Maureen Farrell, Rob Copeland / New York Times
Yapay zeka patlamasına trilyonlarca dolarlık borçlanma kaynaklık etti. Ancak şimdi daha fazla finansmanın ne kadar kolay sağlanabileceği ve bu borçların ne kadarının geri ödenebileceği konusunda belirsizlik giderek artıyor.
Bu sorular, yatırımcıların yüksek borç yükü altındaki veri merkezi şirketi CoreWeave’e duydukları güveni hızla kaybetmesiyle geçen hafta gündemin ön sıralarına taşındı. Şirketin tahvillerinin fiyatları sert biçimde düştü. 51 veri merkezini işletmek için toplam 72 milyar dolarlık yükümlülük altına giren CoreWeave’in borçlarını ödeyememe olasılığı, yatırımcılar tarafından yüzde 60’ın üzerinde fiyatlanmaya başladı.
Yatırımcılar, Larry Ellison’ın şirketi Oracle da dahil olmak üzere diğer yapay zeka devlerinin tahvillerinde de satışa yöneldi. Ancak bu tahvillerdeki fiyat düşüşleri CoreWeave’deki kadar sert olmadı.
Aynı zamanda Wall Street yatırımcıları, şirket borçlarını temerrüt riskine karşı sigortalayan bazı karmaşık finansal araçların fiyatlarını yukarı çekiyor. Bunlar arasında, geleceğini OpenAI ile kurduğu ortaklığa bağlamak için yoğun biçimde borçlanan Japon teknoloji devi SoftBank’ın borçlarını sigortalayan araçlar da bulunuyor.
Yatırımcılar zarara uğrayabilir
Piyasalarda son dönemde yaşanan bu hareketler, şirketlerin mevcut tahvillerini elinde bulunduran yatırımcıların zarar etmesine yol açabilir. Ayrıca şirketlerin yeniden borçlanmak istediklerinde daha yüksek faiz oranları ödemek zorunda kalmaları anlamına gelebilir. Bu da halihazırda son derece pahalı olan yapay zeka projelerinin maliyetlerini daha da artırabilir.
Asıl soru ise CoreWeave, Oracle ve SoftBank gibi borç sorunlarıyla karşı karşıya kalan şirketlerin sektörün zayıf halkaları mı olduğu, yoksa yapay zeka altyapısının geliştirilmesinde daha derin sorunların habercisi mi oldukları.
Piyasalar bıçak sırtında
Yatırım bankası Barclays’in verilerine göre, yatırımcıların riskli yapay zeka borçlanma araçlarına yatırım yapmak için talep ettiği ek getiri primi, yani risk spread’i, son altı ayda yüzde 50’den fazla yükseldi.
Veri merkezi riskleri üzerine araştırmalar yapan Azraq’ın kurucusu Alexandra Coleman, “Piyasanın her yerinde durum bıçak sırtında” dedi.
Borçlanma çılgınlığının devam etmesi büyük önem taşıyor. Son dönemde ekonomistler, bankalar ve özel sermaye şirketleri, yapay zeka teknolojisinin önümüzdeki birkaç yıl içinde dünyaya yön vereceğini savunanların öngördüğü sistemleri finanse etmek için ihtiyaç duyulacak borç miktarına ilişkin neredeyse her hafta daha yüksek tahminler yayımlıyor.
Neredeyse bütün büyük yatırım fonu şirketleri, sigorta kuruluşları ve özel sermaye şirketleri yapay zeka sektörünün borçlanma araçlarını satın alıyor. Bunlara, hisseleri hızla yükselen yapay zeka şirketlerine para yatıran çok sayıda bireysel yatırımcı da ekleniyor.
Ancak veri merkezi geliştiren her şirket, tahvil yatırımcılarını aynı ölçüde endişelendirmiyor. Meta ve Alphabet gibi yoğun biçimde borçlanmaya devam eden büyük ölçekli teknoloji ve bulut bilişim şirketleri, son borçlanma işlemlerinde yatırımcıların talebiyle faiz maliyetlerinde yalnızca sınırlı artışlarla karşılaştı. Yatırımcılar bu şirketlerin mevcut borçlanma araçlarının bir kısmını da sattı, ancak tahvil fiyatlarındaki düşüş CoreWeave’dekine kıyasla daha sınırlı kaldı.
CoreWeave’in iş modelini kolayca tanımlamak mümkün değil. Bazı yatırımcılar ve analistler, şirketin finansal düzenlemelerini sorunlu ofis alanı sağlayıcısı WeWork’ünkilerle karşılaştırıyor.
