Ukrayna’nın Uman kenti, her yıl Roş Haşanah için dünyanın dört bir yanından on binlerce Hasidik Yahudiyi ağırlıyor. Haham Nahman’ın mezarı çevresinde toplanan Hasidik Yahudiler güvenlik uyarılarına rağmen dua, müzik ve danslarla Ukrayna’yı ziyaret etmeye devam ediyor.
Ukrayna’nın Uman kenti, her yıl Roş Haşanah’ı kutlamak için dünyanın dört bir yanından on binlerce Hasidik Yahudiyi ağırlıyor. Breslov Hasidizmi’nin kurucusu Haham Nahman’ın mezarı çevresinde toplanan cemaat mensupları, güvenlik uyarılarına rağmen bölgeye gitmeye devam ediyorlar.
Haham Nachman kimdi?
1772 yılında bugün Ukrayna sınırları içinde bulunan bölgede doğan Nahman, Hasidik hareketin kurucusu kabul edilen Baal Şem Tov’un torununun torunuydu.
Breslov Hasidizmi’nin kurucusu Nahman’ın, takipçilerinin Roş Haşanah, yani Yahudi Yeni Yılı sırasında kendisiyle bir araya gelmesine özel önem verdiği biliniyor.
Nahman 1810 yılında Uman’da öldü ve buraya gömüldü. Nahman’ın takipçileri, onun ölümünden sonra da Uman’da toplanmayı sürdürdü. Zaman içinde bu durum kitlesel yıllık hac yolculuğuna dönüşen bir gelenek başlattı.
Uman nasıl hac merkezine dönüştü?
Uman, Ukrayna’nın merkezindeki Çerkası bölgesinde, Kiev’in yaklaşık 200 kilometre güneyinde bulunan nispeten küçük bir kent olarak biliniyor. 2022’de nüfusları 80 bin civarındı idi. Yıllık hac yolculuğu, kente her yıl on binlerce ziyaretçi getiriyor.
Nahman, ölümünden yalnızca birkaç ay önce Uman’a taşınmıştı. Tarihsel kaynaklara göre kenti seçmesinin nedeni, 1768 yılında gerçekleşen bir katliam sırasında burada binlerce Yahudi’nin öldürülmüş olmasıydı ve Nahman kurbanların yakınına gömülmek istiyordu.
Uman daha sonra büyük bir Yahudi cemaatine ev sahipliği yaptı. 1897 yılı itibarıyla Yahudiler kentin nüfusunun yüzde 59’unu oluşturuyordu. İkinci Cihan Harbi sırasında kent Nazi güçleri tarafından işgal edildiğinde yaklaşık 17 bin Yahudi öldürüldü ve cemaat büyük ölçüde yok edildi.
Nahman’ın mezarına ziyaretler Sovyet döneminde çok daha küçük ölçekte devam etmişti. Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından ise bu ziyaretlerin sayısı önemli ölçüde artmıştı.
Roş Haşanah nedir?
Roş Haşanah, 11 Eylül’de gün batımında başlayacak ve 13 Eylül’de havanın kararmasının ardından sona erecek. Yahudi takviminde yeni yılın başlangıcını ifade eden bu bayram, dua, tefekkür ve çeşitli dini ritüellerle kutlanıyor.
Roş Haşanah, Breslov Hasidleri açısından özel bir öneme sahip. Çünkü Nahman, takipçilerinin her yıl Roş Haşanah sırasında bir araya gelmesine özellikle önem veriyordu. Nahman’ın ölümünün ardından takipçileri de bayram sırasında Uman’da buluşmayı sürdürdü.
Ukrayna’ya seyahat uyarısı
Geçen hafta Kiev’deki ABD Büyükelçiliği hava saldırıları, sıkıyönetim ve hareket kısıtlamaları riskine dikkat çekerek Amerikalıların Uman’a seyahat etmemesini tavsiye eden bir güvenlik uyarısı yayımlamıştı. Büyükelçilik ayrıca ABD-Ukrayna çifte vatandaşı olan erkekleri, ülkeden ayrılmalarının mümkün olmayabileceği ve askere alınabilecekleri konusunda uyarmıştı. Ukrayna, daha önce yurtdışında yaşayan bazı Ukraynalı erkeklerin ülkeden ayrılmasına izin veren muafiyeti sona erdirdi.
Bu yılki buluşma için güvenlik önlemleri artırıldı. Çerkası bölgesi polisinin açıklamalarına göre, İsrailli polis memurları hacıların konakladığı ve toplandığı bölgelerde Ukrayna kolluk kuvvetleriyle birlikte çalışmak üzere Uman’a geldi.
Yetkililer ve medya kuruluşlarının haberlerine göre, 2023 ve 2024 yıllarında yaklaşık 35 bin Yahudi Uman’ı ziyaret etmişti. 2025 yılında ise 35 binden fazla kişi kente gitmişti. Bu yıl ise yaklaşık 40 bin kişinin Uman’a gelmesi bekleniyor.
