SpaceX’in tarihi halka arzıyla serveti 1,2 trilyon dolara ulaşan Elon Musk, dünyanın ilk trilyoneri oldu. Ancak bu dönüm noktası, servet eşitsizliği tartışmalarını da yeniden alevlendirdi. Uzmanlara göre yapay zeka sayesinde yeni trilyonerler çok yakında ortaya çıkabilir
John S.W. MacDonald / New York Times
Elon Musk, cuma günü dünyanın en zengin insanı olmanın ötesine geçerek, SpaceX’in gerçekleştirdiği rekor seviyedeki halka arzın ardından dünyanın ilk trilyoneri oldu.
Roket ve yapay zeka şirketi SpaceX, günü 2 trilyon doların üzerinde piyasa değeriyle tamamladı. Bu gelişme, Musk’ın toplam servetini 1,2 trilyon dolara taşıdı.
Uluslararası manşetlere taşınan bu dönüm noktası, teknoloji ve yapay zekaya yönelik çılgın piyasa ilgisinin yeni bir döneme girdiğine işaret etti. Bazıları bu gelişmeyi kutlama havasıyla karşıladı.
Halka arzda görev alan bankalardan biri olan JPMorgan Chase’in yöneticileri, New York’taki Park Avenue üzerinde bulunan banka genel merkezinin tepesinde düzenlenecek göksel ışık gösterisi öncesinde bir akşam yemeğinde buluşmayı planladı.
Ancak dünyanın ilk trilyonerinin ortaya çıkmasından herkes memnun değildi.
New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda, “Zenginleri vergilendirmemiz gerektiğine dair 1.000.000.000.000 numaralı neden” ifadelerini kullandı.
Servet eşitsizliğinin uzun süredir ilerici kanattaki en sert eleştirmenlerinden biri olan Demokrat Massachusetts Senatörü Elizabeth Warren ise sosyal medyada yaptığı paylaşımda, ortalama bir Amerikan hanesinin Musk’ın servet düzeyine ulaşabilmesi için 11 milyondan fazla yıl çalışması gerektiğini söyledi.
Bugün dünya genelinde en az 3 bin 300 milyarder bulunuyor ve bunların 900’den fazlası ABD’de yaşıyor. Ancak çok da uzun olmayan bir süre önce, hiç kimse bir milyarderle karşılaşmamıştı.
Bu durum 29 Eylül 1916’da değişti.
Ohio State Üniversitesi’nde tarih profesörü olan ve Yaldızlı Çağ üzerine kapsamlı çalışmalar yürüten Christopher McKnight Nichols’a göre, o gün petrol baronu John D. Rockefeller, Amerika’nın ve büyük olasılıkla dünyanın ilk milyarderi oldu.
1916 yılındaki 1 milyar doların bugünkü karşılığı 30 milyar doların üzerinde.
The New York Times‘ın o dönem birinci sayfasında yer verdiği habere göre Rockefeller, Standard Oil hisselerindeki yükseliş sonucunda hisse başına fiyatların 2 bin doların üzerine çıkmasıyla bu eşiği aşmıştı.
Nichols’a göre, Musk’a yönelik bugünkü tepkilere benzer şekilde, hem servete duyulan arzu hem de aşırı zenginliğe yönelik tepkiyle beslenen toplumsal servet takıntısı, Rockefeller’ın yeni statüsüne yönelik büyük bir ilgi doğurdu. O dönemde de Forbes’ın ünlü listesine benzer zengin sıralamaları bulunuyordu.
Nichols, “İnsanlar gerçekten de bugün yaptığımız gibi düşünüyordu. ‘Vay canına, şimdi listedeki bir sonraki en zengin kişiden iki kat daha fazla servete sahip olacak’ diyorlardı” ifadelerini kullandı.
O dönemde yaşayan insanların büyük bölümünün, bir milyar doların gerçekte ne kadar büyük bir servet olduğunu kavrayamadığını belirten Nichols, günümüzde de birçok kişinin trilyoner olmanın ne anlama geldiğini zihninde canlandırmakta zorlandığını söyledi.
“Bence o dönemin milyarderi, bugünün trilyonerine eşdeğerdi” diyen Nichols, “Bu kadar çok sıfırı zihninizde canlandırmanız mümkün değil” ifadelerini kullandı.
Nichols’a göre, 1916 yılında sıradan bir vatandaş, özellikle federal hükümetin aşırı servet birikimini sınırlaması gerektiğinin savunulduğu bir dönemde, ulusal sahnede bir milyarderin ortaya çıkmasından mutlu olmazdı.
Nichols ayrıca Rockefeller’ın milyarder olmasında, Standard Oil’in 1911 yılında onlarca küçük şirkete bölünmeye zorlanmasının da etkili olduğunu belirtti.
Çünkü bu şirketler ilerleyen yıllarda oldukça değerli hale geldi.
Rockefeller’dan yaklaşık 100 yıl önce ise servetini New York’taki gayrimenkul yatırımlarından elde eden John Jacob Astor, Amerika’nın ilk milyoneri olmuştu.
Bu eşiğe tam olarak ne zaman ulaştığı kesin olarak bilinmese de Nichols, bunun büyük olasılıkla hayatının orta dönemlerinde, yani 1820’li yıllarda gerçekleştiğini söyledi.
Astor, 1848 yılında hayatını kaybettiğinde on milyonlarca dolarlık servete sahipti.
Nichols’a göre o dönemde servetin birkaç kişinin elinde toplanması bugünkü kadar büyük bir endişe kaynağı değildi. Bu nedenle Astor’un zenginliği, Rockefeller’ın ya da Musk’ın serveti kadar sansasyon yaratmadı.
Gündelik hayatın içindeki pek çok insan, Astor’un ne kadar zengin olduğunun farkında bile değildi.
Elbette Astor son milyoner olmadı. Rockefeller’ın 1937’deki ölümünden bu yana ABD’de, servet açısından bakıldığında, yüzlerce “Rockefeller” ortaya çıktı.
Yapay zeka yeni trilyonerini de yaratacak
Peki bir sonraki trilyoneri ne zaman göreceğiz?
Nichols, bunun çok yakında gerçekleşeceğini ve arkasındaki itici gücün yapay zeka olacağını düşünüyor.
Nichols, “Benim tahminim, çok yakın bir gelecekte yapay zeka şirketlerinin halka arzları sayesinde yeni bir trilyoner göreceğiz” dedi.
