İran destekli Husilerin, günler süren şiddetli çatışmaların ardından Kızıldeniz’deki kritik bir geçiş noktasında bulunan bir adayı ele geçirdiği bildirildi
Adam Rasgon, Shuaib Almosawa, Saeed Al-Batati and Pranav Baskar / New York Times
İran destekli Husilerin, günler süren şiddetli çatışmaların ardından Kızıldeniz’in kritik bir geçiş noktasında bulunan bir adayı ele geçirdiği bildirildi.
Yemen hükümetinden iki yetkili, cuma günü yaptıkları açıklamada, Perim Adası’nın ele geçirilmesinin İran ve müttefiklerine Orta Doğu’dan petrol sevkiyatı yapılan iki ana rota üzerinde söz sahibi olma imkanı verdiğini söyledi.
Perim Adası’nın ele geçirilmesi, Suudi Arabistan’ın kritik bir petrol boru hattını kapattığını açıklamasının hemen ardından gerçekleşti.
Husi güçleri bir gün önce Yemen’in stratejik liman kenti Moha’ya girmişti. Her iki gelişme de petrolünün büyük bölümünü Kızıldeniz üzerinden ihraç eden Suudi Arabistan açısından önemli bir gerileme oldu.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, boru hattının perşembe günü Irak’tan fırlatılan dronlarla vurulduğunu açıkladı.
Perim Adası, Bab el-Mandeb Boğazı’nın ortasında
Perim Adası, Kızıldeniz’in güney girişindeki dar geçiş noktası olan Bab el-Mandeb Boğazı’nın ortasında bulunuyor. Adanın ele geçirilmesi, ABD ile İran arasındaki savaşa yeni bir boyut kazandırıyor.
İran Basra Körfezi’ndeki Hürmüz Boğazı üzerinden petrol akışını zaten büyük ölçüde kesmiş ve bu gücünü Washington’dan taviz koparmak için kullanmış durumda.
Şimdi ise İran’ın müttefiki olan Husiler, Kızıldeniz’deki bir darboğazda mevzi elde etmiş bulunuyor ve buradaki deniz taşımacılığını daha da sekteye uğratabilir.
Adanın ele geçirilmesi, Yemen’de yoğun kara çatışmalarının ardından gerçekleşti. Husiler, Suudi Arabistan tarafından desteklenen uluslararası alanda tanınmış Yemen hükümetine bağlı güçlere karşı yıldırım hızında bir ilerleme yürütüyor.
Analistlere göre Suudi Arabistan, liderlerinin Husilerle doğrudan savaştan kaçınmaya çalışmasına rağmen, grubun tankerlerine ve enerji tesislerine yönelik sık saldırılarıyla karşı karşıya kaldı.
Selman Trump’tan Husilere karşı askeri müdahale istedi
Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, bu hafta ABD Başkanı Donald Trump ile Yemen’deki gerilimin tırmanması hakkında telefon görüşmeleri yaptı ve ABD’den Husilere karşı askeri harekat düzenlemesini istedi. Görüşmeler hakkında bilgi sahibi yetkililere göre Trump, bunu yapmak istemediğini söyledi.
Trump, fiili Suudi lideri olan Veliaht Prens’e istihbarat ve hedef belirleme desteği sağlamaya devam edeceğini söyledi.
ABD yönetiminden üst düzey bir yetkili, “ABD, Kızıldeniz’de seyrüsefer özgürlüğünün sağlanması gibi temel ulusal güvenlik çıkarlarımızı korumaya odaklanmış durumda” dedi.
Yetkili ayrıca, “Bölgesel istikrar konusunda Suudi Arabistan ve Yemen Cumhuriyeti hükümetiyle sürekli diyalog halindeyiz” ifadelerini kullandı.
Temmuz ayında, Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki gerilim tırmanırken grup, Kızıldeniz’deki Suudi gemilerine abluka ilan etmiş ve bu durum petrol fiyatları üzerinde baskı oluşturmuştu.
Petrol fiyatları yükseldi
Son günlerde Orta Doğu’da çatışmaların genişlemesi petrol fiyatlarını yükseltti. Uluslararası gösterge niteliğindeki Brent ham petrolünün varil fiyatı perşembe günü 109 doların üzerine çıktı.
Petrol fiyatları cuma günü yaklaşık 104 dolara geriledi ancak halen temmuz ayından bu yana görülen en yüksek seviyesinde bulunuyor.
