Donald Trump’ın Grönland’ın “ulusal güvenlik” gerekçesiyle ABD kontrolüne geçmesi gerektiği yönündeki çıkışları Avrupa’da alarma yol açtı. Danimarka ve AB, olası bir askeri müdahalenin NATO’yu dağıtabileceği uyarısıyla Washington nezdinde yoğun bir diplomasi yürütüyor
Avrupa hükümetleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland üzerindeki iddialarını geri çekmesini sağlamak için diplomatik atağa geçti.
Trump, pazar gecesi gazetecilere yaptığı açıklamada “ulusal güvenlik açısından Grönland’a ihtiyacımız var” derken, askeri müdahaleyi yalanlamadı. Danimarka ise böyle bir adımın, 32 üyeli NATO’nun sonu anlamına gelebileceği uyarısında bulundu.
Grönland, Avrupa Birliği üyesi değil; ancak AB üyesi Danimarka Krallığı’na bağlı yarı özerk bir bölge.
Politico’nun aktardığına göre Washington’daki temasların büyük bölümü kapalı kapılar ardında yürütülüyor. Danimarka’nın ABD Büyükelçisi Jesper Møller Sørensen ile Grönland’ın Washington temsilcisi Jacob Isbosethsen, Kongre üyeleriyle yoğun bir görüşme trafiği içinde.
İki temsilci, Grönland halkının ABD tarafından “satın alınmak” istemediğini ve Danimarka’nın da böyle bir anlaşmaya sıcak bakmadığını anlatmaya çalışıyor. Politico’ya konuşan bir AB diplomatı, bu mesajın mümkün olduğunca çok Kongre üyesine iletilmesinin hedeflendiğini söyledi. Dikkat çekici bir gelişme olarak, Trump’a yakın bazı isimler de bu hafta askeri güçle Grönland’a el konulması fikrine açıkça itiraz etti.
Danimarkalı yetkililerin cuma günü AB büyükelçileri toplantısında konuya ilişkin resmi bir bilgilendirme yapması bekleniyor. Aynı günlerde NATO cephesinde de hareketlilik var.
Brüksel’de perşembe günü yapılan kapalı toplantıda, NATO büyükelçileri Arktik bölgedeki varlığın güçlendirilmesi gerektiği konusunda mutabakata vardı. Görüşmelere katılan üç NATO diplomatı, hassasiyet nedeniyle isimlerinin açıklanmasını istemedi.
Rusya ve Çin vurgusu
Trump, Grönland’ın Rusya ve Çin etkisine açık olduğunu savunuyor; Washington’un kontrol hamlesini de bölge yakınlarında dolaştığı iddia edilen “tehditkâr gemilere” dayandırıyor. Ancak uzmanların büyük bölümü bu iddiaları abartılı buluyor. Moskova ve Pekin’in askeri faaliyetlerinin ağırlıklı olarak doğu Arktik’te yoğunlaştığı, Grönland çevresinin ise ikincil bir alan olduğu belirtiliyor.
Buna karşın ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, perşembe günü yaptığı açıklamada Trump’ın Avrupa’dan Grönland’ın güvenliğini “daha ciddiye almasını” beklediğini söyledi. Aksi halde “ABD’nin bir şeyler yapmak zorunda kalacağını” ifade etti.
Avrupalı başkentler, Trump’la uzlaşmacı bir çözüm bulmayı ilk ve tercih edilen seçenek olarak görüyor. NATO’nun Grönland’daki askeri varlığının artırılması, ABD Başkanı’nı “mülkiyet” fikrinden vazgeçirebilecek bir orta yol olarak değerlendiriliyor.
NATO büyükelçileri, istihbarat kapasitesinin güçlendirilmesiyle bölgenin daha yakından izlenmesi, Arktik’e yönelik savunma harcamalarının artırılması, askeri teçhizatın kuzeye kaydırılması ve bölgede daha fazla tatbikat yapılması gibi seçenekleri masaya yatırdı. NATO bürokrasisinin, bu başlıklarda somut öneriler hazırlaması bekleniyor.
Perşembe günkü 32 büyükelçinin katıldığı toplantıda doğrudan bir restleşmeden kaçınıldı. Diplomatlardan biri toplantının havasını “yapıcı” ve “üretken” olarak tanımladı. İlk sözü alan Danimarka Büyükelçisi, meselenin ikili bir sorun olduğunu vurgulayarak NATO’nun Arktik stratejisindeki son kazanımlara odaklandı. Bu yaklaşım, salondan geniş destek gördü.
Grönland meselesi, resmi gündemde olmamasına rağmen aynı gün AB’nin savunma ve dış politika büyükelçilerinin kapalı toplantısında da gündeme geldi. AB başkentleri, Danimarka ile dayanışma mesajı verdi.
