İran savaşı nedeniyle Ortadoğu’da yaşanan enerji krizi, Hürmüz Boğazı’na bağımlı olmayan Nijeryalı milyarder Aliko Dangote’ye yaradı. Yılbaşından beri servetini 4,86 milyar dolar artıran Dangote, nisan ayından bu yana dünyanın en büyük jet yakıtı ihracatçısı konumunda
Wall Street Journal’ın analizine göre, Ortadoğu’yu sarsan İran savaşının küresel enerji piyasalarında yarattığı büyük şok, Afrika kıtasında beklenmedik bir milyarder çıkardı. Nijeryalı sanayici Aliko Dangote, tam on yıl süren gecikmeler ve bütçeyi ikiye katlayan maliyetler nedeniyle inşa ederken “cehennemi yaşadım” dediği 20 milyar dolarlık dev petrol rafinerisinin meyvelerini topluyor.
Capital Economics Afrika Ekonomisti David Omojomolo, durumu şu sözlerle özetliyor:
“Dangote, Ortadoğu’daki çatışmanın en büyük kazananlarından biri oldu. Tesisin tam da bu kriz döneminde faaliyete geçmesi ve kapasitesini artırması gerçekten kusursuz bir zamanlama.”
Bloomberg Milyarderler Endeksi’ne göre, rafine petrol ürünlerine olan talebin patlamasıyla birlikte 69 yaşındaki Aliko Dangote’nin kişisel serveti yılbaşından bu yana 4,86 milyar dolar artarak 34,8 milyar dolara ulaştı. Nijeryalı iş insanı, bu sıçrayışla dünya zenginleri listesinde 65. sıraya yerleşti.
Nisan ayından beri ‘jet yakıtı’ lideri
S&P Global verilerine göre Dangote Rafinerisi, nisan ayından bu yana deniz yoluyla yapılan taşımacılıkta dünyanın en büyük jet yakıtı ihracatçısı konumuna yükseldi. Tesisin benzin, dizel ve jet yakıtı üretimi bu yılın başından beri %70’ten fazla artış gösterdi.
Bu başarı, Nijerya’nın uzun yıllardır kanayan bir yarasına da parmak basıyor. Afrika’nın en büyük ham petrol üreticilerinden biri olan Nijerya, onlarca yıldır kendi ülkesinde işleme tesisi olmadığı için petrolünü ham olarak ihraç edip, işlenmiş yakıtı fahiş fiyatlarla ithal etmek zorunda kalıyordu.
Dangote, geçmişte şeker ve çimento sektörlerinde yaptığı gibi, ülkeyi ithalatçı pozisyonundan çıkarıp küresel bir ihracatçı devine dönüştürdü.
Ufukta beliren 2 kritik proje
Dangote Industries Başkan Yardımcısı Devakumar V.G. Edwin’in açıklamalarına göre, şirket bu tarihi rüzgarı nakde çevirmekte kararlı. Rafinerinin bu yılın sonlarında Nijerya Menkul Kıymetler Borsası’nda en az 50 milyar dolarlık bir değerleme ile halka arz edilmesi planlanıyor. Şirket, ikinci bir listeleme için ise gözünü doğrudan New York Borsası’na dikmiş durumda.
Büyüme planları sadece borsa ile sınırlı değil. Dangote, Lagos’taki tesisi genişletmek ve Kenya’da yeni bir rafineri inşa etmek için 28 milyar dolarlık ek bir yatırım yapmaya hazırlanıyor:
Kapasite iki katına çıkacak: Lagos’taki dev tesisin günlük üretim kapasitesi 2028 yılına kadar 1.4 milyon varile çıkarılacak (13 milyar dolarlık bütçe).
Kenya projesi: Kenya’nın Lamu takımadalarında liman inşaatını da içeren, 3 yıl sürecek 15 milyar dolarlık yeni bir rafineri projesi için tasarım aşamasına gelindi.
Zor olan kısım ne?
Bu devasa büyüme hikayesinin önündeki en ciddi engel ise “hammadde” yani ham petrol tedariki. Dangote’nin tam kapasite çalışması için ihtiyaç duyduğu ham petrolü, Nijerya’nın devlet petrol şirketi NNPC tek başına karşılamakta zorlanıyor.
Çünkü Nijerya hükümeti, geçmişte aldığı petrol garantili kredileri ödemek ve uzun vadeli ihracat sözleşmelerini yerine getirmek için ürettiği ham petrolün büyük kısmını denizaşırı alıcılara satmak zorunda.
Oxford Economics Afrika Kıdemli Ekonomisti Brendon Verster, “Yerli petrol üretiminin acilen artması gerekiyor, aksi takdirde bu devasa tesis üretimi sürdürmek için dışarıdan petrol ithal etmek zorunda kalacak” uyarısında bulunuyor.
