Netanyahu’ya bizzat iletmiş
İsrail seçimleri öncesi BAE Lideri Şeyh Muhammed’in 7 Ekim öncesinde Netanyahu’yu Hamas saldırısı konusunda uyardığı ortaya çıktı
Adam Rasgon, Mark Mazzetti, Ronen Bergman- New York Times
İsrailliler gelecek ay sandık başına gitmeye hazırlanırken, 7 Ekim 2023’te Hamas öncülüğündeki saldırının önlenememesinden kimin sorumlu olduğu sorusu, İsrail tarihinin en kritik seçim dönemlerinden birinde başlıca gündem maddelerinden biri haline geldi.
Benzeri görülmemiş yedinci dönem için başbakanlık koltuğuna talip olan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, sorumluluğu ulusal güvenlik yetkililerine yüklerken, eleştirileri ise başarısızlıkların hesabını bizzat vermesi gerektiğini savunuyor.
Bu bağlamda, İsrail gazetesi Haaretz’in bu ayın başında, Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayid’in Netanyahu’ya Hamas’ın büyük bir saldırı planladığı yönünde gizli bir uyarıda bulunduğunu bildirmesiyle birlikte, bu soru daha da acil bir boyut kazandı.
Netanyahu bu haberi yalanladı.
Şeyh Muhammed ile görüştüğünü söyleyen bir kişi ile iki lider arasındaki görüşme konusunda bir kişi tarafından bilgilendirildiğini söyleyen bir başka kişi BAE liderinin Netanyahu’ya gizlice Hamas’ın büyük çaplı bir saldırıyı değerlendirdiğini bildirdiğini New York Times’a aktardı.
Eski üst düzey beş İsrailli yetkiliye göre, BAE liderinin uyarısı İsrail güvenlik teşkilatının üst düzey yöneticilerine hiçbir zaman ulaşmadı.
New York Times’ın incelediği toplantı tutanaklarına göre Netanyahu, birkaç gün sonra, 1 Ekim 2023’te güvenlik şeflerini Gazze Şeridi’ndeki durum hakkında bir toplantı için bir araya getirdi fakat uyarıdan hiç söz etmedi.
Bunun yerine Netanyahu, hedefin Gazze’de sükuneti korumak olması gerektiğini söyledi. Raporlara göre Netanyahu, bazı güvenlik yetkililerinin Batı Şeria’da İsraillilere yönelik saldırıları yöneten üst düzey Hamas liderlerine Gazze’de askeri saldırı düzenlenmesinin değerlendirilmesi gerektiğini söylemesine de karşı çıktı.
Detayları daha önce kamuoyuna açıklanmayan toplantıda Netanyahu, İsrail’in Gazze’de atacağı herhangi bir adımın Suudi Arabistan’ın İsrail ile diplomatik ilişkiler kurma ihtimalini sabote edebileceğini söyledi.
İsrail Başbakanı Netanyahu bu anlaşmanın yakın olduğuna inanıyordu.
Şeyh Muhammed’in Netanyahu’ya uyarısı
Şeyh Muhammed, kendisine ulaşan bilgilere dayanarak Hamas’ın saldırı planladığını söylemek için eylül ayının sonlarında Netanyahu’yu aradı.
Görüşme hakkında bilgi sahibi biriyle konuştuğunu söyleyen iki kişiye göre, görüşmede Şeyh Muhammed bu bilgiyi Netanyahu’ya aktardı.
Bu kişilerden biri, bilginin Hamas’ın İsrail’e roket saldırısı düzenlemeyi mi yoksa sınırı aşarak kara saldırısı hazırlamayı mı planladığı konusunda spesifik olmadığını söyledi.
Şeyh Muhammed’in Netanyahu’ya aktardığı istihbaratın asıl kaynaklarının kim olduğu bilinmiyor. İki lider arasındaki telefon görüşmesinde başka konuların ele alınıp alınmadığı da belirsiz.
Buna rağmen uyarı belirsiz olmasına rağmen doğru çıktı.
Günler sonra binlerce Hamas savaşçısı Gazze sınırını aşarak İsrail’in güneyine saldırdı. Ülke tarihindeki en ölümcül saldırı olan 7 Ekim saldırısında yaklaşık 1.200 kişi öldürüldü ve yaklaşık 250 kişi rehin alındı.
Haaretz’in haberinin ardından Netanyahu yaptığı açıklamada, Şeyh Muhammed’den kendisine herhangi bir uyarı telefonu gelmiş olduğunu reddetti.
