ABD’li yetkililer, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşı “kesin olarak sona erdirmeyi” hedeflediklerini belirterek salı günü Abu Dabi’de üçlü görüşmelerin başlayacağını açıkladı.
ABD’li yetkililer, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşı “kesin olarak sona erdirmeyi” hedeflediklerini belirtti. Bu kapsamda salı günü Abu Dabi’de üçlü görüşmeler başlayacak. Müzakereler, iki ülke arasında şubat ayından bu yana gerçekleştirilecek ilk kapsamlı görüşmeler olacak.
The Guardian‘ın haberine göre görüşmeler, ABD’nin İsrail’le birlikte İran’a yönelik ortak saldırılar düzenlemesinden sonra yapılacak ilk müzakereler olma özelliğini de taşıyor. Ayrıca Donald Trump’ın ülke içindeki siyasi konumunu zayıflatan ve Cumhuriyetçilerin ağır kayıplar yaşadığı ara seçimlerin ardından gerçekleştirilecek.
Trump yönetiminin önerisinin bir bölümünü, Rusya ile Avrupa arasında yeni bir “uzun vadeli güvenlik mimarisi” oluşturulması teşkil ediyor. ABD yönetiminden yetkililer bu konuda açıklamalarda bulundu.
Avrupalı yetkililer, Rusya’nın NATO’nun Doğu Avrupa genelindeki askeri varlığını geri çekmesine yönelik katı taleplerini sürdürmesinden endişe ediyor. Böyle bir talebin kabul edilmesi, Batı ile Rusya arasında tarihi gerilimlerin yaşandığı bir dönemde müttefik ülkeleri Moskova’nın nüfuzuna karşı savunmasız bırakabilir.
Washington anlaşmayı sağlamak istiyor
Vladimir Putin, iktidarının ilk on yılından bu yana NATO’nun doğuya doğru genişlemesini eleştiriyor ve NATO ile Rusya arasındaki güç dengesinin yeniden müzakere edilmesini istiyor. Bu talepler, bir ABD yönetimi tarafından ilk kez benimseniyor. Trump yönetimi, anlaşmaya varmak için son derece istekli olduğunu açıkça ortaya koyuyor.
Görüşmeler öncesinde değerlendirmelerde bulunan ABD yönetiminden bir yetkili, savaşın sona erdirilmesi için “Avrupa’nın da masada olması gerektiğini” söyledi.
Yetkili, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı geniş çaplı işgalinin ardından askıya alınan NATO-Rusya Konseyi’nin yeniden faaliyete geçirilmesinin ve anlaşmaya varılması amacıyla Rusya’ya yönelik yaptırımların kaldırılmasının da gündeme gelebileceğini belirtti.
ABD’li yetkililer ayrıca Rusya ile Ukrayna’ya, NATO’nun 5’inci maddesine benzer güvenlik garantileri verilmesi ihtimalini görüştüklerini öne sürdü. NATO’nun 5’inci maddesi, ittifak üyelerinden birine yönelik saldırıyı tüm üyelere yapılmış sayarak kolektif savunma yükümlülüğü getiriyor.
Rusya ise Ukrayna’nın NATO’ya katılmasına veya Batılı ülkelerin Ukrayna’ya asker konuşlandırmasına şiddetle karşı çıkıyor.
ABD yönetiminden bir yetkili, “Ukrayna’nın elde edeceği şey, fiilen NATO’nunkine çok benzeyen bir güvence olacak” dedi.
‘Sorun Rusya’nın anlaşmalara uymaması’
Yetkili, “ABD’nin güvenlik garantisi alması gerçekten, gerçekten büyük bir mesele” ifadelerini kullandı. Bunun Donald Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski arasında görüşülmesi gerektiğini belirten yetkili, “Trump bunu yapmak isterse kaynaklar, finansman ve askeri destek bakımından son derece büyük bir taahhüt söz konusu olacak” diye konuştu.
Bununla birlikte eleştirmenler, söz konusu güvenlik garantilerini hangi gelişmelerin devreye sokacağı konusunda şüphelerini dile getirdi. NATO’nun 5’inci maddesinin üye ülkeleri diğer üyeleri savunmaya zorlamadığına dikkat çeken eleştirmenler, siber saldırılar ve diğer hibrit savaş yöntemlerinin askeri müdahale gerektirecek durumların sınırlarını belirsizleştirdiğini belirtiyor.
