Trump yönetimi, İran savaşı sırasında ABD ve İsrail’e yeterince destek vermediğini düşündüğü bazı NATO müttefiklerini cezalandırmaya hazırlanıyor. Bu bağlamda Avrupa’dan Almanya, İspanya ve Fransa gibi ülkeler listede
Wall Street Journal‘ın haberine göre Trump yönetimi, İran savaşı sürecinde ABD ve İsrail’e yeterli desteği sağlamadığına inandığı bazı NATO üyelerini cezalandırmak için yeni bir plan üzerinde çalışıyor.
Söz konusu plan ABD askerlerinin İran savaşına yönelik çabaları desteklemeyen NATO üyesi ülkelerden çıkarılarak, ABD’nin askeri harekatına daha fazla destek veren ülkelere konuşlandırılmasını öngörüyor.
Bu plan, Başkan Trump’ın yasalar gereği Kongre onayı olmadan yapamayacağı “ABD’yi ittifaktan tamamen çekme” tehdidinden çok daha dar kapsamlı bir adım olarak değerlendiriliyor.
Son haftalarda üst düzey yönetim yetkilileri arasında dolaşıma giren ve destek toplayan plan, henüz fikir aşamasında ve Beyaz Saray’ın NATO’yu cezalandırmak için tartıştığı birkaç seçenekten biri.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Trump ile görüşmek üzere dün Washington’a gitti. İttifaktaki gerilimlere rağmen Trump ile bağları derinleştirmeye çalışan Rutte, daha önce onu Grönland’ı ilhak etme fikrinden vazgeçiren isimler arasında yer alıyordu.
‘NATO’nun sırtını dönmesi çok üzücü’
Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt Çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Son altı haftada NATO’nun, kendi savunmalarını finanse eden Amerikan halkına sırtını dönmesi oldukça üzücü” dedi.
Leavitt, Trump’ın Rutte ile çok “açık sözlü ve samimi bir görüşme” yapmayı planladığını belirtti.
ABD’nin Avrupa genelinde konuşlanmış yaklaşık 84.000 askeri bulunuyor, ancak bu sayı askeri tatbikatlara ve dönüşümlü konuşlandırmalara göre değişiklik gösteriyor.
Avrupa’daki ABD üsleri, küresel Amerikan askeri operasyonları için kritik bir merkez işlevi görmenin yanı sıra ev sahibi ülkeye yatırım yoluyla ekonomik fayda sağlıyor. Doğu Avrupa’daki üsler aynı zamanda Rusya’ya karşı caydırıcı bir güç konumunda.
Hedefteki ülkeler: İspanya ve Almanya
Beyaz Saray teklif hakkında yorum yapmaktan kaçındı. Hangi ülkelerin asker kaybedeceği henüz netlik kazanmamış olsa da, bazı ittifak üyeleri Trump’ın göreve dönmesinden bu yana onunla ters düşmüş, son olarak da İran’daki savaşa itiraz ederek şimşekleri üzerine çekmişti.
İspanya: GSYH’sinin %5’ini savunmaya harcama taahhüdünde bulunmayan tek NATO ülkesi olan İspanya, İran operasyonuna katılan ABD uçaklarının kendi hava sahasını kullanmasını engellemişti. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Wall Street Journal’a verdiği bir röportajda ABD ile İran konusunda aynı çizgide olmanın bir “hata” olduğunu belirterek, daha özerk ve rekabetçi bir Avrupa’yı savundu.
Almanya: ABD ordusunun Orta Doğu’daki operasyonlarını desteklemesi için en büyük ve en önemli merkezlerden biri olmasına rağmen, üst düzey Alman yetkililerin Trump’ın savaşını eleştirmesi yönetimde hayal kırıklığı yarattı.
İtalya ve Fransa: İtalya, ABD’nin Sicilya’daki bir hava üssünü kullanmasını kısa süreliğine engellerken; Fransa hükümeti, ABD’nin Güney Fransa’daki bir üssü yalnızca İran saldırılarına katılmayan uçakların iniş yapacağı garantisiyle kullanmasına izin verdi.
Yönetimden iki yetkiliye göre plan, birliklerin yerini değiştirmenin ötesinde, olası olarak İspanya veya Almanya’daki bir Avrupa ülkesinde bulunan bir ABD üssünün kapatılmasını da içerebilir.
Kazananlar: Doğu Avrupa
Yetkililer, “destekleyici” olarak görüldükleri için bu durumdan fayda sağlayabilecek ülkeler arasında Polonya, Romanya, Litvanya ve Yunanistan’ın bulunduğunu belirtiyor. İttifak içindeki en yüksek savunma harcaması oranlarından bazılarına sahip olan Doğu Avrupa ülkeleri, Hürmüz Boğazı’nı denetleyecek uluslararası bir koalisyonu destekleyeceklerinin sinyalini veren ilk ülkeler olmuştu.
Savaşın patlak vermesinin ardından Romanya, üslerinin ABD Hava Kuvvetleri tarafından kullanılmasına izin verilmesi yönündeki talepleri hızla onayladı.
Bu plan, daha fazla ABD askerinin Rusya sınırına yaklaşmasına yol açarak Moskova’yı kızdırma ihtimalini de barındırıyor.
Trump’ın NATO’ya olan öfkesi
ABD Başkanı Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada NATO’dan “büyük hayal kırıklığı” duyduğunu belirterek, ittifakın İran savaşında ABD’yi destekleme konusundaki isteksizliğinin “NATO üzerinde asla silinmeyecek bir leke” olduğunu söyledi.
İttifaka sık sık sert eleştiriler yönelten Trump, son haftalarda yardımcılarına birlikten tamamen ayrılma düşüncesinden de bahsetti.
Üst düzey Avrupalı yetkililer ise, en başından beri savaş konusunda kendilerine önceden danışılmadığını ve bu durumun savaşın ilk günlerinde askeri bir yanıt koordine etmeyi zorlaştırdığını savunuyor.
İran savaşı, Trump’ın göreve gelmesinden bu yana ittifakın karşılaştığı diplomatik krizler serisinin sadece sonuncusu.
Trump, Avrupa’ya uyguladığı yüksek gümrük tarifeleri ve Ukrayna’da barışı sağlama çabaları kapsamında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile kurduğu diyalogla müttefikleri kızdırmıştı.
