Marine Le Pen’in seçim yasağının kaldırılması, Fransa’da aşırı sağın iktidar ihtimalini yeniden güçlendirdi. Anketlerde rakiplerinin önüne geçen Le Pen, genç yardımcısı Jordan Bardella’ya kıyasla daha deneyimli ve güçlü bir aday olarak öne çıkıyor
The Guardian‘ın haberine göre, Marine Le Pen’in siyasi kariyeri küllerinden doğuyor. Gelecek yıl yapılacak olan cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılması artık yasak olmayan Le Pen, yardımcısı konumundaki Jordan Bardella’dan çok daha güçlü bir siyasi aktör olarak görülüyor.
Fransa siyasi sahnesinde yara almış ama ayakta kalmayı başarmış isimlere rastlamak mümkün. Daha önce Charles de Gaulle, François Mitterrand ve Jacques Chirac, büyük siyasi yenilgilerin ardından yeniden yükselerek cumhurbaşkanı oldular.
Paris İstinaf Mahkemesi’nin, dolandırıcılık davası nedeniyle getirilen seçim yasağını kaldırmasının ardından aşırı sağın deneyimli siyasetçisi, gelecek yılki cumhurbaşkanlığı yarışında artık iki yönlü bir avantaja sahip görünüyor. Le Pen, 1998’den bu yana kesintisiz şekilde seçimle bir göreve gelmiş olmasına rağmen her zamanki gibi kendisini siyasi sistemin dışından gelen ve siyasi elitlerin başına bela olan bir isim olarak sunacak. Bunun yanında artık kendisini “mucizevi şekilde hayatta kalmış”, “cesur bir anne” ve “mücadeleci bir büyükanne” olarak da gösterebilecek.
Guardian’ın analizine göre Le Pen, genç yardımcısı Jordan Bardella’nın olabileceğinden çok daha güçlü bir aday olacak. Fransa siyasetinin “yıldızı patlayan” isimlerinden biri olan Bardella rakipleri açısından korkulan bir isim olmamasına rağmen Le Pen diğer adaylar için ciddi bir tehdit unsuru.
Partisi Ulusal Birlik’in (RN) yeni seçim sloganı ise ‘Rönesans’. Partiye göre Le Pen’in siyasi kariyerinin yeniden doğuşu, Fransa’nın yeniden doğuşunun da habercisi olacak.
Hükümlü olarak kampanyayı yürütebilir
Hakimler esas olarak cumhurbaşkanının kim olacağına mahkemelerin değil, seçmenlerin karar vermesi gerektiğine hükmetti. Geçen yıl Paris Ceza Mahkemesi tarafından siyasi faaliyetlerden men edilmesine karar verilen beş yıllık yasağı, zaten geçirdiği süreyle sınırlı olacak şekilde indirdiler.
Le Pen, AB fonlarından 4 milyon euronun üzerinde parayı zimmetine geçirmekten iki kez hüküm giymiş bir isim. Yargıtay’a yaptığı son temyiz başvurusu hızlı bir şekilde görülür ve reddedilirse, gelecek bahar seçim kampanyasını elektronik ayak bilekliği takarak yürütmek zorunda kalacak.
Buna rağmen yapılan iki kamuoyu yoklamasına göre, gelecek yıl ikinci turda karşısına çıkabilecek tüm rakiplerini yenebileceğini gösteriyor.
Seçmen, liderlik vasıflarına göre hareket ediyor
Önceki anketlerde de Bardella benzer şekilde güçlü görünüyordu ancak onun yarışın sonuna kadar dayanamayacağına inanmak için bazı nedenler vardı. İkinci turdaki iki haftalık kampanya, geleneksel olarak adayların yalnızca Fransa’yı yönetme kapasitesini değil, ülkeyi temsil etme yeteneklerini de sınıyor.
Seçmenlerin, cumhurbaşkanlığı yapabilecek kapasiteye sahip olma görüşüne göre adaylara oy vereceği de belirtiliyor.
Bardella, önümüzdeki eylül ayında 31 yaşına girecek genç siyasetçi, üniversiteyi 19 yaşında bıraktığından beri RN partisi içerisinde görev yapıyor. Yetenekli ama çok konuşan bu genç siyasetçinin Vladimir Putin veya Donald Trump ile aynı masada karşı karşıya gelen bir Fransa Cumhurbaşkanı olarak görülmesi kafalarda soru işareti bırakıyor.
