Avrupa Komisyonu, perşembe günü açıklayacağı “AB Çocuk Yasası” tasarısıyla dijital dünyada yeni bir dönemi hazırlıyor
Avrupa Birliği (AB) yönetimi; Instagram, TikTok ve YouTube gibi dev platformların yanı sıra video oyunları ve yapay zeka destekli sohbet uygulamalarını kapsayan tarihi bir yasal düzenlemeyi gündeme taşımaya hazırlanıyor.
Euronews‘in haberine göre Avrupa Komisyonu’nun “AB Çocuk Yasası” (EU Kids Act) adı altında hazırladığı devrim niteliğindeki tasarıyı gün yüzüne çıkardı.
Düzenlemeyle birlikte teknoloji şirketlerinin hizmetlerini doğrudan “tasarımdan itibaren güvenli” (safe by design) hale getirmesi şart koşulurken, çocukların dijital ayak izi ve erişimi de kademeli bir yaş süzgecinden geçirilecek.
Von der Leyen duyuracak
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in, Perşembe günü resmi olarak yayımlanacak olan kanun teklifinin detaylarını önceden paylaşması bekleniyor.
Von der Leyen, Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu’nda yapacağı Birliğin Durumu konuşmasında yeni dijital güvenlik vizyonunu duyuracak.
Brüksel’i bu adımı atmaya iten en büyük etken ise üye ülkeler arasındaki yetki ve kural karmaşası oldu.
Fransa, Yunanistan, Avusturya, Danimarka, İspanya, Belçika, İtalya, Almanya, Polonya ve Hollanda gibi ülkelerin ulusal düzeyde sosyal medya yasakları ve kısıtlamaları planlaması, AB pazarında bölünme riskini doğurdu.
Yeni yasa ile tüm Avrupa genelinde tek tip bir standart oluşturulması hedefleniyor.
Eylül ayındaki yasa teklifinde, Temmuz ayında AB uzman heyetinin hazırladığı tavsiye raporundaki ilkeler temel alındı.
Euronews’in ulaştığı taslak belgede yer alan “Ürünlerini güvenli kılmak öncelikle teknoloji şirketlerinin sorumluluğudur. Avrupa’nın çocuklarını algoritmalar değil, ebeveynler yetiştirmelidir” ifadesi, Brüksel’in yaklaşımını net bir şekilde ortaya koyuyor.
Yapay zeka ve video oyunları dahil
Teklifin etki alanı ilk tahmin edilenden çok daha geniş bir çerçeveye çekildi.
İspanya ve Hollanda’nın çağrılarıyla çocuklara zihinsel sağlık ve kişisel gelişim tavsiyeleri veren yapay zeka sistemleri ve video oyunları da yasa kapsamına dahil edildi.
Buna karşın, eğitim kurumları ile kamu otoriteleri tarafından işletilen dijital servisler ve sanayi ya da ofis kullanımı için tasarlanmış yapay zeka sistemleri düzenlemenin dışında tutuldu.
Kademeli yaş sınırı
Yasa tasarısı, 15 yaş altındaki tüm küçükleri kapsayan kademeli bir yaş modeli öngörüyor:
3 yaş altı: Sosyal medya ve tüm yüksek riskli dijital hizmetlerden tamamen menedilecek.
3-13 yaş arası: Yalnızca çocuklara uygun olarak tasarlanmış platformlara yetişkin gözetimiyle erişebilecek.
13-15 yaş arası: Sosyal medya ve video paylaşım sitelerini kısıtlı özelliklerle ve ebeveyn denetimi altında kullanabilecek.
15-18 yaş arası: ebeveyn izni olmadan platformlara katılabilecek ancak bu yaş grubu için de “tasarımdan itibaren güvenlik” kuralları yürürlükte kalacak.
Sonsuz kaydırmaya yasak
Taslak metinde teknoloji şirketlerinin uymak zorunda olduğu sert yasaklar yer alıyor. Kullanıcıyı ekrana bağlayan “sonsuz kaydırma” (infinite scrolling) özelliği, yapay bildirimler ve bağımlılık yaratan ödül mekanizmaları tamamen yasaklanıyor.
Öneri algoritmaları, çocukları sürekli benzer ve tehlikeli içeriklere yönlendiren “tavşan deliği” (rabbit hole) etkisini önleyecek şekilde yeniden tasarlanacak. Ayrıca, çocuk hesapları varsayılan olarak “gizli” ayarlanacak ve yabancıların çocuklara mesaj atması engellenecek.
Oyunlar ve yapay zeka sistemleri için ise sektör odaklı özdenetim ve ortak düzenleme mekanizmaları devreye sokulacak.
