ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı devralma planlarına karşı Danimarka’da binlerce kişi sokağa çıktı. Trump’ın “tarife” tehdidinin ardından düzenlenen protestolarda göstericiler, Grönland’ın kendi kaderini tayin hakkına ve uluslararası hukuka saygı çağrısı yaptı
ABD Başkanı Donald Trump’ın, Danimarka’ya bağlı özerk bölge Grönland’ı devralma yönündeki çıkışları Avrupa’da tepkileri büyütüyor.
Le Monde’un aktardığına göre, Danimarka’nın başkenti Kopenhag’da binlerce kişi, “Grönland’dan elini çek” ve “Grönland Grönlandlılarındır” sloganlarıyla sokaklara çıktı. Gösteriler, Trump’ın cuma günü, planlarına karşı çıkan ülkelere “gümrük tarifesi uygulayabileceğini” söylemesinin ardından düzenlendi.
Kopenhag Belediye Binası önünde toplanan kalabalık, Danimarka ve Grönland bayrakları taşıdı. Göstericiler, Arktik adanın Grönlandca adı olan “Kalaallit Nunaat” sloganını atarak, Washington’un söylemlerine karşı sembolik bir birlik mesajı verdi. Protestolar yalnızca başkentle sınırlı kalmadı; Aarhus, Aalborg ve Odense’de de eş zamanlı eylemler düzenlendi. Grönland’ın başkenti Nuuk’ta da bir gösteri planlandığı duyuruldu.
Trump’ın tarife tehdidi ve ABD heyeti
Protestolar, aynı zamanda ABD Kongresi’nden iki partili bir heyetin Kopenhag ziyaretine denk geldi. Heyet, Trump yönetiminin sert söylemlerine karşı, ABD içinde de bu yaklaşımı desteklemeyen güçlü bir siyasi irade bulunduğu mesajını vermeyi amaçladı.
Trump, Grönland’ın stratejik ve ekonomik önemine sık sık vurgu yaparken, özellikle adanın zengin yeraltı kaynaklarını gündeme getiriyor. ABD Başkanı, Danimarka’yı Grönland’ın güvenliğini yeterince sağlamamakla suçluyor ve bu argümanı, Danimarka’nın NATO üyesi olmasına rağmen dile getiriyor.
“Demokrasi ve insan haklarına saygı”
Gösterilerin organizatörlerinden, Danimarka’daki Grönlandlılar Derneği Uagut, eylemlerin amacını “Grönland’ın demokrasisine ve temel insan haklarına saygı talebini net ve ortak bir şekilde dile getirmek” olarak açıkladı.
Uagut Başkanı Julie Rademacher, AFP’ye yaptığı açıklamada, son gelişmelerin hem Grönland’da hem de Danimarka’da yaşayan Grönlandlılar üzerinde baskı yarattığını söyledi. Rademacher, “Gerilim yükseldiğinde ve insanlar alarm haline geçtiğinde, sorunları çözmek yerine daha da büyütme riskiyle karşı karşıya kalırız. Grönlandlıları birlik olmaya çağırıyoruz” dedi.
Nuuk’ta da protesto çağrısı
Grönland’ın başkenti Nuuk’ta düzenlenmesi planlanan gösterinin organizatörlerinden Kristian Johansen ise eylemlerin, “birlikte hareket edildiğini ve siyasetçilere, diplomatlara ve uluslararası ortaklara destek verildiğini göstermek” amacı taşıdığını belirtti.
Bir diğer organizatör Avijaja Rosing-Olsen de, “Ülkemizin kendi kaderini tayin hakkına, halk olarak bize ve uluslararası hukuka saygı talep ediyoruz. Bu yalnızca bizim mücadelemiz değil, tüm dünyayı ilgilendiren bir mesele” ifadelerini kullandı.
Ocak 2025’te yayımlanan son kamuoyu yoklamasına göre, Grönlandlıların yüzde 85’i adanın ABD’ye katılmasına karşı çıkıyor. Ankete katılanların yalnızca yüzde 6’sı bu fikri destekliyor. Bu tablo, Trump yönetiminin söylemlerinin Grönland toplumunda geniş bir karşılık bulmadığını ortaya koyuyor.
“Acil bir güvenlik tehdidi yok”
Kopenhag’da temaslarda bulunan ABD’li Demokrat Senatör Chris Coons, Trump danışmanı Stephen Miller’ın “Danimarka Grönland’ı savunamayacak kadar küçük” yönündeki iddialarına yanıt verdi. Coons, “Grönland’a yönelik acil bir güvenlik tehdidi yok” diyerek, Trump yönetiminin gerekçelerini sorguladı.
Buna karşın Coons, iklim değişikliğiyle birlikte Arktik bölgesinde güvenlik dengelerinin değiştiğini ve buzulların çekilmesiyle yeni deniz yollarının açıldığını vurguladı. “Arktik güvenliğine daha fazla yatırım yapılması meşru bir tartışma konusu. Bu hem ABD Arktiği hem de NATO’daki müttefiklerimiz için geçerli” dedi.
Avrupa’dan askeri mesaj
Trump’ın çıkışlarına yanıt olarak bazı Avrupa NATO üyeleri de Grönland’da askeri varlık göstermeye hazırlanıyor. Fransa Savunma Bakanı Alice Rufo, Avrupa ülkelerinin bölgedeki tatbikatlarla “egemenliklerini savunacaklarını” dünyaya göstermek istediğini söyledi.
Britanya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Hollanda, Norveç ve İsveç, Arktik’te yapılacak gelecekteki tatbikatlara hazırlık amacıyla sınırlı sayıda asker göndereceklerini açıkladı. Danimarka, ABD’nin de bu tatbikatlara davet edildiğini duyurdu.
Trump’ın Grönland üzerindeki ısrarı, yalnızca Danimarka ile ABD arasında değil, NATO müttefikleri arasında da gerilimi artırırken, Kopenhag’daki protestolar bu rahatsızlığın sokaktaki yansıması olarak dikkat çekti.