CoreWeave öncelikle Nvidia ve diğer yapay zeka çiplerini satın alıyor. Ardından, başkalarına ait ofis binalarındaki alanları kiralayan WeWork’e benzer şekilde, veri merkezi sahipleriyle bu tesisleri 15 yıl veya daha uzun süre yapay zeka hesaplama faaliyetlerinde kullanmak üzere sözleşmeler imzalıyor. CoreWeave daha sonra bu alanları Meta, Microsoft ve OpenAI’nin de aralarında bulunduğu müşterilerine daha kısa sürelerle alt kiralama yoluyla kullandırıyor.
Sorun ise CoreWeave’in her iki taraftaki maliyetlerden de sorumlu olması. Şirket, henüz herhangi bir kiracı bulunmadan önce tesisleri kurmak ve işletmek için ödeme yapmak zorunda. Üstelik müşterilerinin kalabileceği süreden daha uzun bir dönem boyunca bu alanlara ilişkin yükümlülük üstleniyor.
Bazı yatırımcılar, Meta ve Microsoft gibi büyük ölçekli bulut altyapısı sağlayıcılarının gelecekte CoreWeave’den alan kiralamaya ihtiyaç duyup duymayacakları konusunda endişeli olduklarını söyledi. Diğer bir endişe ise mevcut sözleşmelerin süresi dolduğunda veri merkezlerinin teknolojik açıdan eskimiş, hatta tamamen kullanılamaz hale gelmiş olabileceği.
CoreWeave Sözcüsü Lia Davis, şirketin WeWork ile karşılaştırılmasına katılmadıklarını söyledi. Davis, yaptığı açıklamada, “Finansman yapımızın karmaşıklığı disiplinimizi yansıtıyor ve bu bizim için bir gurur kaynağı” ifadelerini kullandı.
Bir diğer endişe kaynağı ise izin süreçleri nedeniyle geciken ve bazı durumlarda tamamen iptal edilen veri merkezi projelerinin sayısındaki artış.
Oracle, birden fazla projesinde yavaşlamalarla karşı karşıya kaldı. Şirket geçen yıl, proje geliştiricilerinin yardımıyla biri Teksas’ta, diğeri Wisconsin eyaletinin Port Washington kentindeki yaklaşık 2 bin dönümlük tarım arazisinde olmak üzere iki veri merkezi inşa etmek için bir grup bankadan kolaylıkla 38 milyar dolar borç aldı.
Oracle, Teksas’taki tesis için aldığı borcu, Project Lighthouse adı verilen diğer kompleksten elde edilecek karların da yardımıyla geri ödemeyi planlıyordu. Şirket, bu kompleksin 2028 yılına kadar faaliyete geçmesini bekliyordu.
Ancak o tarihten bu yana Project Lighthouse yerel düzeyde çeşitli engellerle karşılaştı. Bunlar arasında, veri merkezinin çalışması için kritik öneme sahip elektrik şebekesinin inşasına onay verilmesine ilişkin takvimi ileri bir tarihe erteleyen eyalet enerji düzenleyicileri de bulunuyor.
Veri merkezi araştırma şirketi Aterio, Project Lighthouse kapsamındaki dört veri merkezinin 2029’dan önce faaliyete geçme olasılığının giderek azaldığını belirtti.
Bu tarih, Oracle’ın borcunun vadesinin dolmasına yalnızca bir yıl kalacağı anlamına geliyor. İki işlemcinin verdiği bilgiye göre, söz konusu borcun bir kısmı nominal değerinin yüzde 90’ı veya daha altında fiyatlardan işlem gördü. Bu, nispeten yeni kullandırılmış bir kredi için oldukça sert bir düşüş anlamına geliyor.
Oracle, New Mexico’daki bir veri merkezi projesinde de benzer izin sorunlarıyla karşı karşıya. Projenin geliştiricisi olan yatırım şirketi Blue Owl, tesisin inşasına başladı. Ancak Oracle, yeterli elektrik enerjisini sağlayabilmek için eyalet makamlarından gerekli izinleri almakta zorlanıyor.
İşlemler hakkında bilgi sahibi iki kişinin aktardığına göre, projeyle bağlantılı 18 milyar dolarlık borcun bir kısmı son dönemde ciddi iskontolarla, nominal değerinin yaklaşık yüzde 80’i üzerinden satıldı.
