İran’daki savaşın uzaması, küresel ekonominin her köşesini sarsacak eşi benzeri görülmemiş bir enerji krizini tetikliyor. Hürmüz Boğazı’nın kapanma noktasına gelmesiyle G7 devlerinden Türkiye’ye, Hindistan’dan Pakistan’a kadar birçok ülke ekonomik olarak etkilenecek.
İran’daki savaşın süresinin uzaması, er ya da geç küresel ekonominin her noktasına darbe vuracak, enerji arzında benzeri görülmemiş bir kriz yaratma riski taşıyor. Ancak şimdiden bazı ülkelerin bu etkiye daha fazla maruz kaldığı veya bununla başa çıkma kapasitelerinin daha düşük olduğu netleşmiş durumda.
Almanya: Sanayi ağırlıklı ekonomisi, artan enerji maliyetlerinden en çok zarar görecek yapıya sahip. 2022’den bu yana ilk kez daralması duran imalat sektörü, yükselen maliyetlerle yeniden tehdit altında. Bütçe açıkları, Berlin’in yeni bir destek paketi açıklama alanını kısıtlıyor.
İtalya: Avrupa’nın en büyük imalat sektörlerinden birine sahip olan İtalya, birincil enerji tüketiminde petrol ve gaza en bağımlı ülkelerin başında geliyor.
Birleşik Krallık: Elektrik üretimi gaz santrallerine göbekten bağlı. Savaşın başından bu yana gaz fiyatları, petrol fiyatlarından daha hızlı yükseldi. Enerji tavan fiyat uygulaması enflasyonu baskılasa da artan borçlanma maliyetleri ve işsizlik riski Londra’nın elini kolunu bağlıyor.
Japonya: Petrolünün %95’ini Orta Doğu’dan alan ve bunun %90’ı Hürmüz Boğazı’ndan geçen Japonya, tam anlamıyla ateş hattında. Zayıf Yen’in tetiklediği gıda enflasyonu, ülkeyi hammadde ithalatında iyice zor duruma sokuyor.
Yükselen güçler ve bölgesel ekonomiler
Reuters‘ın haberine göre Körfez bölgesi, savaş nedeniyle doğrudan ekonomik darbe alıyor. Tahminciler, yıl başında beklenen büyüme oranlarının aksine Körfez ekonomilerinin bu yıl daralacağını öngörüyor. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, özellikle Kuveyt, Katar ve Bahreyn’in hidrokarbonlarını dünya pazarına sunamaması anlamına geliyor.
Hindistan: Ham petrolünün %90’ını ithal eden ülkede durum kritik. Gaz fiyatlarındaki artış nedeniyle restoranlarda samosa, dosa ve chai çayı gibi temel gıdalar menülerden kalkmaya başladı; gayriresmi karne uygulamasına geçildi. Rupi rekor düşük seviyeye geriledi.
Türkiye: İran ile sınır komşusu olan Türkiye, mülteci akını ve jeopolitik belirsizlikle karşı karşıya. Ekonomik olarak en büyük darbeyi ise Merkez Bankası aldı. Enflasyon krizi “deja vu”sunu yaşayan banka, faiz indirimlerini durdurmak zorunda kaldı ve Türk lirasını korumak için 23 milyar dolarlık rezerv harcadı.
Kırılgan ülkeler
Sri Lanka: Enerji maliyetlerini kısmak için Çarşamba günlerini resmi tatil ilan etti. Okullar kapatıldı ve sürücüler için “Milli Yakıt Kartı” ile kısıtlı yakıt satışına geçildi.
Pakistan: Akaryakıt fiyatlarını hızla artırdı ve okulları iki hafta tatil etti. Devlet dairelerinin yakıt ödenekleri yarıya indirildi, yeni klima alımı yasaklandı.
Mısır: Süveyş Kanalı ve turizm gelirlerinde (geçen yıl 20 milyar dolar) keskin bir düşüşle karşı karşıya. Savaşın başından beri Mısır lirası %9 değer kaybetti ve dış borç ödemeleri imkansız hale gelmeye başladı.
