25 yıl süren müzakerelerin ardından AB–Mercosur Serbest Ticaret Anlaşması’na yeşil ışık yakıldı. Avrupa’nın bugüne kadarki en büyük ticaret anlaşması, tarımdan otomotive geniş bir alanda yeni dengeler yaratırken; kazananlar, kaybedenler ve Türkiye açısından olası etkiler de netleşmeye başladı
25 yıl süren müzakerelerin ardından AB–Mercosur Serbest Ticaret Anlaşması’na yeşil ışık yakıldı. Avrupa’nın bugüne kadarki en büyük ticaret anlaşması, tarımdan otomotive geniş bir alanda yeni dengeler yaratırken; kazananlar, kaybedenler ve Türkiye açısından olası etkiler de netleşmeye başladı.
Avrupa Birliği ile Güney Amerika ticaret bloğu Mercosur arasında 25 yılı aşkın süredir müzakere edilen serbest ticaret anlaşması, AB üyesi ülkelerin çoğunluk oyu ile onaylandı. Anlaşma, Avrupa ile Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay arasında 700 milyonu aşkın nüfusu kapsayan dev bir serbest ticaret alanının önünü açıyor. Son onay için Avrupa Parlamentosu’nun kararı beklenirken, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in anlaşmayı önümüzdeki günlerde Paraguay’ın başkenti Asuncion’da imzalaması bekleniyor.
Tarifelerin yüzde 90’ı kalkıyor
Politico’nun aktardığına göre anlaşma yürürlüğe girdiğinde, AB’nin Mercosur ülkelerine yaptığı ihracatta gümrük tarifelerinin yüzde 90’dan fazlası kaldırılacak. Avrupa Komisyonu, anlaşmanın 2040’a kadar AB ekonomisine yaklaşık 77,6 milyar avroluk (yüzde 0,05) katkı sağlayacağını öngörüyor. Latin Amerika’dan Avrupa’ya daha fazla tarım ürünü girerken, Avrupa sanayisi de otomotiv, makine ve havacılık gibi sektörlerde Güney Amerika pazarına daha kolay erişim kazanacak.
Yunanistan ‘koruma’ vurgusuyla destek verdi
Dünya Gazetesi’nin aktardığına göre Yunanistan Tarım Bakanlığı’na yakın kaynaklar, Atina’nın anlaşmaya verdiği desteğin temelinde tarım ürünlerine yönelik koruma mekanizmalarının bulunduğunu vurguluyor. Anlaşma kapsamında, taklit ve benzeri ürünlere karşı 344 Avrupa menşeli gıda ve içecek ürünü koruma altına alınıyor. Bunların 21’i Yunanistan’a ait.
Koruma listesinde feta peyniri, zeytinyağı, Kalamata zeytini, Korint kuru üzümü, Kozani safranı, Sakız Adası damla sakızı, Sitia zeytinyağı, çeşitli bölgelere ait şaraplar, reçineli şarap retsina ve üzüm rakısı tsipouro yer alıyor. Atina, Mercosur ülkelerine yaptığı 34,3 milyon avroluk sınırlı tarım ihracatının, 270 milyon nüfuslu bu pazarda ciddi biçimde artmasını hedefliyor.
Kazananlar: Sanayi, Meloni ve von der Leyen
Anlaşmanın en net kazananlarından biri Alman otomotiv sektörü. Yüzde 35’e varan mevcut gümrük vergilerinin kademeli olarak düşmesi, Volkswagen ve BMW gibi markalara Latin Amerika’da önemli bir avantaj sağlıyor. Elektrikli araçlara tanınan ayrıcalıklar ise Avrupa’nın bu alandaki rekabet gücünü artırmayı hedefliyor.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, son anda aldığı tarım güvenceleri ve ek fon vaatleriyle anlaşmadan siyasi kazanç sağlayan liderlerden biri oldu. Ursula von der Leyen ise yoğun muhalefete rağmen gerekli nitelikli çoğunluğu sağlayarak, AB’nin küresel ticarette hâlâ oyun kurucu olabildiğini göstermiş oldu. Ancak bunun bedeli ağır: AB çiftçilerini ikna etmek için 45 milyar avroluk ek tarım sübvansiyonu sözü verildi.
Kaybedenler: Macron, Trump ve Amazon
Anlaşmanın en büyük siyasi kaybedeni ise Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron. Fransa, Polonya, Avusturya, İrlanda ve Macaristan’la birlikte “hayır” oyu kullanan Paris, özellikle çiftçi protestolarının baskısı altında geri adım atamadı. Macron’un son anda anlaşmayı durdurma çabaları sonuçsuz kaldı.
ABD Başkanı Donald Trump açısından da anlaşma, Avrupa’nın Latin Amerika’da diplomatik ve ekonomik nüfuzunu artırması anlamına geliyor. Çin ise, yıllardır güçlendirdiği Latin Amerika ticaret ağlarında Avrupa ile daha sert bir rekabetle karşı karşıya kalacak.
Çevresel açıdan en tartışmalı başlık ise Amazonlar. Daha fazla Güney Amerika menşeli et ihracatı, ormansızlaşma riskini artırıyor. Anlaşma, Paris İklim Anlaşması’na bağlılık ve yasa dışı ormansızlaşmaya karşı önlemler içeriyor; ancak çevre örgütleri bu maddelerin yeterli olmadığı görüşünde.
Türkiye için ne anlama geliyor?
Türkiye anlaşmanın doğrudan tarafı değil; ancak dolaylı etkiler kaçınılmaz. Mercosur’dan AB pazarına girecek tarım ürünleri, özellikle et, şeker, tahıl ve yağlı tohumlar gibi alanlarda rekabeti artırabilir. Bu durum, Türkiye’nin AB’ye yaptığı tarım ve gıda ihracatında fiyat baskısı yaratma potansiyeli taşıyor.
Öte yandan, coğrafi işaretli ürünlerin korunması başlığı, Türkiye açısından da önemli bir emsal oluşturuyor.
Yunanistan’ın feta ve zeytinyağında elde ettiği kazanımlar, Türkiye’nin benzer koruma taleplerini AB nezdinde daha güçlü dile getirmesi için bir referans olabilir. Sanayi tarafında ise Avrupa merkezli üretim ağlarının Latin Amerika’ya kayması, Türkiye’nin bazı sektörlerdeki ara malı ve otomotiv tedarik zincirlerini dolaylı olarak etkileyebilir.
Mercosur Anlaşması, Avrupa için ekonomik getirisi sınırlı ama jeopolitik etkisi yüksek bir adım olarak öne çıkarken; Türkiye açısından da yeni bir rekabet ve yeniden konumlanma döneminin habercisi niteliğinde.
