Trump, Kanada’nın finanse ettiği yeni sınır köprüsünü “ABD’ye zarar veriyor” diyerek açtırmayacağını söyledi. İş çevreleri bu kararı “kendi kendini baltalayan bir hamle” olarak değerlendirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, Kanada’daki yetkililerin uzun ve giderek büyüyen bir şikayet listesini ele almaması halinde, ABD ile Kanada arasındaki yeni bir köprünün açılışını engellemekle tehdit etti. Bu, iki ülke arasındaki diplomatik gerilimi tırmandıran bir gelişme oldu.
Bir ticaret savaşı ve ABD ile kuzey komşusu arasındaki derinleşen bir anlaşmazlığın ortasında, Trump, Detroit ile Ontario’nun Windsor kenti arasında trafiğe açılması bu yılın başlarında planlanan Gordie Howe Uluslararası Köprüsü’nün açılmasına “izin vermeyeceğini” söyledi. Trump, “ABD’ye verdikleri her şey için tamamen tazmin edilene kadar ve ayrıca, Kanada ABD’ye hak ettiği adalet ve saygı ile davranana kadar” köprünün açılmasına izin vermeyeceğini belirtti.
Kanada’nın en büyük iş lobisi olan Kanada Ticaret Odası, başkanın tehdidini bir açıklamayla kınadı ve “Bu gerçek olsa da, yalnızca belirsizliği yüksek tutmak için tehdit edilse de köprüleri engellemek veya barikat kurmak kendi kendini baltalayan bir hamledir” dedi.
Trump, nasıl engelleyeceğini açıklamadı
Trump’ın köprünün açılışını nasıl engelleyeceği belli değil. İnşaatı Kanada tarafından finanse edildi. Kanada ile Michigan’ın geçişi ortaklaşa işletmesini öngören kamu-özel ortaklığı düzenlemesi Michigan’a kısmi mülkiyet hakkı veriyor.
Olası bir yol, Trump’ın acil durum ilan etmesi olabilir. Yasa uyarınca, Gümrük ve Sınır Koruma Kurumu, “insan yaşamına veya ulusal çıkarlara yönelik belirli bir tehdide yanıt vermek gerektiğinde” geçici olarak bir giriş limanını kapatabilir.
Trump, daha önce büyük ölçüde rutin sayılan olay ve durumlar için acil durum yasalarını devreye sokarak kendisine tanınan genişletilmiş yetkilerden faydalanmıştı.
Kıtadaki en yoğun sınır geçişlerinden biri olan yakınlardaki Ambassador Köprüsü, onlarca yıldır Detroitli bir kamyon taşımacılığı milyarderi ve ailesi olan Morounlar tarafından özel olarak işletiliyor. Aile, daha önce Trump’tan Gordie Howe Köprüsü’nün inşaatını durdurmasını istemişti. Çünkü açıldığında, Ambassador Köprüsü üzerinden geçen günlük 300 milyon dolarlık sınır ticareti için rekabet oluşturacaktı.
ABD, köprü geçişlerinden pay isteyebilir
Trump ayrıca Pazartesi günü sosyal medyada yaptığı paylaşımda, ABD’nin yeni köprünün “en az yarısını” satın almayı ve köprü geçiş ücretlerinden pay almayı düşünebileceğini öne sürdü.
İlk döneminde, Trump bu projeyi Kanadalı yetkililerle yaptığı ortak bir açıklamada, ülkeler arasındaki derin ekonomik ortaklığın bir sembolü ve “iki ülke arasında hayati bir ekonomik bağ” olarak tanıtmıştı.
Ancak başkanın köprünün açılışını engelleme tehdidi, Kanada hükümetini taleplerine boyun eğmeye zorlamaya yönelik daha geniş bir baskı kampanyasıyla uyumlu.
Trump, Kanada’yı 51. eyalet olarak ilhak etmekle tehdit etmenin yanı sıra, kuzey komşusuna karşı kapsamlı bir ticaret savaşı yürütüyor, gümrük tarifeleri uyguluyor ve diğer ekonomik yaptırımlarla tehdit ediyor.
Trump’ın tehditleri gerçekleşmeyebilir
Trump’ın köprünün açılışını engelleme tehdidini gerçekleştirmemesi veya en ciddi ekonomik sonuçlardan kaçınmak için daha az sert bir eyleme başvurması olası. Trump daha önce de Amerikan ticaretini sekteye uğratma ve yerli sanayiye zarar verme potansiyeli taşıyan tarifeleri ertelemiş veya geri çekmişti.
