ABD ve İsrail’in İran’ı vurmasıyla başlayan ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasına yol açan küresel enerji krizi en çok Rusya’ya yaradı. Brent petrolün 100 doları aşmasıyla Moskova’nın ana petrol vergisi geliri Nisan ayında ikiye katlanarak 9 milyar dolara fırladı
Reuters’ın hesaplamalarına göre ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının tetiklediği küresel petrol ve doğalgaz krizi, Rusya’nın en büyük tekil petrol vergisinden elde ettiği gelirin Nisan ayında ikiye katlanarak 9 milyar dolara ulaşmasını sağlayacak.
Bu veriler, dünyanın en büyük ikinci petrol ihracatçısı olan Rusya’nın İran savaşından elde ettiği “beklenmedik devasa kazancın” ilk somut kanıtı niteliğinde. Petrol tüccarları mevcut durumu, yakın tarihin en ciddi enerji krizi olarak tanımlıyor.
Hürmüz kapatıldı fiyatlar fırladı
Şubat ayı sonunda ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği hava saldırılarının ardından Tahran yönetimi, küresel petrol ve LNG akışının yaklaşık beşte birinin güzergahı olan Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapattı. Bu kritik hamle, Brent petrol vadeli işlemlerinin varil başına 100 doların çok üzerine fırlamasına neden oldu.
Rusya’nın devasa petrol ve gaz endüstrisinden elde ettiği ana gelir doğrudan üretime dayanıyor. Sektörde yıllardır süren ve “vergi manevrası” olarak adlandırılan geniş çaplı reformlar kapsamında, ham petrol ihracat vergisi 2024’ün başından itibaren sıfırlanmıştı.
Ön üretim verilerine ve güncel petrol fiyatlarına dayanan Reuters hesaplamalarına göre; Rusya’nın petrol üretimi üzerinden alınan “maden çıkarma vergisi”, Mart ayındaki 327 milyar ruble seviyesinden Nisan ayında yaklaşık 700 milyar rubleye (9 milyar dolar) yükselecek.
2026 yılının tamamı için bu vergiden 7,9 trilyon ruble gelir bütçeleyen Rusya, bu ani sıçramayla birlikte geçen yılın Nisan ayına göre vergi gelirlerinde %10’luk bir artış yakalamış olacak.
Rus enerjisine talep patlaması
Rusya Ekonomi Bakanlığı verilerine göre, vergilendirmede temel alınan Rus Urals ham petrolünün ortalama fiyatı, Şubat ayındaki 44,59 dolar seviyesinden %73’lük bir artışla Mart ayında varil başına 77 dolara sıçradı.
Bu rakam, Ekim 2023’ten bu yana görülen en yüksek seviye olmasının yanı sıra, bu yılki devlet bütçesinde varsayılan 59 dolarlık hedefin de çok üzerinde.
Kremlin’den yapılan açıklamada, petrol ve gaz piyasalarının temellerini sarsan derin küresel enerji krizinin ortasında, dünyanın pek çok farklı bölgesinden Rus enerjisine yönelik devasa bir talep olduğu vurgulandı.
Kazancın sınırları ve Ukrayna tehdidi
Tüm bu olumlu tabloya rağmen, Rusya’nın sürpriz kazancının belli sınırları var.
Rus ekonomistler 2026’nın zor bir yıl olabileceği konusunda uzun süredir uyarılarda bulunuyor. Nitekim Rusya Maliye Bakanlığı çarşamba günü yaptığı açıklamada, bütçenin 2026’nın Ocak-Mart döneminde 4,58 trilyon ruble (gayrisafi yurt içi hasılanın %1,9’u) açık verdiğini duyurdu.
Öte yandan, Ukrayna’nın doğrudan Moskova’nın finansal kaynaklarını sekteye uğratmak amacıyla Rus enerji altyapısına düzenlediği saldırılar da gelirleri baskılamaya devam ediyor ve petrol üretiminde yeni kesinti tehditleri yaratıyor.
