Reuters‘ın kapsamlı analizine göre ABD Başkanı Donald Trump ve ailesi, son iki yılda kripto para girişimlerinden en az 2,3 milyar dolar gelir elde etti. Aynı dönemde Trump bağlantılı kripto projelerine yatırım yapan bir milyondan fazla kişinin toplam kaybı da yaklaşık 2,3 milyar dolara ulaştı
ABD Başkanı Donald Trump ve ailesinin son iki yılda kurduğu veya desteklediği kripto para girişimleri, aileye milyarlarca dolar kazandırırken yüz binlerce yatırımcının ciddi kayıplar yaşamasına yol açtı.
Reuters‘ın blockchain işlem kayıtları, şirket belgeleri, mali raporlar ve onlarca yatırımcıyla yapılan görüşmelere dayanan kapsamlı incelemesine göre Trump ailesi, Ocak 2025’te Beyaz Saray’a dönüşünden bu yana kripto para projelerinden en az 2,3 milyar dolar gelir elde etti. Aynı dönemde Trump bağlantılı kripto varlıklara yatırım yapan bir milyondan fazla kişinin toplam kaybı da yaklaşık 2,3 milyar dolar olarak hesaplandı.
Reuters, incelemesinde World Liberty Financial, $TRUMP meme coin, American Bitcoin ve AI Financial Corp olmak üzere dört büyük Trump bağlantılı girişimi mercek altına aldı.
Trump ailesi düşük riskle yüksek kazanç sağladı
Reuters’a göre söz konusu projelerin ortak özelliği, Trump ailesinin çok sınırlı mali risk üstlenmesine rağmen projelerin tanıtımında merkezi rol oynaması oldu.
Trump, oğulları Eric Trump ve Donald Trump Jr. ile birlikte sosyal medya hesapları, mitingler ve uluslararası etkinliklerde bu girişimlerin reklamını yaptı.
Yatırımcıların yoğun ilgisi sayesinde projeler yüz milyonlarca dolar toplarken, varlıkların değerinin daha sonra sert şekilde düşmesi yatırımcıları zarara uğrattı.
Reuters’ın görüştüğü muhasebe ve kripto para uzmanları, Trump ailesinin elde ettiği kazançların hesaplanmasında kullanılan yöntemin makul ve tutarlı olduğu görüşünü paylaştı.
World Liberty Financial en büyük gelir kapısı oldu
Trump ailesinin en kârlı girişimi World Liberty Financial adlı kripto platformu oldu.
Şirket Ekim 2024’te yönetişim tokenlerinin satışına başladı. Yatırımcılara platformun geleceğinde söz sahibi olma vaadiyle satılan tokenlerden Trump ailesinin payına 1,4 milyar doların üzerinde gelir düştü.
Reuters’ın hesaplamalarına göre aile ayrıca platformun diğer faaliyetlerinden yaklaşık 230 milyon dolar daha kazandı.
Buna karşılık tokenlerin piyasa değeri zaman içinde sert biçimde düştü. Reuters, World Liberty yatırımcılarının toplam zararını yaklaşık 674 milyon dolar olarak hesapladı.
Şirket yönetimi ise tokenlerin yatırım aracı olarak sunulmadığını ve uzun vadeli bir ekosistem oluşturmayı hedeflediklerini savundu.
Tokenlerin kilitlenmesi yatırımcıları öfkelendirdi
World Liberty yatırımcılarının en büyük şikayetlerinden biri tokenlerin uzun süre satılamaması oldu.
Şirket, yatırımcıların ellerindeki tokenlerin yalnızca yüzde 20’sini satmasına izin verdi. Daha sonra alınan bir kararla kalan tokenlerin 2030 yılına kadar tamamen serbest bırakılmaması kararlaştırıldı.
Reuters‘a konuşan Avrupalı bir yatırımcı, Ocak 2025’te 45 bin dolar yatırarak üç milyon token satın aldığını, ancak varlıklarının büyük bölümünü hâlâ satamadığını söyledi.
Yatırımcı, uygulamayı “yatırımcılardan mümkün olduğunca fazla para çekmeye yönelik bir düzenek” olarak nitelendirdi.
