Avrupa’nın en büyük kara ordusunu kurma hedefiyle savunma harcamalarını rekor seviyeye çıkaran Polonya, uzak tedarikçilerin teslimat gecikmelerine karşı yönünü yerli ve Avrupalı savunma şirketlerine çevirdi
Polonya, Avrupa’nın en büyük kara ordusunu inşa etme sürecinde, kriz anlarında teslimatları hızlıca artıramayan uzak tedarikçilere olan bağımlılığını azaltmak amacıyla yerli ve Avrupa merkezli savunma şirketleriyle iş birliğini derinleştiriyor.
Reuters‘ın haberine göre Varşova yönetiminin yerli firmalardan ve Merkez Avrupalı ortaklıklardan yaptığı savunma tedariki harcamaları 2022 yılından bu yana yaklaşık dört kat artarak geçtiğimiz yıl 30,4 milyar zlotiye (yaklaşık 8,15 milyar dolar) yükseldi.
Savaşın başlamasıyla birlikte Avrupa genelinde askeri harcamalar artış gösterse de Ukrayna ile sınır komşusu olan ve Rusya’yı varoluşsal bir tehdit olarak algılayan Polonya için bu durum birinci öncelik konumunda bulunuyor.
Polonya Devlet Varlıkları Bakan Yardımcısı Konrad Golota konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Avrupa’nın en büyük kara ordusunu kuruyoruz. Bir sistemin ordumuz tarafından kullanılması kadar, Polonya’da üretilmiş olması da her geçen gün daha fazla önem kazanıyor” ifadelerini kullandı.
Savunma bütçesi 61 milyar doları aştı
NATO verilerine göre Polonya’nın bu yılki temel savunma harcamalarının, gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yaklaşık yüzde 4,7’sine denk gelen 53 milyar euroya (61,45 milyar dolar) ulaşması bekleniyor.
Bu rakam Fransa, İtalya ve Almanya’nın ardından AB içerisindeki en yüksek dördüncü savunma bütçesini temsil ediyor.
ABD üretimi Patriot füze bataryaları, Abrams tankları ve F-35 savaş uçakları gibi stratejik sistemler önemini korurken, Polonyalı yetkililer dron, mühimmat ve sık kullanılan teçhizatın yerli ve bölgesel üretimini artırmayı temel hedef olarak belirliyor.
Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı Wladyslaw Kosiniak-Kamysz, bu stratejinin sadece ekonomiyi canlandıran bir sanayi yatırımı olmadığını vurgulayarak, “Bu adım tamamen tedarik zinciri bağımsızlığı meselesidir. İhtiyaç duyulması halinde cephe hattına kesintisiz sevkiyat yapılabilmesini güvence altına almaktadır” dedi.
Avrupa şirketleri için yeni pazar
Yakın döneme kadar Çekya, Slovakya ve Macaristan gibi ülkelerin savunma firmaları Polonya pazarında sınırlı bir varlığa sahipti ve Varşova yönetimi büyük oranda devlet şirketi PGZ ile ABD’li üreticilere dayanıyordu. Günümüzde ise bölgesel aktörler için yeni fırsatlar doğmuş durumda.
Ukrayna’ya önemli miktarda mühimmat sağlayan Çekya merkezli CSG şirketi, Polonya’daki üretim kapasitesini genişletmek amacıyla son aylarda bir dizi anlaşmaya imza attı.
Bu kapsamda PGZ iştirakı MESKO’ya sevk maddesi üretim teknolojisi transfer edilirken; füze, mühimmat, dron ve zırhlı araç üretiminin artırılması hedefleniyor. CSG ayrıca 155 mm topçu mühimmatı bileşenleri temini için 100 milyon euroyu aşan, zırhlı araç teçhizatı için ise 150 milyon euroluk ayrı sözleşmeler imzaladı.
CSG Polska Üst Yöneticisi Wojciech Grzonka, Merkez Avrupa’da savunma sanayi kapasitesinin oluşturulma biçiminde köklü bir değişim yaşandığını ve Polonya’nın kendileri için stratejik bir pazar olduğunu ifade etti.
Üretimde ‘yakın coğrafya’ dönemi
Diğer savunma grupları da Varşova’nın bu hamlesine uyum sağlıyor. Polonyalı silah üreticisi Grupa Niewiadow, KNDS Ammo France ile ortaklaşa yılda 180 bin adet 155 mm mühimmat üretecek bir tesis kuruyor. PGZ ise Estonyalı Frankenburg Technologies ile Polonya’da çok kısa menzilli hava savunma sistemleri üretmek üzere ortaklık kurduğunu açıkladı.
Prag’daki CEVRO Üniversitesi’nden savunma uzmanı Zdenek Rod, Polonya’nın askeri üretimi Avrupa içine çekme (near-shoring) çabalarında öncü bir rol üstlendiğini belirterek, “Yıllarca NATO ile uyumluluk adına ABD’den yapılan tedarik öncelikliydi. Şimdi ise Polonya, bölgesel ve Avrupalı tedarikçilere yönelerek küresel aksamalara karşı dayanıklılık sağlamaya çalışıyor” dedi.
Alman savunma devi Rheinmetall da Polonya’daki artan talebi karşılamak amacıyla ülkede üretim tesisleri kurduğunu ve kara harp sistemleri için bölgesel bir bakım-onarım merkezi geliştirdiğini duyurdu.
Askeri personel sayısı 220 bini aşan Polonya, Estonya ile birlikte NATO’nun 2035 yılına kadar savunma harcamalarını GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarma hedefine en yakın ülkeler arasında yer alıyor.
Polonya Devlet Varlıkları Bakan Yardımcısı Golota, uluslararası şirketlere net bir mesaj vererek, “Polonya’da satış yapmak istiyorsanız, Polonya’ya yatırım yapmak, teknoloji transfer etmek ve bizimle ortak projeler yürütmek zorundasınız” dedi.