Geçen ay Trump, bir düzenleme anlaşmazlığı nedeniyle ABD’de uçan tüm Kanada yapımı uçakların yere indirileceğini ima eden benzer şekilde kaygı verici bir açıklama yapmıştı, ancak havacılık düzenleyicileri başkanın açıklamasının yalnızca yeni uçak sertifikasyonları için geçerli olduğunu ve hava seyahatinin aksamayacağını hemen netleştirmişti.
Carney ve Davos’taki gerilim
Trump’ın Kanada’ya yönelik saldırıları, geçen ay İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu’nda Kanada Başbakanı Mark Carney’nin yaptığı açıklamaların ardından yoğunlaştı. Carney, orta büyüklükteki ülkelerin liderlerine, Trump’ın “Önce Amerika” doktrinine ve onun II. Dünya Savaşı sonrası uluslararası düzeni yıkma çabalarına karşı birlikte durma çağrısında bulunmuştu.
Carney’in ofisi, Trump’ın köprünün açılışını engelleme tehdidi hakkında yorum yapmayı reddetti. Michigan Valisi Gretchen Whitmer’ın sözcüsü Stacey LaRouche, başkanın tehdidini küçümseyerek yaptığı açıklamada, köprünün “bir şekilde açılacağını ve valinin kurdele kesme törenine katılmayı dört gözle beklediğini” söyledi.
Windsor Belediye Başkanı Drew Dilkens, pazartesi akşamı yaptığı açıklamada başkanın tehdidi karşısında “şaşkın ama şaşırmamış” olduğunu söyledi. Dilkens “Bu çılgınca şeyler” dedi.
Köprünün geçen sonbaharda açılışının gecikmesi, Trump yönetiminin olası müdahalesine ilişkin endişeleri artırmıştı.
Trump’ın ikinci döneminde Kanada’ya karşı takındığı agresif tavır, Kanada hükümetini öfkelendirdi, vatandaşlarını kızdırdı ve iki ülke arasındaki ekonomik bağlara ciddi zarar verdi. Tarihsel olarak ABD’ye gelen uluslararası turistlerin büyük bir kısmını oluşturan Kanadalılar, ABD seyahat destinasyonlarını ve ithal Amerikan ürünlerini boykot ediyor.
Trump, Pazartesi günü yaptığı uzun ve dağınık sosyal medya paylaşımında, diğer şikayetlerinin yanı sıra, “Ontario’nun ABD’nin içkilerini, içeceklerini ve diğer alkollü ürünlerini raflarına bile koymadığını” öne sürdü.
Trump’ın pazartesi günkü gönderisi ayrıca, Kanada’nın Çin’le ittifak kurması halinde “Çin’in yapacağı ilk şeyin Kanada’da oynanan Tüm Buz Hokeyini sona erdirmek ve Stanley Kupası’nı kalıcı olarak ortadan kaldırmak olacağı” yönünde asılsız bir iddiayı yineledi. Trump daha önce Çin’in Kanada’daki buz hokeyini “bitirmeye çalıştığını” iddia etmiş, ancak bu konuda ne demek istediğini açıklamamıştı.
İki ülkenin otomotiv üretim endüstrileri Ambassador Köprüsü üzerinden birbirine bağlı; otomobil parçaları her gün sınırın bir tarafından diğerine gidip geliyor.
Manuel Moroun, Ambassador Köprüsü’nü 1979’da satın aldı ve Kanada hükümetine karşı ikinci bir köprü inşa edilmesini önlemek için mücadele etti. Moroun ailesi, ayrıca Ambassador Köprüsü’ne daha fazla şerit ekleyecek bir genişletmeyi onaylaması için Kanada hükümetine baskı yapmaya çalışmıştı.
Gordie Howe Köprüsü inşaatında son durum
Windsor-Detroit Köprü İdaresi’ne göre, Gordie Howe Uluslararası Köprüsü’nde büyük inşaat tamamlandı ve mühendisler aylardır test aşamasında. Köprünün inşaatını ve gelecekteki işletimini yöneten bu devlet destekli kurum, yorum taleplerine yanıt vermedi.
Kanada hükümetine 1 milyar dolardan fazlaya mal olan köprüye giden otoyol genişletmesi on yıl önce tamamlandı.
Köprü, çoğunlukla Detroit Red Wings için oynamış olan Kanadalı hokey efsanesi Gordie Howe’un adını taşıyor. Howe, genellikle rakiplerine karşı “dirseklerini kaldırarak” oynardı. Bu ifade, Trump’ın ikinci döneminde ABD’nin saldırgan eylemlerine karşı çıkan Kanadalılar için bir savaş sloganı haline geldi.
Chris Cameron, Vjosa Isai/The New York Times