Suudi hükümeti cuma günü yaptığı açıklamada, ülke genelinden Kızıldeniz’deki limanlara petrol taşıyan stratejik bir boru hattının da perşembe günü “birkaç saldırıya maruz kaldığını” ve hattın “önlem amacıyla” kapatıldığını söyledi.
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, saldırılarda bazı kişilerin yaralandığını ancak sorumlu olarak belirli bir grubu işaret etmediğini açıkladı. İran destekli milisler Irak’ta faaliyet gösteriyor.
Irak Başbakanlık Ofisi, cuma günü yaptığı açıklamada saldırıları kınadı ve olayların nasıl gerçekleştiğine ilişkin soruşturma başlatıldığını bildirdi. Açıklamada ayrıca, saldırıların düzenlendiği güneydeki Meysan vilayetinden sorumlu askeri komutanın görevden alındığı belirtildi.
New York Times‘ın cuma günü elde ettiği uydu görüntüleri, Hürmüz Boğazı’nı bypass etmesine olanak sağlayan boru hattının yakınındaki bir bölgeden 60 milden, yani yaklaşık 97 kilometreden, daha uzun bir siyah duman sütununun yükseldiğini gösterdi.
İran’dan Husilere destek mesajı
İran Dışişleri Bakanlığı cuma günü Husileri destekleyen bir açıklama yaptı.
Bakanlık, “İran İslam Cumhuriyeti, Yemen’in bağımsızlığına, ulusal egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi gerektiği yönündeki ilkeli ve tutarlı tutumunu yineliyor” açıklamasını yaptı.
Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, İran’daki haber kuruluşlarına yaptığı açıklamada, İran ile Basra Körfezi ülkeleri arasında pazartesi günü Umman’da Hürmüz Boğazı da dahil olmak üzere “bölgesel meseleleri görüşmek” amacıyla yapılacak görüşmeler için “planların yürütüldüğünü” söyledi.
Husiler 5 bin kilometrekareden fazla alanı ele geçirdiğini iddia ediyor
Husilerin askeri sözcüsü Yahya Saree, Husilerin Perim Adası’nı ele geçirip geçirmediğini açıkça söylemedi.
Saree yaptığı açıklamada, görünüşe göre hükümet yanlısı güçlere atıfta bulunarak, “Suudi düşmanın” 5 bin kilometrekareden, yani yaklaşık 2 bin mil kareden, daha büyük bir bölgeden çıkarıldığını ileri sürdü.
Saree ayrıca Suudi gemileri dışında tüm şirketlerin deniz taşımacılığının güvenli olduğunu söyledi.
Cuma günü Yemen hükümetine bağlı güçler, hava kuvvetlerinin karşı saldırı başlattığını duyurmuş gibi göründü. Güçler, sivillere Taiz ile Moha’yı ve Moha ile Bab el-Mandeb Boğazı’nın hemen üzerinde bulunan Dhubab’ı birbirine bağlayan yollardan uzak durmaları uyarısında bulundu.
Suudi Arabistan’a saldırılar sürüyor
Husiler haftalardır Suudi Arabistan’a, enerji tesisleri de dahil olmak üzere, aralıklı saldırılar düzenliyor.
Suudi Arabistanlı yetkililer bu haftanın başında, Husilerin ülkenin güney kesimine yönelik saldırılarında 73 sivilin yaralandığını açıkladı.
Husilerin kontrolündeki El-Mesire televizyonu cuma günü, Suudi Arabistan’ın Moha limanına iki ayrı hava saldırısı dalgası düzenlediğini bildirdi.
Suudi hükümetinin Uluslararası İletişim Merkezi, konuya ilişkin yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Husilerin adaya tam olarak ne zaman ulaştığı belirsizliğini korudu.
Yemenli yetkililer, medya ile konuşma yetkileri bulunmadığı için isimlerinin açıklanmaması koşuluyla konuştu.
Yemen’deki savaş 2014’ten bu yana sürüyor
Husiler ile Yemen hükümeti, milis grubun başkent Sana’yı ele geçirdiği 2014 yılından bu yana savaş halinde.
Bunun kısa süre ardından Suudi Arabistan öncülüğündeki bir askeri koalisyon, hükümeti yeniden iktidara getirmeye çalışmak amacıyla bombardıman kampanyası başlattı ve yoksul ülkeyi yıkıcı bir savaşın içine sürükledi.
2022’de varılan kırılgan ateşkes, son aylarda çözüldü.
Birleşmiş Milletler kuruluşu Uluslararası Göç Örgütü’ne göre, geçen hafta Yemen’deki çatışmaların keskin biçimde tırmanmasından bu yana en az 46 bin kişi yerinden edildi.
