Çin, Myanmar’ın kuzeyinde çevrimiçi dolandırıcılık ve şiddetle suçlanan organize suç ağının 11 üyesini idam etti. Bölgedeki suç ekonomisi, askeri ve siyasi bağlantılarıyla yıllarca ayakta kalmıştı. Peki bu idamların perde arkasındaki sebep aslında tam olarak ne?
BBC’nin haberine göre Çin’in, Myanmar’ın kuzeydoğusunda faaliyet gösteren organize suç yapılanmasına mensup 11 kişiyi idam etmesi, insan hakları savunucularına göre şaşırtıcı değil. Çin, dünyada en fazla idam cezası uygulayan ülke konumunda bulunuyor; ancak bu infazlara ilişkin resmi rakamlar devlet sırrı olarak saklanıyor.
İdam edilenler, Myanmar’ın yoksul Shan Eyaleti’nde yer alan sınır kasabası Laukkaing’i yıllarca kontrol eden Ming ailesi başta olmak üzere, Bau, Wei ve Liu klanlarıyla bağlantılıydı. Bu dört aile, 2009’dan itibaren bölgede fiili bir güç haline geldi.
Aileler, Myanmar ordusunun etnik silahlı grup MNDAA’yı bölgeden çıkarmasının ardından güç kazandı. Operasyona liderlik eden isim, bugün Myanmar’daki askeri cuntanın başında bulunan General Min Aung Hlaing’di.
Başlangıçta afyon ve metamfetamin üretimiyle varlık gösteren aileler, zamanla ekonomilerini kumarhaneler ve çevrimiçi dolandırıcılık üzerine kurdu.
Suç hanedanlığının kritik bağlantıları
Suç aileleri, Myanmar ordusuyla yakın ilişkilerini sürdürdü. 2021’deki darbeden sonra Min Aung Hlaing, Liu ailesinin lideri Liu Zhengxiang’ı başkent Naypyidaw’da ağırladı ve kendisine devlet hizmetlerine katkılarından ötürü onursal unvan verdi.
Ailelere ait şirketler ülke genelinde büyük yatırımlar yaparken, bazı aile üyeleri ordu destekli siyasi partilerden aday oldu.
Dolandırıcılık kamplarında sistematik işkence
Ancak Laukkaing’de kurulan dolandırıcılık kompleksleri, Asya’daki benzer yapılardan çok daha sertti. İşkence sıradan bir uygulamaydı. Çoğu Çin vatandaşı olan on binlerce kişi, yüksek maaş vaadiyle bölgeye getirildi; ancak pasaportlarına el konularak kamplarda hapsedildi. Zorla, “domuz kasaplığı” olarak bilinen karmaşık çevrimiçi dolandırıcılık şemalarını yürütmeye zorlandılar. Mağdurların büyük kısmı yine Çinliydi.
Peki kırılma noktası neydi?
Laukkaing’deki en kötü şöhretli merkezlerden biri olan Crouching Tiger Villa, Ming ailesi tarafından yönetiliyordu. Ekim 2023’te, bir kaçış girişimi sırasında birden fazla Çin vatandaşının öldürülmesi, Pekin yönetimini harekete geçirdi.
Çin’in örtülü onayıyla MNDAA ve müttefikleri Laukkaing’i yeniden ele geçirdi. Operasyon sırasında dört ailenin liderleri gözaltına alındı ve 60’tan fazla aile üyesi Çin polisine teslim edildi.
Ming ailesinin lideri Ming Xuechang, yakalandıktan sonra intihar etti. Çinli yetkililer, soruşturmalar sırasında aile üyelerinden birinin “gücünü göstermek için rastgele bir kişiyi öldürdüğünü” itiraf ettiğini açıkladı.
Çin, bu ayrıntıları kamuoyuna açıklayarak sert uygulamalarını meşrulaştırdı. Bau ailesinden beş kişi daha idam sırasını beklerken, Wei ve Liu ailelerine ilişkin davalar sürüyor.
Bölgesel baskı
Çin, Tayland ve Kamboçya üzerinde baskı kurarak, Güneydoğu Asya’daki dolandırıcılık ağlarını yöneten bazı Çinli iş insanlarının iadesini de sağladı. Ancak uzmanlara göre, dolandırıcılık ekonomisi yok olmadı, yalnızca yer değiştirdi.
Myanmar’da yeni bölgelere yayılan bu ağlar, Çin’in bugüne kadarki en sert müdahalesine rağmen varlığını sürdürüyor.
