Çin’in ihracatı ve ithalatı nisan ayında aylık bazda rekor seviyeye ulaştı. Böylece Pekin, Devlet Başkanı Şi Cinping ile bu hafta bir zirve gerçekleştirmeye hazırlanan ABD Başkanı Donald Trump’ın ziyareti öncesinde dünyanın en büyük ticaret ülkesi konumunu daha da sağlamlaştırdı.
Keith Bradsher / New York Times
Çin geçen ay 84,8 milyar dolarlık dış ticaret fazlası verdi. Söz konusu veri cumartesi günü Çin Gümrükler Genel İdaresi tarafından açıklandı. Ancak bu fazla, rekor kırmadı. İran’daki savaş ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması, ithal petrol ve doğal gaz maliyetlerini yükselttiği için Çin’in toplam ithalatı ihracattan biraz daha hızlı arttı.
Nisan ayındaki fazla, Çin’i üst üste üçüncü kez yaklaşık 1 trilyon dolarlık yıllık ticaret fazlasına taşıma yolunda ilerletiyor. Çin geçen yıl 1,19 trilyon dolarlık ticaret fazlası açıklamış ve bir önceki yıl kırdığı 992 milyar dolarlık dünya rekorunu rahat şekilde geride bırakmıştı.
Trump’ın Çin’e karşı elindeki kozlar zayıfladı
Trump’ın, planlanan zirvede Şi’ye daha fazla Amerikan ürünü satın alması için baskı yapması bekleniyor. Bu durum, Trump’ın uzun süredir Çin’in ABD ile verdiği ticaret fazlasını azaltma çabasının bir parçası olarak görülüyor.
Ancak Trump’ın ithalat tarifelerini iptal eden iki mahkeme kararı, son dönemde elindeki kozları zayıflattı.
Çin’in ABD’ye ihracatı geçen ay, geçen yılın nisan ayına göre yüzde 11,3 arttı. Geçen yıl Trump’ın “Kurtuluş Günü” tarifeleri Çin’den yapılan ithalatta sert bir düşüşe neden olmuştu.
Çin’in ABD’den yaptığı ithalat ise bu yıl nisan ayında yalnızca yüzde 9 yükseldi. Sonuç olarak Çin’in ABD ile olan ticaret fazlası yüzde 13 artış gösterdi.
Çin uzun süredir tarım ürünleri ve ticari uçaklar gibi büyük kategorilerde devlet kontrollü satın alma birliklerini kullanarak ABD ile ticaretini yönetiyor ve sattığının üç ila beş katı kadar ürün satarken çok daha az alım yapıyor. Trump ve danışmanları da bu dengesizliği sık sık eleştiriyor.
Yapay zeka patlaması Çin’in cebini doldurdu
Yarı iletken ihracatı geçen ay, geçen yılın aynı dönemine göre iki katına çıktı. Çinli üreticiler, henüz en gelişmiş çip türlerini üretememelerine rağmen yapay zeka veri merkezi patlamasından ciddi gelir elde etti.
Elektronik ve makine ihracatı genelinde ise yıllık bazda yüzde 20 artış kaydedildi.
Çin, küresel petrol piyasalarında birçok açıdan bir dengeleyici görevi görüyor. Pekin, petrol fiyatları düşük olduğunda dev rezervleri için daha fazla alım yapıyor, fiyatların yükseldiği dönemlerde ise alımları azaltıyor. Geçen ay da durum böyleydi.
Petrol fiyatlarının bu ilkbaharda sert yükselmesiyle birlikte Çin’in petrol ithalat tonajı, Temmuz 2022’den bu yana en düşük seviyeye geriledi. O dönemde Şanghay’daki iki aylık COVID-19 kapanması, talebi düşürmüştü. Kapanma, Çin’in petrole bağımlı birçok sektörünü de olumsuz etkilemişti.
Fiyatlar geçen ay tonajdaki düşüşten daha hızlı arttığı için Çin’in ham petrol ithalat faturası yıllık bazda yüzde 13 yükseldi. Artan petrol fiyatları, Çin’in toplam ithalatının yıllık bazda yüzde 25,3 artarak rekor seviye olan 274,6 milyar dolara çıkmasına katkı sağladı. İhracat ise yüzde 14,1 yükselerek 359,4 milyar dolarla rekor kırdı.
Çin bu yıl özellikle elektrikli otomobiller ile rüzgar türbinleri ve güneş panelleri gibi yenilenebilir enerji ürünlerinin ihracatında büyük başarı elde etti. Elektrikli araç ihracatı geçen ay yıllık bazda yüzde 52,8 arttı.
Çin son yıllarda dünyanın büyük bölümüne karşı giderek büyüyen ticaret fazlaları veriyor. Pekin yalnızca Brezilya ve Avustralya gibi büyük emtia ihracatçısı olan sınırlı sayıdaki ülkeye karşı ticaret açığı veriyor.
Avrupa Birliği ve birçok gelişmekte olan ülke ise Çin karşısında hızla büyüyen ticaret açıklarıyla karşı karşıya kaldı. Bu ülkelerin neredeyse tamamı, Çin’e karşı verdikleri açıkları finanse edebilmek için ABD’ye karşı ticaret fazlası verdi. Bazıları ise Çin’den gelen ürünleri yeniden paketleyip ABD’ye göndererek bunu gerçekleştirdi.
Çin’in dev boyuttaki ticaret fazlaları her zaman ekonomik güç göstergesi olarak değerlendirilmiyor. Bu durum aynı zamanda Çin halkının hem ithal hem de yerli ürünlere yönelik harcamalarının zayıf kalmasını yansıtıyor. Son beş yılda konut fiyatlarında yaşanan düşüşler, orta sınıfın birikimlerinin büyük bölümünü eritti.
Bu nedenle birçok aile yeni otomobil gibi harcamalarda tasarrufa yöneldi ve Çinli otomobil üreticilerinin ihraç edecek daha fazla araca sahip olmasına neden oldu.
Şanghay’daki Çin Avrupa Uluslararası İşletme Okulu’nda ekonomi profesörü olan Zhu Tian, ticaret verilerinin açıklanmasının ardından yaptığı değerlendirmede, “Çin ekonomisi ticaret ve sanayi tedarik zincirlerinde halen dayanıklılık gösteriyor” dedi.
Ancak Zhu Tian, zayıf iç talep ve ticaret fazlasındaki yatay seyrin “ekonomik büyümenin yılın geri kalanında önemli zorluklarla karşılaşmaya devam edeceğine işaret ettiğini” söyledi.
