Jack Ewing / New York Times
Güney Carolina’daki bir BMW fabrikasında, yüzü ekran şeklinde tasarlanmış insan biçimli bir robot kısa süre önce şarj istasyonundan çıkarak yeşil plastik kutuların bulunduğu bir yığına doğru ilerledi. Kutulardan birindeki otomobil parçasını kavradı, dönerek parçayı bir taşıma arabasına yerleştirdi ve ardından otomobili fabrika zemininde çekmeye başladı.
Robotun yavaş ve katı hareketleri, teknolojik bir devrimden çok kötü bir akşamdan kalmış gibi görünen bir işçiyi andırıyordu.
BMW’nin Spartanburg’daki fabrikasında lojistikten sorumlu Başkan Yardımcısı Ulrich Wieland, haziran ayında robotu görmeleri için fabrikaya davet edilen gazetecilere, “Hala insanlardan daha yavaşlar” dedi. Ancak Wieland, “Çok hızlı ilerliyorlar” diye ekledi.
Otomobil üreticileri onlarca
yıldır robotlardan yararlanıyor. Ancak bunlar genellikle sabit bir noktaya yerleştirilen, güçlü ve tek kollu makinelerden oluşuyor. Bu robotlar, araç gövdelerinin kaynaklanması veya kapı panellerine yapıştırıcı uygulanması gibi tekrarlayan görevleri yerine getiriyor.
Şimdi ise büyük otomobil üreticilerinin çoğu, insana benzeyecek şekilde tasarlanan ve “insansı robot” olarak adlandırılan makinelerin yeni bir otomasyon ve verimlilik dalgası başlatacağına yatırım yapıyor. Yapay zeka ile donatılan bu robotların, fabrikalarda veya ağır ekipmanlarda herhangi bir değişiklik yapılmasına gerek kalmadan hareket edebilmesi ve bugün insanların yaptığı işleri üstlenebilmesi bekleniyor.
Öğle molası yok, sendikaya üye olmaları da gerekmiyor
Günümüzde kullanılan robotların çoğundan farklı olarak insansı robotların sesli komutlara yanıt vermesi, teorik olarak sorunları çözmesi ve beklenmedik durumlara tepki verebilmesi öngörülüyor. Üstelik öğle yemeği molasına çıkmaları, sendikaya üye olmaları veya sağlık sigortasına ihtiyaç duymaları gerekmeyecek.
İyimserlere göre robotlar, verimliliği artırarak, nitelikli işçi açığını gidererek ve Batılı otomobil üreticilerine daha düşük maliyetlerle faaliyet gösteren Çinli rakipleriyle rekabet etme şansı vererek ABD imalat sanayisini kurtarabilir. Parçaların sınıflandırılması gibi sıkıcı ancak önemli işler robotlar tarafından yapılırken insanlar daha ilgi çekici ve uzmanlık gerektiren görevlere yönelebilir.
Ancak robotların ve diğer otomasyon araçlarının kullanımını inceleyen birçok uzman, daha karamsar bir senaryonun da mümkün olduğu konusunda uyarıyor.
Nisan ayında Kongre’deki bir komite önünde robot teknolojileri hakkında ifade veren Case Western Reserve Üniversitesi Ekonomi Profesörü Susan Helper, “Her türlü otomasyonda, ürettiğiniz ürün başına ihtiyaç duyduğunuz emek miktarını genellikle azaltırsınız ve bu genel olarak toplum için bir kazanımdır” dedi.
Helper sözlerini şöyle sürdürdü:
“Ama ortaya çıkan bu ekstra zamanı nasıl kullanıyorsunuz? Bunu, ilgi çekici işleri ortadan kaldırıp insanlara sıkıcı işleri bırakmak için de kullanabilirsiniz.