Netanyahu, Emirlikler tarafından herhangi bir istihbarat aktarılmış olması halinde bunun İsrail’e istihbarat kanalları üzerinden iletildiğini söyledi.
Şeyh Muhammed, aylar sonra dönemin CIA Direktörü William Burns ile yaptığı bir görüşmede, Eylül 2023’te Netanyahu ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinden bahsetti.
Görüşme hakkında bilgi sahibi bir kişiye göre Şeyh Muhammed, Burns’e telefon görüşmesi sırasında Hamas tarafından Batı Şeria veya Gazze’de gerçekleştirilmesi beklenen bir şiddet tehditi hakkında Netanyahu ile konuştuğunu söyledi.
New York Times’ın görüştüğü tüm kişiler, hassas görüşmelerin ayrıntılarını açıklayabilmek için isimlerinin gizli tutulmasını istedi.
7 Ekim öncesinde başka uyarılar da göz ardı edildi
7 Ekim 2023’te Hamas öncülüğündeki saldırının öncesindeki uyarı işaretlerini göz ardı eden tek İsrailli lider Netanyahu değildi.
İsrailli güvenlik liderleri, Hamas’ın bir saldırı hazırlığında olduğuna ilişkin o dönemde çok sayıda bulunan diğer işaretleri de defalarca küçümsedi.
İsrail ordusu 2022’de Hamas’ın bir savaş planını dahi ele geçirmişti. Askeri yetkililer planı gerçekçi olmadığı gerekçesiyle göz ardı etti.
Ordunun “Eriha Duvarı” kod adını verdiği planın, 7 Ekim saldırılarının planı olduğu daha sonra ortaya çıktı.
Saldırılardan önceki yıllarda İsrailli askeri ve istihbarat yetkilileri, Hamas’ın İsrail’e karşı büyük çaplı bir saldırı gerçekleştirebilecek kapasitede olmadığı sonucuna varmıştı.
Yetkililer ayrıca Hamas’ın Gazze’deki lideri Yahya Sinvar’ın İsrail’le yeni bir savaşa girmekten ziyade Gazze Şeridi’ni yönetmekle daha fazla ilgilendiğini değerlendirmişti.
İsrail devlet ombudsmanının (kamu denetleyicisi) 7 Ekim saldırısından önce hükümetin karar alma süreçlerine ilişkin hazırladığı rapora göre Netanyahu, İsrail’in Hamas’ı savaşa girmekten caydırdığına inanıyordu.
Raporda, Netanyahu’nun İsrail’in askeri ve istihbarat kurumlarına “çatışmaları erteleme” ve “Hamas’ı etkili, itidalli ve caydırıcı bir yönetim otoritesi olarak koruma” politikası izlemeleri talimatını verdiği belirtildi.
Seçim öncesi Netanyahu üzerindeki baskı artıyor
İsrailliler, 7 Ekim saldırılarından bu yana düzenlenecek ilk genel seçim için gelecek ayın sonunda sandık başına gidecek.
Son derece kutuplaşmış ülkede parlamento sandalyeleri için yarışın oldukça çekişmeli geçmesi bekleniyor.
Seçim, yalnızca Netanyahu’nun siyasi geleceğini değil, aynı zamanda birçok İsrailliye göre sarsılmış ülkenin geleceğini de belirleyecek kritik bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Haaretz’in haberi, 7 Ekim saldırılarına yol açan istihbarat zaaflarının sorumluluğunun İsrail ordusu ve istihbarat servislerinde olduğu yönündeki Netanyahu’nun savunmasında önemli ölçüde zayıflattı.
Netanyahu ve müttefikleri, saldırılardan önce yaşanan güvenlik zaaflarının araştırılması amacıyla İsrailli milletvekillerinin bir devlet soruşturma komisyonu kurma girişimlerini engelledi. Netanyahu böyle bir komisyonun gerçeği ortaya çıkarmayacağını savunuyor.
Netanyahu’nun seçimdeki rakipleri ise bu ayın başında ortak bir açıklama yayımladı. Rakipleri, Eylül 2023’teki uyarıya ilişkin Haaretz haberinin “Netanyahu’nun başarısızlıklarına ilişkin bir dizi yeni ifşaya eklendiğini” belirtti.
Açıklamada, haberin “Netanyahu’nun neden siyasi hayatı için mücadele ettiğini, bir devlet soruşturma komisyonunun kurulmasını engellemek ve gerçeğin İsrail kamuoyuna açıklanmasını önlemek için neden mücadele ettiğini bir kez daha ortaya koyduğu” ifade edildi.