Bu cumhurbaşkanlığı ağırlığı meselesi özellikle yaşlı seçmenler açısından önemli görülüyor. Fransa’da kayıtlı 50 milyon seçmenin yüzde 28’i 65 yaşın üzerinde bulunuyor. Gençlerin aksine yaşlı seçmenler sandığa çok daha yüksek oranlarda gidiyor.
Yakın tarihli bir Ifop anketine göre Le Pen, Emmanuel Macron’un merkez çizgisini devam ettirmek isteyen çok sayıdaki aday arasında en güçlü isim olarak görülen eski Başbakan Édouard Philippe’i ikinci turda yüzde 54’e yüzde 46 yeniyor. Le Pen’in 65 yaş üzerindeki seçmenler arasındaki üstünlüğü de neredeyse aynı düzeyde. Bu, ulusal bir seçimde yapılan herhangi bir ankette RN’nin ilk kez “gri seçmenler” arasında öne geçtiğini gösteriyor.
Bardella da yaşlı seçmenler arasında popüler biriydi fakat genç ve yaşlı seçmenlere yönelik cazibesi giderek azalmaya başladı. İşçi sınıfından İtalyan göçmeni bir ailenin çocuğu olan Bardella, son dönemde Nicolas Sarkozy’ye benzer şekilde lüks yaşam tarzına ilgi göstermeye başlamasıyla etkisini kaybetmeye devam ediyor. Aynı zamanda İtalya’nın eski aristokrasisinden gelen zengin bir ailenin mirasçısıyla ilişki yaşadığı iddia ediliyor.
Varlıklı bir ailede ve siyasi bir çevre içinde doğan Le Pen, sert ses tonuyla halkın savunucusu olduğu imajını oluşturuyor. Bunu en yakın arkadaşıyla birlikte yaşayan, bekar bir büyükanne, kedi yetiştiricisi olarak kendini lanse ederek yapıyor.
Ancak yaşlı seçmenler açısından kritik olan asıl konu ise ekonomik istikrarın sağlanabilmesi. Le Pen’in 2017 ve 2022 seçimlerindeki ekonomi politikalarına ilişkin televizyon tartışmalarındaki zayıf performansı, Macron’un onu yenmesinde etkili olmuştu.
RN’nin ekonomi politikaları hâlâ yüksek sosyal harcamalarla düşük vergilerin, serbest piyasa politikalarıyla devlet müdahalesinin birbirine karıştığı tutarsız bir bütünü oluşturuyor. Bardella, partiyi daha geleneksel bir sağ çizgiye, düşük vergilere ve AB konusunda daha reformcu bir yaklaşıma çekmeye çalışarak, bu konuda İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’den ilham alıyor.
Ancak Le Pen’in geri dönüşü, AB’yi bölme politikasının da geri dönmesi anlamına geliyor. Fransa’nın kamu borcu 3,5 trilyon euroya ulaşarak, mali krizin sınırında görünüyor. Bu nedenle aşırı sağcı bir hükümetin olma ihtimali, yaşlı ve varlıklı seçmenleri rahatsız edebilir.
Le Pen’in buna karşılık, “Macron sizi iki kez akıllı ve halkçı söylemlerle kandırdı. Bunun sizi getirdiği nokta neresi? Bir trilyon euro daha borç. Artık ayakları yere basan bir kadına şans verme zamanı. Daha kötüsünü yapamam” cevabını veriyor.
Le Pen cumhurbaşkanlığına hiç olmadığı kadar yakın ama garanti değil
Le Pen’in veya Bardella’nın cumhurbaşkanı olması, Fransa’yı ve Avrupa Birliği’ni tehlikeli bir döneme sokabilir. Bardella, Le Pen’e göre Avrupa Birliği karşıtlığının bu kadar uç bir noktaya taşınmasının ve sloganlarla ülke yönetmeye çalışmanın zorluğunun farkında gibi görünüyordu.
Gelecek mayıstan itibaren bir Le Pen cumhurbaşkanlığı seçimini kazanması kesinlikle garanti değil. Ancak ailenin siyasette yer aldığı son yetmiş yıl içinde ilk kez bu ihtimal güçlü bir olasılık haline gelmiş durumda.
