Bratislava ve Moskova, beş yıldır toplanmayan ortak komisyonu yeniden devreye alarak enerji, nükleer yakıt ve kültürel işbirliğini görüşmeye hazırlanıyor
Rusya, Avrupa Birliği içindeki ilişkilerini güçlendirmek için Slovakya ile ekonomik ve diplomatik işbirliğini yeniden canlandırıyor. Politico’nun ulaştığı Rus hükümeti belgesine göre, iki ülke Rus gazı ve petrolü, nükleer yakıt tedariki ve Rus sporcuların uluslararası müsabakalara katılımı gibi başlıkları ele almak üzere beş yıl aradan sonra ilk kez hükümetler arası komisyon toplantısı düzenleyecek. Slovakya Dışişleri Bakanlığı, toplantının 25 Ekim’de yapılacağını doğruladı.
Rusya Bilim ve Yükseköğretim Bakanı Valeri Falkov’un hazırladığı 10 Eylül tarihli notta, Slovakya Dışişleri Bakanı Juraj Blanár’ın 20 Ağustos’taki görüntülü görüşmede toplantı yapılmasını kabul ettiği belirtiliyor. Ekonomik, bilimsel ve teknik işbirliğini kapsayan Rusya-Slovakya Hükümetlerarası Komisyonu, Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalini başlatmasından bu yana toplanmamıştı. Son toplantı, 12 Kasım 2021’de Bratislava’da yapılmıştı.
Enerji bağımlılığı ilişkilerin merkezinde
Toplantının gündeminde enerji tedariki önemli yer tutuyor. Rus hükümetinin belgesine göre Blanár, Avrupa Birliği’nin Rus gazı ithalatını aşamalı olarak sonlandırma planına karşı olduklarını belirterek konunun Moskova’daki toplantıda ele alınmasını istedi. Slovak temsilciler ayrıca Drujba boru hattı üzerinden Rus petrolü sevkiyatının sürmesinin önemini vurguladı ve Slovak enerji santrallerine düzenli nükleer yakıt tedarikinden duydukları memnuniyeti dile getirdi.
Slovakya, petrol ve doğal gaz ihtiyacında Rusya’ya önemli ölçüde bağımlı. Başbakan Robert Fico, Rusya’dan enerji alımının sona erdirilmesinin maliyetleri artıracağını savunuyor. Fico, 9 Mayıs’ta Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le bir araya gelmişti. Putin de görüşmede Rusya’nın Slovakya’nın enerji ihtiyaçlarını karşılamak için elinden geleni yapacağını söylemişti.
Slovakya Dışişleri Bakanlığı, toplantının gündemine ilişkin sorular üzerine Politico’yu Blanár’ın 20 Ağustos’taki görüşmenin ardından yaptığı açıklamalara yönlendirdi. Blanár, ülkesinin yaklaşımını “Her yönde bir politika izliyor ve Slovak Cumhuriyeti’nin ulusal çıkarları doğrultusunda pragmatik işbirliği yapmak isteyen tüm ülkelerle diyaloğu sürdürüyoruz” sözleriyle açıklamıştı.
Rusya Dışişleri Bakanlığı ise Politico’nun yorum talebine yanıt vermedi.
Enerjiden spora uzanan işbirliği
Rus belgesindeki gündem enerjiyle sınırlı değil. İki ülkenin kültür, turizm, tarım ve çevrenin korunması alanlarında çalışma grupları oluşturmayı ve Bratislava’daki Rusya Bilim ve Kültür Merkezi’nin durumunu görüşmeyi planladığı belirtiliyor.
Belgede ayrıca Blanár’ın uluslararası spor müsabakalarında Rus sporculara yönelik uygulamaları “ayrımcılık” olarak nitelendirdiği ve konunun komisyon toplantısında ele alınmasını istediği kaydediliyor. Uluslararası Olimpiyat Komitesi, temmuz ayında Rusya Olimpiyat Komitesi’ne yönelik askıya alma kararını kaldırmış ve Rus sporcuların katılımını sınırlayan önceki tavsiyelerinin artık geçerli olmadığını açıklamıştı. Dünya Okçuluk Federasyonu da ağustos ayında Rus sporculara ve yetkililere yönelik kısıtlamaları kaldırmıştı. FIFA Başkanı Gianni Infantino da Rusya’nın uluslararası futbola geri dönmesi gerektiğini savunmuştu.
Rusya’nın Slovakya ile yakınlaşma girişimi, Moskova’nın Macaristan’la geliştirdiği işbirliğine benzer bir çizgi izliyor. Macaristan ve Rusya, aralık ayında enerji, ticaret ve kültür dahil çeşitli alanlarda işbirliğini genişletmek amacıyla 12 maddelik bir plan üzerinde anlaşmıştı. Plan, dönemin Macaristan Dışişleri Bakanı Péter Szijjártó ile Rusya Sağlık Bakanı Mihail Muraşko tarafından Moskova’daki görüşmelerin ardından imzalanmıştı.
Orbán’ın kaybı Putin’in Avrupa’daki konumunu değiştirdi
Fico’nun Moskova ile ilişkileri geliştirme çabası, Putin’in Avrupa Birliği içindeki en yakın ortaklarından birini kaybettiği döneme denk geliyor. Macaristan Başbakanı Viktor Orbán, nisan ayında yapılan seçimi Péter Magyar’a karşı kaybetti. Böylece Putin, AB içinde Ukrayna politikasına karşı çıkan ve Moskova ile yakın ilişkiler kuran önemli bir müttefikini yitirdi.
Orbán’ın seçim yenilgisi, Kremlin’in Avrupa’da yeni ortaklar aramasını daha önemli hale getirdi.
Rusya’nın Fico ile ilişkilerini güçlendirmesi, Moskova’nın enerji bağlarını kullanarak AB ülkelerinin Ukrayna konusunda ortak hareket etmesini zorlaştırabileceğine işaret ediyor.
Fico’nun 9 Mayıs’ta Moskova’yı ziyaret etmesi ve iki ülkenin hükümetler arası komisyonu yeniden toplama kararı bu yakınlaşmanın somut adımları arasında yer alıyor.
Öte yandan Rusya’nın enerji tedarikinde karşılaştığı sorunlar, Moskova’nın taahhütlerini yerine getirme kapasitesine ilişkin soru işaretleri yaratıyor.
Ukrayna, Rusya’nın petrol rafinerilerine yönelik insansız hava aracı saldırılarını artırarak yakıt üretimini ve savaşın finansmanında kullanılan gelirleri hedef alıyor. Kiev, bu ay yaptığı açıklamada saldırıların Rusya’nın petrol işleme kapasitesinin yüzde 51’ini devre dışı bıraktığını öne sürdü.
