Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Japon tütün şirketi Japan Tobacco International’ın (JTI) ülkedeki faaliyetlerini devlet kontrolüne devretti. Karar, dört fabrikayı, yaklaşık 4 bin çalışanı ve Rusya sigara pazarının yüzde 40’ını kapsıyor
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Japon tütün şirketi Japan Tobacco International’ın (JTI) Rusya’daki faaliyetlerinin devlet kontrolüne geçirilmesine karar verdi.
5 Kasım Perşembe günü yayımlanan kararnameyle şirketin Rusya’daki varlıkları, devletle bağlantılı AO Promyshlennye Aktivy adlı holdingin yönetimine devredildi.
Karar, JTI’nin St. Petersburg, Rostov-na-Donu, Lipetsk ve Leningrad bölgelerinde bulunan dört fabrikasını kapsıyor.
Rusya’da yaklaşık 4 bin kişiyi istihdam eden şirket, ülkenin sigara pazarının yaklaşık yüzde 40’ına sahip. Bu oranla JTI, Rusya’nın en büyük sigara üreticisi konumunda.
Şirketin Rusya pazarındaki ürünleri arasında Winston, Glamour, Camel, LD ve Sobranie gibi uluslararası markaların yanı sıra Pyotr I, Russky Stil ve Donskoi Tabak gibi yerel markalar da bulunuyor.
Rusya’da 4,6 milyar dolarlık yatırım yaptı
Merkezi Cenevre’de bulunan JTI, Rusya pazarına 1999 yılında girdi. Şirket, 2018’de yerel üretici Donskoi Tabak’ı satın aldı.
JT Group’un Kasım 2025’te güncellenen şirket profiline göre grup, 20 yılı aşkın sürede Rusya’daki faaliyetlerine toplam 4,6 milyar dolar yatırım yaptı.
Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalini başlatmasının ardından ülkeden ayrılmayan şirket, Rusya’daki üretim ve pazarlama faaliyetlerine yönelik yeni yatırımlarını durdurmuştu.
Nestlé, Auchan ve Metro da aynı uygulamaya maruz kaldı
JTI’nin varlıklarının devlet kontrolüne geçirilmesi, Rusya’nın yabancı şirketlerin ülkedeki varlıklarını yönetim yoluyla devraldığı örnekler arasına eklendi. Daha önce İsviçre merkezli gıda şirketi Nestlé, Fransız perakende zincirleri Auchan ve Leroy Merlin ile Alman perakende şirketi Metro’nun Rusya’daki varlıkları da benzer uygulamalara konu olmuştu.
Moskova yönetimi, dış yönetim uygulamasını 2022’de Ukrayna’nın işgalinin ardından Batılı ülkelerin Rusya’ya uyguladığı yaptırımlara karşı bir yanıt olarak savunuyor.
Rusya’nın kendisini “dost olmayan” ülkeler arasında değerlendirdiği devletlerden gelen şirketlere yönelik kısıtlamalar arasında temettü ödemelerine getirilen sınırlamalar ve ülkedeki varlıkların satışında uygulanan yüksek ücretler de bulunuyor. Bu düzenlemeler, şirketlerin Rusya’daki faaliyetlerinden elde ettikleri kârı ülkeden çıkarmasını zorlaştırıyor.
Putin, 1 Ekim’de yaptığı açıklamada söz konusu mekanizmanın, Rus varlıklarının yurt dışında olası bir kamulaştırılmasına karşı misilleme hazırlığı yapılmasına da imkân verdiğini söylemişti. Putin ayrıca koşulların iyileşmesi halinde varlıkların eski sahiplerine iade edilmesi ihtimalini açık bırakmıştı.
Dış yönetim uygulaması, yabancı şirketin onayı veya tazminat ödenmesi olmaksızın, Rusya’daki varlıklarının yönetiminin devletle bağlantılı yöneticilere verilmesini öngörüyor. Böylece mülkiyetin kâğıt üzerinde yabancı şirkette kalması mümkün olsa da şirketin varlıkları üzerindeki fiilî kontrol Rusya’ya geçiyor.
Japon gazetecinin tutuklanmasının ardından geldi
JTI’nin Rusya’daki varlıklarına el konulması, Rusya ile Japonya arasındaki gerilimin arttığı bir dönemde gerçekleşti.
Rusya, geçen ay Japon gazetesi Hokkaido Shimbun muhabiri Yuki Imai’yi casusluk suçlamasıyla tutuklamıştı. Rusya Dışişleri Bakanlığı, Tokyo yönetimini ülkede istihbarat toplamak için sistematik biçimde gazetecileri kullanmakla suçladı. Japonya ise bu suçlamayı reddetti.
İki ülke arasında Pasifik’teki Kuril Adaları nedeniyle uzun süredir devam eden bir anlaşmazlık bulunuyor. Japonya ayrıca Ukrayna’daki savaş nedeniyle Batılı ülkelerin Rusya’ya yönelik bazı yaptırımlarına katılıyor.
