Suudi Arabistan, İran destekli Husilere karşı Yemen’de yeni bir askeri operasyon başlatmaya hazırlanıyor. Riyad’ın seçenekleri arasında Kızıldeniz’deki deniz ulaşımını güvence altına almak için kıyı hattına ilerlemek veya Yemen’in farklı bölgelerinde eş zamanlı saldırılar düzenlemek var
Suudi Arabistan, Yemen’de İran destekli Husi militanlara karşı bir operasyon planlıyor.
Bölgeden ve Batılı yetkililerden Reuters’a konuşan kaynaklara göre Riyad, Kızıldeniz’deki deniz ulaşım güzergahını güvence altına almak amacıyla kıyı hattından ilerleme veya Yemen’in farklı bölgelerine yönelik çok cepheli bir saldırı düzenleme seçeneklerini değerlendiriyor.
Altı kaynak, güvenlik hazırlıkları hakkında bilgi sahibi oldukları için isimlerinin açıklanmaması koşuluyla yaptığı açıklamada, önümüzdeki haftalarda başlatılması beklenen operasyonun sahada Riyad’ın denetimindeki Yemen güçleri tarafından yürütüleceğini ve Suudi Arabistan’ın hava saldırılarıyla destekleneceğini söyledi.
ABD sahada
Kaynaklara göre ABD halihazırda Riyad’ın Yemen’deki operasyonlarına destek olmak amacıyla istihbarat sağlıyor. Bazı bölge ülkeleri ve Avrupa ülkeleri de Suudi Arabistan’a ağırlıklı olarak savunma amaçlı askeri yardım sunuyor.
Güvenlik meseleleri hakkında konuşan kaynaklar, Suudi Arabistan’ın müttefiklerinin operasyonlarda doğrudan çatışmaya girmesinin beklenmediğini belirtti.
Suudi Arabistan, Husilerin uluslararası alanda tanınan hükümeti başkent Sana’dan çıkarmasının ardından, 2015 yılında Arap koalisyonunun başında Yemen’deki iç savaşa müdahil olmuştu.
Savaşan taraflar arasında 2022’de varılan ateşkes büyük ölçüde yürürlükte kaldı. Ancak bu yıl İran savaşının bölgeye yayılmasıyla Husiler Suudi gemilerine ve petrol altyapısına yönelik füze ve dron saldırıları düzenlemeye başladı.
Riyad’ın ana hedefi Bab el-Mandeb
Planlanan ve daha önce kamuoyuna açıklanmayan Suudi operasyonunun temel hedeflerinden biri, Husilerin geçen ay elde ettiği hızlı kazanımları geri çevirmek.
Planlar hakkında bilgi sahibi Körfez ve Yemenli yetkililer ile Batılı diplomatlara göre Husiler geçen ay kıyı boyunca ilerleyerek Bab el-Mandeb Boğazı’nın kontrolünü ele geçirdi.
Körfez ve Yemenli yetkililer, Suudi Arabistan’ın operasyon için iki seçeneği değerlendirdiğini söyledi.
İlk seçenek, Bab el-Mandeb çevresindeki bölgeye odaklanan sınırlı bir saldırı düzenlenmesi.
İkinci seçenek ise daha geniş kapsamlı bir operasyonla Yemen’in farklı bölgelerinde eş zamanlı saldırılar düzenlenmesini öngörüyor. Bu kapsamda El-Beyda, Marib, Taiz ve El-Cevf vilayetlerinin de hedef alınması değerlendiriliyor.
Yetkililer, operasyonun kapsamına bağlı olarak 100 binden fazla Yemen askerinin seferber edilebileceğini söyledi.
Suudi ve Yemen hükümetleri, Husi grubu ve ABD ordusunun sözcüleri, Suudi Arabistan’ın operasyon planları hakkındaki yorum taleplerine henüz yanıt vermedi.
Bab el-Mandeb neden kritik?
Bab el-Mandeb, Akdeniz ile Asya arasındaki deniz ticaretinin önemli güzergahlarından biri olan Kızıldeniz’in güney çıkış kapısı konumunda.
Boğaz, bu yıl İran savaşı nedeniyle fiilen kapanan Hürmüz Boğazı’na alternatif bir güzergah haline gelmesiyle daha da önemli hale geldi.
Batılı diplomatlar ve bir Körfez yetkilisine göre Riyad, Husiler Bab el-Mandeb’in kontrolünü elinde tuttuğu sürece yeni bir Yemen barış müzakeresine giremeyeceği sonucuna vardı. Bunun nedeni, boğazın kontrolünün Husilere küresel ölçekte önemli bir koz sağlaması.
Suudi Arabistan’ın operasyonu ne zaman başlatacağı ise henüz net değil.
Hazırlıklardan haberdar altı kaynak, operasyonun bir hafta içinde başlayabileceğini veya ABD’deki ara seçimlerin kasım ayı başında yapılmasının sonrasına kalabileceğini söyledi.
Eski ABD Büyükelçisi: Operasyon sınırlı olabilir
ABD’nin eski Suudi Arabistan Büyükelçisi Michael Ratney, Suudi operasyonunun sınırlı bir hedefe odaklanmasını beklediğini söyledi.
Ratney, operasyonun 2015’te Suudi Arabistan öncülüğündeki ve Husileri yenilgiye uğratmayı amaçlayan askeri harekattan kesinlikle daha küçük çaplı olacağını ifade etti.
Ratney, “Husileri tamamen ortadan kaldırmak istedikleri kadar, Husilerin Bab el-Mandeb boyunca toprakları kontrol etmesinden önceki duruma dönmeleri de gerekiyor” dedi.
