ABD’de aralarında Uluslararası Af Örgütü, Ulusal Avukatlar Loncası ile Arap ve Yahudi grupların da yer aldığı 56 sivil hak ve savunuculuk örgütü, Kongre’ye ortak bir mektup gönderdi
ABD’de aralarında Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), Ulusal Avukatlar Loncası (National Lawyers Guild) ile çeşitli Arap ve Yahudi örgütlerinin de bulunduğu 56 sivil hak ve savunuculuk grubu, Kongre liderliğine ortak bir mektup sundu.
Reuters tarafından incelenen mektupta, 2027 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) tasarısında yer alan ve ABD ile İsrail arasındaki askeri teknoloji ortaklığını derinleştirmeyi öngören düzenlemenin metinden çıkarılması istendi.
Middle East Eye‘ın haberine göre temmuz ayında Temsilciler Meclisi’nden geçen ve şu anda Senato’nun onayını bekleyen NDAA’nın 219. Maddesi ortak girişimler, lisans anlaşmaları ve ABD merkezli ortak üretim ortaklıkları için hukuki bir çerçeve oluşturmayı amaçlıyor.
Sivil toplum kuruluşları Silahlı Hizmetler Komitesi liderlerine hitaben yazdıkları mektupta, “Amerikan çıkarlarının İsrail’in çıkarlarından giderek uzaklaştığı ve Amerikan kamuoyunun İsrail’e verilen koşulsuz desteğe karşı çıktığı bir dönemde, İsrail için ABD savunma teknolojisi ekosisteminde yeni nüfuz alanları oluşturmak son derece tehlikelidir” ifadelerini kullandı.
Mektupta ayrıca Gazze’de yaşanan soykırım ve işgal altındaki Batı Şeria’da tırmanan yerleşimci şiddeti nedeniyle İsrail sert bir dille eleştirilerek, uluslararası insani hukuk ihlallerinin askeri bağların geliştirilmesini engellemesi gerektiği vurgulandı.
219. madde tam olarak ne?
Tartışmalı düzenleme, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun da ifade ettiği üzere, İsrail’i dış yardım alan bir ülke konumundan çıkarıp ABD ile tam kapsamlı bir askeri ortağa dönüştürmeyi hedefliyor.
Tasarı yasalaşırsa, gelecekte göreve gelecek ABD başkanları bu projeden tek taraflı olarak çekilemeyecek.
“Birleşik Devletler-İsrail Savunma Teknolojisi İş Birliği İnisiyatifi”ni kuran madde uyarınca; iki ülke arasında ortak geliştirilen veya İsrail menşeili olan teknolojilerin ABD askeri sistemlerine entegre edilmesi öngörülüyor.
Ayrıca Hükümet, özel sektör ve akademik kurumları kapsayan ortak araştırma projelerinde hassas teknolojilerin korunması ve askeri faaliyetlerin ABD Savaş Bakanlığı bünyesindeki birimlerle uyumlu hale getirilmesi planlanıyor.
Söz konusu düzenleme doğrultusunda ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth’e dron savar sistemleri, füze ve hava savunması, kuantum bilgisayarlar, yapay zeka sistemleri ile siber ve elektronik harp alanlarında ABD-İsrail entegrasyonunu resmileştirme talimatı veriliyor. Bu adımla İsrail’in ABD dış yardımına olan bağımlılığının azaltılması hedefleniyor.
Temsilciler meclisi ve senato versiyonlarındaki farklar
Tasarı ilk olarak, Temsilci Ronny Jackson tarafından Temsilciler Meclisi’ne sunuldu. Maddenin Senato versiyonu ise New York Demokrat Senatörü Kirsten Gillibrand ve Kuzey Carolina Cumhuriyetçi Senatörü Ted Budd tarafından “1217. Madde” adıyla iki partinin ortak desteğiyle hazırlandı.
Temsilciler Meclisi versiyonu, Savaş Bakanı’nın ABD ile İsrail arasındaki çalışmaları koordine edecek bir “yürütücü temsilci” atamasını şart koşarken; Senato versiyonu daha da ileri giderek İsrail Savunma Bakanı ile sürekli temas halinde olunmasını hükme bağlıyor.
Senato versiyonunun kabul edilmesi halinde, her iki kanat temsilcilerinin bir araya gelerek ortak bir metin üzerinde uzlaşması gerekecek. Uzlaşılan metin, takvim yılı sonunda ABD Başkanı Donald Trump’ın onayına sunulacak.
