Pilotların dörtte üçü son bir ayda kokpitte istemsiz uykuya daldığı en az bir an yaşadığını bildirirken, yarısı yorgunluk nedeniyle uçuş yapmaması gerektiği halde uçtuğunu söylüyor
Avrupa’da havayolu pilotlarının önemli bir bölümü, uçuş güvenliğini tehdit edebilecek düzeyde yorgun olmasına rağmen görevine devam ediyor. Avrupa Kokpit Birliği’nin (ECA) yaklaşık 7 bin 200 kaptan pilot ve yardımcı pilotla yaptığı araştırmaya göre, pilotların yüzde 24’ü yorgunluk nedeniyle uçuşa elverişli olmadığını bildirmek yerine uçmayı sürdürüyor. Yüzde 16,8’i ise bu durumda rapor vermek yerine hastalık izni alıyor.
The Guardian’ın aktardığı araştırma, pilotların yeterince dinlenemediğini, çalışma sürelerini uzatma baskısıyla karşılaştığını ve yorgunluk nedeniyle uçuş yapamayacağını bildirmeleri halinde cezalandırılmaktan çekindiğini ortaya koydu.
Ağustos ayında yapılan ankete katılan pilotların dörtte üçü, araştırmadan önceki dört hafta içinde uçak kullanırken en az bir kez mikrouyku yaşadığını bildirdi. Mikrouyku, kişinin kontrolü dışında birkaç saniye sürebilen kısa uyku anlarını ifade ediyor.
Pilotlar yönetim baskısından çekiniyor
Araştırmaya göre pilotların üçte birinden fazlası, zaman içinde biriken yorgunluğu önleyecek kadar dinlenemediğini belirtti. Katılımcıların yarısı ise araştırmadan önceki üç ay içinde, uçuş yapamayacak kadar yorgun olduğu halde uçtuğunu kabul etti.
Pilotların yaklaşık yarısı, yorgunluk nedeniyle görev yapamayacağını bildirmesi durumunda havayolu yönetiminin olumsuz tepkisiyle karşılaşmaktan korktuğunu söyledi. Yalnızca yüzde 11,9’u çalıştığı havayolunun yorgunluk bildirim sistemine güvendiğini belirtti.
İrlanda ve Malta merkezli havayollarında çalışan pilotlar, kokpitte mikrouyku yaşama ve yorgunluk bildiriminde bulunmaları halinde yönetimin tepkisiyle karşılaşma endişesinin en yüksek olduğu gruplar arasında yer aldı.
Yorgun olduğu halde uçuşa devam ettiğini söyleyen pilotların oranı İspanya, İrlanda ve Fransa merkezli havayollarında da yüksek çıktı. İspanya merkezli havayollarında çalışan pilotların beşte ikisi, İrlanda ve Fransa merkezli havayollarında çalışanların ise yaklaşık üçte biri yorgun olduklarında genellikle uçmaya devam ettiklerini söyledi. Birleşik Krallık merkezli havayollarında bu oran yaklaşık onda bir düzeyinde kaldı.
Düşük maliyetli havayollarında çalışan pilotların yalnızca yüzde 15,6’sı, şirketlerinin yorgunluk riskini iyi yönettiğini düşünüyor. Uçak ve mürettebatı başka havayollarına kiralayan, bakım ve sigorta hizmetlerini de kapsayan ACMI veya ıslak kiralama şirketlerinde bu oran yüzde 18,6 oldu.
Çalışma saatlerini uzatma baskısı
Araştırmada, kaptan pilotların istisnai durumlarda mürettebatın çalışma süresini uzatmasına veya dinlenme süresini kısaltmasına izin veren kaptan takdiri uygulaması da incelendi. Pilotların yaklaşık beşte ikisi, araştırmadan önceki bir ay içinde bu yetkiyi en az bir kez kullandığını bildirdi.
Ancak katılımcıların yaklaşık yüzde 70’i, çalışma süresini uzatmayı reddetmeleri halinde sorun yaşayabileceklerinden endişe duyduğunu belirtti. Bu kaygılar özellikle düşük maliyetli havayollarında, ıslak kiralama şirketlerinde ve İrlanda ile Malta merkezli havayollarında çalışan pilotlarda öne çıktı.
Havacılık güvenliği danışmanlığı şirketi Baines Simmons’ın genel müdürü Ian Holder, sonuçların havayolları ve ulusal otoritelerin yorgunluk riskini yönetme biçimleri arasında süregelen farklılıkları gösterdiğini söyledi.
Holder, araştırmanın doğrudan havacılık güvenliği sonuçlarını ölçmediğini, pilotların yorgunluk yönetimi uygulamalarına ilişkin deneyimlerini yansıttığını vurguladı. Bulguların üç yıldır benzerlik göstermesinin ise ele alınması gereken sorunlara işaret ettiğini belirtti. Finlandiya ve Hollanda’yı, yorgunluk bildirimlerinin daha güçlü bir kültür içinde yapılabildiği ülkelere örnek gösterdi.
Avrupa havacılık kurumlarına çağrı
Avrupa Kokpit Birliği Başkanı Kaptan Tanja Harter, yorgunluk riskinin yönetilmesinin yalnızca pilotlara bırakılamayacağını söyledi. Harter, havayollarının ve düzenleyici kurumların sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirterek Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı’na (EASA) kuralları güçlendirme çağrısında bulundu.
Harter, pilotların yorgunluk bildiriminde bulundukları için cezalandırılmamalarını sağlayacak düzenlemelerin uygulanmasını ve kaptan takdiri yetkisinin yalnızca uygun istisnai durumlarda kullanılmasını istedi.
Havacılık güvenliği kuralları, Avrupa’daki havayollarının mürettebat yorgunluğunu belirlemek, izlemek ve yönetmek için sistemler kurmasını zorunlu kılıyor. Uzun çalışma saatleri, yetersiz dinlenme, düzensiz vardiyalar ve farklı saat dilimleri arasında uçuş yapmak, vücudun doğal uyku düzenini bozarak yorgunluğa neden olabiliyor. Yorgunluk ise pilotların karar verme ve tepki verme becerilerini zayıflatabiliyor.
Harter, sorunların ve olası çözümlerin bilindiğini belirterek düzenleyici kurumların harekete geçmesi gerektiğini söyledi. Pilotların güvenlik sorumluluğunu uçuş sırasında tek başlarına üstlenmelerinin beklenemeyeceğini vurgulayan Harter, mevcut durumun değişip değişmediğini görmek için üç yıl daha beklenmemesi gerektiğini ifade etti.