Eski büyükelçi, ideal senaryonun kıyı bölgelerinin geri alınması ve deniz trafiğinin normale döndürülmesi için oldukça sınırlı bir operasyon düzenlenmesi olduğunu belirtti.
Husiler İran’ın bölgedeki en güçlü müttefiklerinden biri
İsrail’in son üç yılda Lübnan’daki Hizbullah’ın kapasitesini zayıflatmasının ardından Husiler, İran’ın Orta Doğu’daki en güçlü müttefiki haline geldi.
Suudi Arabistan’ın Husilere karşı düzenleyeceği bir operasyon, Hamas öncülüğündeki 7 Ekim 2023 saldırılarının ardından çatışmaların yayıldığı ve sonrasında ABD ile İsrail’in İran’a karşı savaşa girdiği bölgede yeni bir gerilim noktası oluşturacak.
Trump, Türkiye ve Pakistan
Washington, Suudi Arabistan’ın en güçlü müttefiki konumunda.
Batılı diplomatların birine göre ABD, Yemen’deki Suudi hava operasyonlarını desteklemek üzere askeri danışmanların yanı sıra hedefleme bilgilerini de içeren istihbarat desteği sağlıyor.
ABD’nin desteğinin kapsamı sınırlı olabilir.
Reuters daha önce, ABD Başkanı Donald Trump’ın Suudi Arabistan’ın fiili yöneticisi Muhammed bin Selman’ın doğrudan askeri destek, hava saldırıları da dahil olmak üzere, taleplerini geri çevirdiğini bildirmişti.
Türkiye ve Pakistan ise Suudi Arabistan’ın geçen ay imzaladığı ortak savunma anlaşmasının ardından krallığın Yemen’de kullandığı askeri ekipmanları sağladı.
Pakistanlı ve bölgesel yetkililer bu bilgiyi doğruladı.
Pakistan Aden’e hava savunma sistemleri gönderdi
Pakistan hükümetinden bir yetkili, geçen ay Pakistan’ın Aden’e dört kargo uçağıyla askeri ekipman gönderdiğini söyledi.
Yemen’deki Suudi Arabistan destekli hükümetin merkezi olan Aden’e gönderilen ekipmanlar arasında hava savunma sistemleri, hafif toplar, dronlar ve dronlara karşı savunma sistemleri bulunuyordu.
İkinci bir Pakistanlı yetkili, Körfez ülkelerinden bir yetkili ve Batılı bir diplomata göre Pakistanlı askeri danışmanlar da Yemen güçlerini desteklemek amacıyla Suudi meslektaşlarıyla birlikte sahada bulunuyor.
Aynı kaynaklar, Suudi Arabistan’ın mevcut savaş öncesinde satın aldığı Türk dronlarının da Yemen üzerinde konuşlandırıldığını söyledi.
Riyad petrol tesislerini korumaktan endişeli
Bölgedeki yetkililere göre Suudi Arabistan’ın Yemen’de yeni bir operasyon başlatmasıyla ilgili en önemli endişelerinden biri, petrol tesislerini ve diğer altyapıyı Husilerin dron ve füze saldırılarından nasıl koruyacağı.
Yetkililer, Riyad’ın çeşitli müttefiklerinden savunma sistemleri konusunda yardım istediğini söyledi.
İkinci Pakistanlı yetkiliye göre Pakistan, Suudi Arabistan’ın kara sınırlarını savunmasına ve dron ile füze saldırılarına karşı önleme faaliyetlerine destek olmak üzere ülkeye 30 bin ila 40 bin asker konuşlandırdı.
Yetkili, askerlerin geçen yıldan itibaren ve son dönemde yaşanan gerilimin ardından dalgalar halinde Suudi Arabistan’a ulaştığını söyledi.
İslamabad’ın bu askerleri Yemen’e savaşmak amacıyla gönderme konusunda herhangi bir karar almadığını belirtti.
Pakistan ve Türkiye savunma bakanlıkları, Riyad’a sağladıkları askeri destek konusunda yorum taleplerine yanıt vermedi.
Fransa ise Suudi Arabistan’a savunma sistemleri ve asker göndereceğini açıkladı. Bu birliklerin Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu liman kentinin korunmasına yardımcı olması planlanıyor.
Operasyonun en büyük zorluğu ne?
Yemen topraklarında düzenlenecek herhangi bir kara operasyonu, iç savaşın daha önceki aşamalarında Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri tarafından silahlandırılan ve eğitilen farklı Yemenli savaşçı gruplarından oluşan dağınık koalisyona dayanacak.
Yemen analisti Mohammed Albasha, “Husilere karşı savaşan güçlerin çoğu, disiplinli bir Husi askeri gücünü geri püskürtmek için gereken uzun süreli saldırı için hâlâ örgütlenmiş veya hazırlıklı değil. Husiler aynı anda birden fazla cephede baskı kurarken bu güçler şu anda sınanıyor” dedi.
BAE tarafından desteklenen güneyli savaşçılar, doğuda toprak ele geçirmeye ve ayrılık planlarını ilan etmeye çalıştı. Bunun üzerine bir dizi çatışmanın ardından Suudi Arabistan destekli güçler tarafından yenilgiye uğratıldılar.
Suudi yönetimine yakın Yemenli siyasi analist Ali Shihabi ise Suudi Arabistan’ın Husilere karşı düzenleyeceği herhangi bir operasyonun sonucunun büyük ölçüde sahadaki güçlerin performansına bağlı olacağı uyarısında bulundu.
Shihabi, “Şu ana kadar öncelik sahadaki mevzileri savunmak ve cepheyi istikrara kavuşturmak oldu ancak kesinlikle saldırıya geçecekler” dedi.
Shihabi, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Başarı büyük ölçüde yerel güçlerin performansının niteliğine bağlı.”