Üstelik daha az sayıda çalışana daha düşük ücret ödeyebilirsiniz
Çinli şirketler ise hükümetin robot teknolojisini ulusal bir öncelik haline getirmesinin ardından şimdiden avantaj elde etmiş durumda. Çin’deki robot üreticileri, hareketi sağlayan aktüatörlerden sensörlere kadar ABD’de bulunması zor olan parçaları sağlayabilen geniş bir tedarikçi ağından yararlanabiliyor.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden (MIT) Ben Armstrong, “Çin’de bir robotu devreye almanın maliyeti, ABD’de bir robotu devreye alma maliyetinin yalnızca küçük bir bölümü” dedi. Armstrong, “Son derece yoğun bir ekipman sağlayıcıları ekosistemine sahipler” ifadelerini kullandı.
ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC) geçen ay Çin’den insansı ve diğer gelişmiş robotların ithalatını yasakladı.
Otomobil üreticileri halihazırda geleneksel robotları diğer sektörlerden daha yoğun kullanıyor ve insansı robotların da en büyük kullanıcıları arasında yer almaları bekleniyor.
Hyundai Motor, robot teknolojilerini en agresif şekilde geliştiren şirketlerden biri. Şirketin Georgia eyaletindeki Savannah’ya yaklaşık yarım saat uzaklıktaki fabrikasında, tesis içinde malzeme taşımak için kullanılan forkliftlerin yerini büyük ölçüde otonom taşıma araçları aldı. Köpeklere benzeyen dört ayaklı robotlar, araç gövdelerinin altına bakarak kusurları tespit ediyor.
Çift kişilik yatak büyüklüğündeki düz ve tekerlekli robotlar ise montaj hattından çıkan Ioniq 5 veya Ioniq 9 elektrikli araçların altına giriyor, onları aşağıdan kaldırıyor ve test istasyonlarına taşıyor.
Çoğu otomobil fabrikasında araçları test alanına çalışanlar götürüyor. İnsan olmaları nedeniyle zaman zaman direklere veya başka nesnelere çarpabiliyorlar. 2024 yılında otomobil üretimine başlayan Hyundai’nin Georgia fabrikasında genel montajdan sorumlu Kıdemli Müdür Jerry Roach’a göre Hyundai’nin taşıma robotlarında böyle bir sorun yaşanmıyor.
Roach, “Hiçbir zaman bir direğe çarpmadık” dedi.
Hyundai, 2021 yılında Boston Dynamics’i satın aldı. Şirket, otomobil üreticisinin ilk aşamada parçaları insanların araçlara monte edebilmesi için belirli bir sıraya göre düzenlemekte kullanmayı planladığı insansı robotlar geliştiriyor.
Bu, BMW’nin Spartanburg’daki fabrikasında Figure AI tarafından üretilen robotun sergilediği görevle temelde aynı. Austin merkezli Apptronik tarafından geliştirilen robotları test eden Mercedes-Benz de bu makineleri malzemelerin taşınması ve sınıflandırılmasında kullanmayı planlıyor. Otomobil üreticileri, bu tür temel işleri yapan çalışanları uzun süre işte tutmakta zorlandıklarını belirtiyor.
Hyundai fabrikasının İdari İşlerden Sorumlu Başkanı Brent Stubbs ise robotların, özellikle video oyunlarıyla büyüyen gençler için otomotiv sektöründe daha nitelikli iş fırsatları yaratacağını savunuyor. Hyundai’nin robot bakımı alanında başlattığı çıraklık programının da gençlere yüksek ücretli iş imkanları sunacağını belirtiyor.
Stubbs, “Bu durum artık daha fazla insanın üretim sektörüne dahil olması için benzersiz bir fırsat sunuyor. Bu sektörün kimlere uygun olduğuna ilişkin eski kalıpların büyük bölümü tamamen ortadan kalkıyor” dedi.
İşçi temsilcileri ise bu iddialara son derece şüpheyle yaklaşıyor ve robotların insan çalışanların yerini almasından endişe ediyor. Hyundai’nin Güney Kore’deki çalışanları geçen ay greve giderek şirketin robotları nasıl kullanacağı konusunda söz sahibi olmayı talep etti.