TRUMP coin kısa sürede çöktü
Trump’ın ikinci başkanlık yemin töreninden üç gün önce piyasaya sürülen $TRUMP meme coin de yatırımcılar arasında büyük ilgi gördü.
Trump, sosyal medya hesabından “Hemen $TRUMP alın” çağrısı yaptı. Eric Trump da tokeni “dünyanın en sıcak dijital meme’i” olarak tanıttı.
Coin kısa sürede 75 doların üzerine kadar yükseldi. Ancak erken yatırımcıların satış yapmasının ardından fiyat hızla geriledi ve zirve seviyesinin yaklaşık yüzde 97 altına düştü.
Kaliforniya’da yaşayan yazılım mühendisi Fatime Elrgdawy, Trump’ın desteğine güvenerek 2 bin dolar yatırdığını ancak yatırımının değerinin 120 doların altına indiğini söyledi.
Reuters’ın hesaplamalarına göre Trump ailesi bu projeden yaklaşık 616 milyon dolar gelir elde ederken yatırımcıların toplam kaybı 700 milyon doları aştı.
Halka açık şirketler de büyük kayıplar yarattı
Trump ailesinin desteklediği halka açık şirketler de yatırımcılar için benzer sonuçlar doğurdu.
World Liberty Financial ile ortaklık yapan ALT5 Sigma, bu ilişki sayesinde yüz milyonlarca dolar topladı. Ancak şirket hisseleri daha sonra sert değer kaybetti.
Reuters’a göre yatırımcılar bu şirkette yaklaşık 675 milyon dolar zarar etti. Şirket daha sonra adını AI Financial Corp olarak değiştirdi.
Bir diğer girişim olan American Bitcoin ise Trump ailesinin kripto madenciliği alanındaki yatırımı olarak tanıtıldı.
Eric Trump şirketin yöneticileri arasında yer aldı ve Bitcoin’in bir gün 1 milyon dolara ulaşacağını savundu. Ancak şirket hisseleri de kısa sürede büyük değer kaybetti.
Reuters, American Bitcoin yatırımcılarının toplam zararını 200 milyon doların üzerinde hesapladı.
“Modern ABD tarihinde benzeri yok”
Reuters’a konuşan sekiz etik uzmanı, Trump ailesinin gelir elde ettiği sektörün aynı zamanda başkanın yönettiği hükümet tarafından düzenlenmesinin ciddi çıkar çatışması yarattığını söyledi.
Uzmanlara göre ABD tarihinde görevdeki bir başkanın ailesinin, düzenleyici kararlarından doğrudan etkilenen bir sektörden bu ölçekte gelir elde etmesinin benzeri bulunmuyor.
Trump yönetimi ise eleştirileri reddediyor.
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, Reuters’a yaptığı açıklamada Trump ve ailesinin hiçbir zaman çıkar çatışmasına girmediğini savundu. Kelly, Trump’ın ABD’yi “dünyanın kripto merkezi” haline getirdiğini belirterek yönetimin attığı adımların kamu yararına olduğunu söyledi.
Yatırımcıların ortak duygusu: Pişmanlık
Reuters’ın görüştüğü 27 yatırımcının büyük bölümü, Trump’ın iş dünyasındaki geçmişine ve siyasi gücüne güvenerek yatırım yaptığını anlattı.
Bir yatırımcı emeklilik birikiminden 60 bin dolar kaybettiğini söylerken, başka bir yatırımcı Vietnam’da yıllarca biriktirdiği gelirini yitirdiğini ifade etti.
Bazıları hâlâ yatırımlarının toparlanmasını beklerken, birçok yatırımcı yaşadıkları deneyimi “utanç”, “öfke” ve “pişmanlık” kelimeleriyle tanımladı.
Chicago Üniversitesi’nden davranış bilimleri profesörü John Paul Rollert ise yatırımcıların şu soruyu sorması gerektiğini söyledi:
“Bu proje başarısız olsa bile kurucuları para kazanıyor mu? Eğer cevap evetse, karşınızda yatırımcıdan çok kurucuyu koruyan bir sistem olabilir.”
