Ukrayna savaşının ardından Batılı şirketlerin Rusya’dan çekilmesiyle Çin’in sınır kentlerinde yeni bir ekonomik düzen oluştu. Otomobil ticaretinden güzellik salonlarına kadar birçok sektör Rus müşterilere bağımlı hale gelirken, Çin-Rusya ticareti rekor seviyelere ulaştı
Çin’in kuzeydoğusundaki Rusya sınır kenti Suifenhe’de vitrindeki tabelalar Kiril alfabesiyle yazılıyor, fiyatlar ruble üzerinden belirleniyor ve Rus müşteriler şehrin ekonomisinin ana dayanağı haline geliyor. Yaklaşık 60 bin nüfuslu kent, Ukrayna savaşının ardından hızla derinleşen Çin-Rusya ekonomik ilişkilerinin küçük bir modeli olarak görülüyor.
Bir dönem mısır ve soya üretiminde çalışan 45 yaşındaki Wang Runguo, bugün Rusya’ya ikinci el otomobil satan Xingyun International Automobile Export şirketinde yönetici olarak çalışıyor. Şirket, Rusya’ya yönelik araç ihracatındaki patlama üzerine Ağustos 2025’te kuruldu.
The Guardian‘a konuşan Wang, “Çin ve Rusya giderek yakınlaşıyor. Yakınlaştıkça Rusya’ya daha fazla araç gidiyor” dedi.
Kentteki büyük galerilerden biri olan Suifenhe Hengchi International Trade’in yöneticisi ise durumu daha açık ifade etti: “Rusya-Ukrayna savaşı işimiz için iyi bir fırsat oldu.”
Çinli araçlar Rusya pazarını doldurdu
Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden sonra Batılı otomobil markalarının ülkeden çekilmesiyle Çinli şirketler pazardaki boşluğu hızla doldurdu. Çin Binek Otomobil Birliği verilerine göre Çin markalarının Rus otomobil pazarındaki payı 2021’de yüzde 7 seviyesindeyken 2024’te yüzde 60’a yaklaştı.
2024’te Çin, Rusya’ya bir milyondan fazla araç sattı. Ayrıca BMW, Honda ve Volkswagen gibi Batılı markaların Çin’de üretilen modelleri de üçüncü taraf galeriler aracılığıyla Rusya’ya gönderilmeye devam etti.
Wang’ın sattığı ikinci el BMW’nin fiyatı yaklaşık 120 bin yuan, yani 17 bin 600 dolar oldu. Wang’a göre araç Çinli tüketiciler için pahalı, ancak Rusya’daki fiyatlara kıyasla oldukça ucuz.
Suifenhe Hengchi International Trade’in sahibi Gao Bin, şirketin savaş başladıktan sonra yönünü tamamen Rusya’ya çevirdiğini söyledi. Geçen yıl Rusya’ya 7 binden fazla araç sattığını belirten Gao, Çin iç pazarında ise satışların “neredeyse durduğunu” ifade etti.
Ruble Çin ekonomisine can veriyor
Batılı yaptırımlar nedeniyle Rusya’nın Çin’e bağımlılığı artarken, Çin’in ekonomik yavaşlaması da Rus müşterileri bazı kentler için vazgeçilmez hale getirdi.
Suifenhe, Çin’de rublenin resmi ödeme aracı olarak kullanılmasına izin verilen ilk kentlerden biri oldu. Eylül ayında Rus turistlere yönelik vizesiz uygulamanın başlamasıyla birlikte kentteki Rus ziyaretçi sayısı hızla arttı.
Sadece Rus müşterilere hizmet veren güzellik salonu işletmecisi Ning Qiang, müşteri sayısının yüzde 50 arttığını söyledi. “Çin-Rusya ilişkileri iyi olduğunda sıradan insanların hayatı da daha iyi oluyor” diyen Ning, yerel halkın artık harcama yapmadığını belirtti.
Rusya’nın Vladivostok kentinden gelen 36 yaşındaki Mariia Publichuk da geçen yıl kızıyla birlikte Suifenhe’ye taşındı. Publichuk, kızının Çince öğrenmesi için Çin’e geldiğini söyledi. “Dünyadaki en önemli dil İngilizceyse ikincisi Çince” dedi.
Çin ekonomisindeki yavaşlama hissediliyor
Rus ticaretinden faydalanan sektörlerin yanında Çin ekonomisindeki durgunluk da kentte hissediliyor. Sınır lojistiğiyle çalışan bir depo yöneticisi, bu yılın son altı yıldaki en kötü dönem olduğunu söyledi. Yakıt maliyetlerinin arttığını ve siparişlerin düştüğünü belirten yönetici, “İnsanların cebinde para yok” dedi.
Çin’in ihracatı artmaya devam etse de iç tüketim zayıf seyrediyor. Ülkenin dış ticaret fazlası geçen yıl 1,2 trilyon dolarla rekor kırarken, 2026’nın ilk çeyreğinde ihracat yaklaşık yüzde 15 arttı. Aynı dönemde perakende satışlardaki büyüme ise yüzde 1,7’de kaldı.
Uzmanlara göre Çin, ucuz Rus enerjisi sayesinde ihracata dayalı ekonomik modelini sürdürmeyi başarıyor. Carnegie Russia Eurasia Center Direktörü Alexander Gabuev, ilişkilerin karşılıklı bağımlılık yarattığını ancak dengenin Çin lehine olduğunu söyledi.
Gabuev’e göre Çin bugün Rusya ihracatının yaklaşık yüzde 30’unu satın alırken, Rusya Çin ihracatında yalnızca yüzde 3’lük paya sahip.
Kent sakinlerinden emekli sanatçı Song Lu ise değişen güç dengesini şöyle özetledi: “Ruslar kabul etmekte zorlanabilir ama artık büyük ağabey Çin oldu.”