United Auto Workers (UAW) Başkanı Shawn Fain, insansı robotları ve yapay zekayı çalışanlar için “çok büyük bir tehdit” ve milyarderleri daha da zenginleştirecek bir araç olarak nitelendirdi. Fain, haziran ayında sendikanın yıllık kongresindeki delegelere, “İnsanlık teknolojiye hakim olmalı, teknolojinin bize hakim olmasına izin vermemeli” dedi.
MIT’den Armstrong’a göre şirketler, yeni teknolojileri devreye alırken çalışanlarının becerilerini de geliştirdiklerinde en başarılı sonuçları elde ediyor. Armstrong’un araştırmasına göre çalışanların eğitimini otomasyonla birleştiren şirketler, verimlilikte en büyük artışı sağladı.
Armstrong ayrıca parçaları sınıflandırmak gibi temel işleri otomatikleştirmenin çoğu zaman insansı robotlardan daha basit ve daha ucuz yolları bulunduğunu belirtti.
100 dolarlık bir soruna 1 milyon dolarlık çözüm
Armstrong bu durumu, “İnsansı robotlar, 100 dolarlık bir soruna 1 milyon dolarlık çözüm” sözleriyle ifade etti.
Otomotiv sektöründe robot teknolojisinin en önde gelen savunucularından biri ise Tesla CEO’su Elon Musk. Musk, insansı robotları, şirketin kendisini bir yapay zeka devine dönüştürme stratejisinin merkezine yerleştirdi. Tesla, fabrikalarında kullanmayı ve daha sonra diğer şirketlere ve tüketicilere satmayı planladığı Optimus adlı insansı robotu geliştirdi.
Optimus robotları Los Angeles’taki Tesla Diner’da kullanıldı ve şirket etkinliklerinde içecek servisi yaptı.
Musk, bu robotların bir gün ameliyat yapabileceğini ve çocuklara bakabileceğini söyledi. Tesla bu yıl, Optimus üretimine yer açmak amacıyla California’daki bir fabrikasında Model S ve Model X otomobillerinin üretimini durdurdu.
Musk geçen ay yatırımcılar ve analistlerle gerçekleştirdiği konferans görüşmesinde, “Optimus şimdiye kadarki en büyük ürün olacak” dedi. Ancak Musk, karşılaştıkları zorlukları da kabul etti.
Bunların en karmaşıklarından biri, insan elinin hareket kabiliyetini ve hassasiyetini taklit etmek. Bu sorun robot teknolojileri uzmanlarını uzun süredir uğraştırıyor.
Musk, “İnsan elini ne kadar çok incelerseniz, ellerin ne kadar inanılmaz olduğunu o kadar iyi anlıyorsunuz” dedi.
Ancak bütün otomobil üreticileri insansı robot furyasına katılmış değil. General Motors, “collaborative robots”, yani “işbirlikçi robotlar” ifadesinin kısaltması olan “cobot” adını verdiği robotları deniyor. Bu makinelerin kolları ve elleri bulunuyor ancak bacakları yok. Fabrikalarda yaygın olarak kullanılan geleneksel robotlardan daha esnek olmalarına rağmen kesinlikle insan biçiminde değiller.
General Motors Ürün Direktörü Sterling Anderson, geçen yıl gazetecilere yaptığı açıklamada, ellerin bir otomobil fabrikasında son derece kullanışlı olduğunu ancak “bacakların kullanışlı olup olmadığının net olmadığını” söyledi. Anderson’a göre tekerlekler çok daha kullanışlı olabiliyor.
Daha önce Tesla’da da yöneticilik yapan Anderson, “İnsanların yerini almamız gerekmiyor” dedi ve ekledi:
“Yapmamız gereken onların işlerini daha iyi ve daha kolay hale getirmek, ürünlerimizi geliştirmek ve daha verimli olmak”
