Suudi Arabistan, daha uzun menzilli ve ağır yük taşıyabilen balistik füzeler üretmek amacıyla füze fabrikasını genişletiyor. Uydu görüntüleriyle tespit edilen çalışmaların Çin teknolojisiyle bağlantılı olabileceği değerlendirildi
Bir yılı aşkın süredir çekilen ticari uydu görüntülerini inceleyen iki Amerikalı araştırmacıya göre Suudi Arabistan, daha uzak mesafelerdeki hedefleri vurabilecek ve daha ağır yük taşıyabilecek katı yakıtlı balistik füzeler inşa etmek amacıyla füze fabrikasını genişletiyor.
Reuters’ın haberine göre daha gelişmiş füze kapasitesinin, Suudi Arabistan’ın İran’dan gelebilecek olası saldırılara karşı caydırıcılığını artırmasına, askeri bağımsızlığını güçlendirmesine ve Yemen’deki Tahran destekli Husi savaşçılarıyla sürdürdüğü çatışmalardaki konumunu pekiştirmesine yardımcı olabileceği belirtiliyor.
Bu adımın, bölgedeki füze yarışını tırmandırma riski taşıdığı ve ABD Kongresi’nin, halihazırda nükleer silahların yayılması endişelerine yol açan ABD-Suudi sivil nükleer anlaşmasına yönelik muhalefetini derinleştirebileceği ifade ediliyor.
Neler tespit edildi?
ABD merkezli uydu şirketi Planet Labs, Nisan 2025 ile Eylül 2026 tarihleri arasında Riyad’ın yaklaşık 200 kilometre batısında yer alan ad-Duwadimi kompleksine ait görüntüler kaydetti.
Dış Politika Araştırma Enstitüsü (FPRI) araştırmacıları Sam Lair ve Michael Duitsman, söz konusu uydu görüntülerini inceleyerek tesiste döküm kuyularına (yakıt bileşenlerinin füze motoru gövdesine dökülerek sertleşmeye bırakıldığı derin kuyular) ev sahipliği yapan yeni bir binanın inşa edildiğini tespit etti.
Hazırlanan değerlendirme raporunda, uydu görüntülerinin “Suudi Arabistan’ın füze üretim kompleksindeki altyapıyı genişlettiğini ve muhtemelen daha büyük faydalı yük taşıyabilecek ya da daha uzun menzillere ulaşabilecek daha büyük füzeler üretmeyi hedeflediğini gösterdiği” vurgulandı.
Askeri uzmanlar, katı yakıtlı füzelerin uzun süre depolanabilmesi ve sıvı yakıtlı sistemlere kıyasla çok daha hızlı fırlatılabilmesi nedeniyle ordular tarafından tercih edildiğini kaydediyor.
Suudi Arabistan Büyükelçiliği ve Enformasyon Bakanlığı ise konuyla ilgili yorum taleplerine yanıt vermedi.
Çin teknolojisi şüphesi
FPRI araştırmacıları Lair ve Duitsman’ın yanı sıra Londra merkezli Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS) ve CNA araştırma kuruluşundan uzmanlar; Suudi Arabistan’ın füze gücünün yapısının, ad-Duwadimi kompleksinin Çin teknolojisine dayandığına işaret ettiğini bildirdi.
Araştırmacılar, tesisin mimari özelliklerinin de Çin’deki füze fabrikalarıyla benzerlik gösterdiğini belirtti.
Gizliliği kaldırılan 1991 tarihli bir CIA raporuna göre Suudi Arabistan, 1987 yılında Çin’den yaklaşık 40 adet sıvı yakıtlı DF-3 balistik füzesini gizlice satın almıştı. Krallık, bu füzelerden ikisini ilk kez Nisan 2014’teki bir askeri geçit töreninde sergilemişti.
FPRI ekibi ayrıca, yakın zamanda sosyal medya video ve fotoğraflarından yola çıkarak Yemen’de Suudi güçleri tarafından ateşlenen Çin tasarımı bir DF-15 füzesinin enkazını teşhir etti.
Lair, Krallığın şu anda katı yakıtlı DF-15 füzesini üretiyor olabileceğini ve ad-Duwadimi tesisindeki genişlemenin muhtemelen daha uzun menzilli DF-21 veya benzeri bir füzenin üretimi için gerçekleştirildiğini değerlendirdi.
Riyad’ın Pekin’e yönelmesinin temel sebebinin, Washington’ın uzun menzilli füze sistemlerinin ihracatına getirdiği kısıtlamalar olduğu biliniyor. Çin Büyükelçiliği, Çin Savunma Bakanlığı, CIA ve Beyaz Saray konuya ilişkin yorum yapmaktan kaçındı.
Bölgedeki güç dengesi değişebilir
IISS kıdemli araştırmacısı Sascha Bruchmann, daha uzun menzilli füzelerin Suudi Arabistan’a, ABD yapımı F-15 savaş uçaklarını İran hava savunma sistemlerine karşı riske atmadan doğrudan İran’ı vurma imkanı sağlayacağını belirtti.
Bruchmann şu değerlendirmede bulundu:
“Eğer F-15 uçaklarını JDAM tipi uydu güdümlü bombalarla Tahran üzerine gönderecek siyasi iradeniz yoksa, Tahran için kutsal olan her şeyi tehdit edebilecek bir sisteme ihtiyaç duyarsınız.
İran şu anda füze ve İHA’larıyla Suudi Arabistan’ı istediği yerden vurabildiği için avantajlı konumda. Suudiler bu hamleyle aradaki yetenek açığını bir miktar kapatabilir.”
ABD Kongresi’nde nükleer kriz çıkabilir
Tesisin genişletilmesi, ABD’de siyasi sonuçlar doğurabilir. Bu durum, ABD’nin Riyad’ın elektrik üretimi için uranyum zenginleştirmesine yardımcı olmasını öngören ABD-Suudi anlaşmasına karşı Kongre’deki iki partili muhalefeti sertleştirebilir.
Anlaşmaya karşı çıkanlar, metinde Riyad’ın gizlice nükleer silah geliştirmesini engelleyecek yeterli güvencelerin bulunmadığını savunuyor. Suudi Krallığı ise böyle bir planı olduğunu kesin bir dille reddediyor.