Trump’ın damadı ve ABD adına baş müzakerecilerden Jared Kushner, Avrupa için oluşturulabilecek yeni çerçeveyi pazartesi günü genel hatlarıyla anlattı.
Kushner, ABD’nin “daha güçlü istişare, güvenilir kriz iletişimi, daha fazla askeri şeffaflık ve tırmanma risklerini azaltmaya yönelik karşılıklı önlemler” arayışında olduğunu söyledi. Kushner, bütün bunların her ülkenin egemenliğine ve bağımsız karar alma hakkına tamamen saygı gösterilerek gerçekleştirilmesini hedeflediklerini belirtti.
Almanya, Fransa, Birleşik Krallık, İtalya ve Avrupa Birliği’nden heyetler, “gelecekteki çatışmaları nasıl azaltabileceklerini belirlemek amacıyla Rusya ile Avrupa arasındaki uzun vadeli güvenlik mimarisini” görüşmek üzere Abu Dabi’de ABD’li müzakerecilerle bir araya gelecek.
Görüşmelere katılan ülkelerden birinin Avrupalı güvenlik yetkilisi, ABD’nin önerisinin henüz netlik kazanmadığını söyledi. Yetkili, Abu Dabi’deki istişareler sırasında Washington’ın Rusya’ya ciddi tavizler sunabileceği ihtimaline karşı hazırlıklı olduklarını belirtti.
Avrupa Birliği’nin dış politika sorumlusu Kaja Kallas, pazartesi günü G7 dışişleri bakanları toplantısında yaptığı açıklamada, “Zaten mevcut bir Avrupa güvenlik mimarimiz var. Bu mimari, Rusya’nın egemenlik ve toprak bütünlüğü de dahil olmak üzere çeşitli yükümlülükler üstlendiği uluslararası anlaşmaları kapsıyor. Sorun, Rusya’nın bu anlaşmalara uymaması” dedi.
Donald Trump, nihai bir anlaşma kapsamında Ukrayna’nın topraklarından vazgeçmesinin bekleneceğini ve ülkenin “biraz farklı bir şekle” bürüneceğini de söylemişti.
“Bugün işe yarayacak yeni bir şey inşa etmeliyiz”
Trump, geçen hafta Kremlin danışmanı Kirill Dmitriyev ile yaptığı görüşmenin ardından, “Avrupa’nın tamamını kapsayabilecek büyük ve güzel bir anlaşma” arayışında olduğunu belirtmişti.
Eleştirmenler, Trump ile Putin’in Avrupa liderlerini devre dışı bırakarak Rusya’ya önemli tavizler veren bir barış anlaşması üzerinde müzakere etmesinden endişe ediyor.
ABD yönetiminden bir yetkili, özellikle Rusya’nın 2021’de NATO’ya sunduğu ve ittifakın Doğu Avrupa’dan çekilmesini isteyen bir ültimatom olarak değerlendirilen öneriye işaret ederek, “Avrupa’da bu fikirle ilgili çok fazla olumsuz deneyim ve endişe var” dedi.
Rusya, 2021’de NATO’ya bir dizi talep iletmişti. Bu talepler arasında Ukrayna dahil yeni ülkelerin ittifaka katılmasının yasaklanması, NATO askerlerinin 1997 öncesindeki sınırlara geri çekilmesi ve ittifakın füze konuşlandırabileceği bölgelerin sınırlandırılması bulunuyordu.
NATO bu öneriyi reddetmiş, Rusya ise bir aydan kısa süre sonra Ukrayna’yı işgal etmişti.
ABD yönetiminden bir yetkili, “Bugün işe yarayacak yeni bir şey inşa etmeliyiz.
Çünkü eski güvenlik mimarisinin tamamı düzgün işleseydi bu kadar uzun süren bir savaşın içinde olmazdık. Açıkça bir şeyler işlemiyor. Bu savaşı sona erdirdiğimizde gerçekten kesin bir sona ulaşmamızı sağlayacak bir yol bulmalıyız” ifadelerini kullandı.
Önerilerin içeriği henüz netlik kazanmış değil. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, pazartesi günü yaptığı açıklamada, “Bu mimarinin nasıl olması gerektiği konusunda bazı ilerlemeler kaydedildiğini” öne sürdü.
Rubio, “Elbette bu noktaya ulaşabilmek için öncelikle çatışmanın ötesine geçmemiz gerekiyor” diye konuştu.
