ABD ve İsrail’in 5 haftada 11 bin hedefi vurmasına rağmen İran, sığınaklarını buldozerlerle kazıyarak fırlatıcıları yeniden devreye alıyor. Pentagon saldırıların %90 azaldığını savunurken, ABD istihbaratı İran’ın füze kapasitesini koruduğu ve tehdidin sürdüğü konusunda daha temkinli bir tablo çizdi.
Julian E. Barnes, Eric Schmitt / New York Times
ABD istihbarat raporlarına göre İran Amerikan ve İsrail bombardımanlarıyla vurulan yer altı füze sığınaklarını ve silolarını kazıyarak ortaya çıkarıyor ve saldırıdan saatler sonra yeniden operasyonel hale getiriyor.
Raporlarda İran’ın ayrıca önemli miktarda füze ve mobil fırlatıcıyı elinde tuttuğu belirtiliyor.
Pentagon ilerleme diyor, istihbarat temkinli
Pentagon ve Beyaz Saray bu hafta İran’a karşı önemli ilerleme kaydedildiğini açıkladı. Pentagon, beş haftalık savaş sürecinde İran’da 11 bin hedefin vurulduğunu bildirdi.
ABD istihbarat kurumları, savaşın temel hedeflerinden biri olan İran’ın füze kapasitesinin yok edilmesine ne kadar yaklaşıldığı konusunda şüphelerini dile getirdi.
İstihbarat birimleri, kalan fırlatıcı sayısına ilişkin yüksek güvenilirlikte bir tahmin yapamazken, Amerikalı yetkililere göre İran elindeki balistik füzeler ve fırlatıcılarla İsrail ve bölgedeki diğer ülkelere saldırı kapasitesini koruyor.
ABD yönetimi: Füze kapasitesi ciddi şekilde zayıfladı
ABD Dışişleri Bakanı ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Marco Rubio, İran’ın füze fırlatma kapasitesinde “ciddi bir azalma” sağlanmasını savaşın temel hedeflerinden biri olarak tanımladı.
Savunma Bakanı Pete Hegseth ise ABD ve İsrail saldırılarının İran’a verdiği zararı ve İran’ın saldırı sayısındaki düşüşü sık sık dile getirdi.
Hegseth, “Evet, hala bazı füzeler atacaklar, ancak biz onları düşüreceğiz” dedi. “Dikkat çekici olan, son 24 saatte İran tarafından ateşlenen füze ve insansız hava aracı sayısının en düşük seviyede olmasıdır. Yer altına inecekler ama biz onları bulacağız” ifadelerini kullandı.
Saldırı sayısı düştü ancak tehdit sürüyor
Beyaz Saray yetkilileri de İran’ın füze ve drone saldırı hızında savaşın başlangıcına kıyasla ciddi düşüş yaşandığını belirtti.
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, “Gerçekler şunlar: İran’ın balistik füze ve drone saldırıları yüzde 90 azaldı, donanması yok edildi, üretim tesislerinin üçte ikisi hasar gördü ya da yok edildi ve ABD ile İsrail İran üzerinde ezici hava üstünlüğü sağladı” dedi.
Bu durum, ABD ve İsrail saldırılarının belirli ölçüde başarılı olduğunu gösteriyor. ABD istihbaratına göre İran, fırlatıcılarını korumak için daha fazlasını sığınaklarda ve mağaralarda tutuyor.
İran kapasitesini korumaya çalışıyor
ABD’li yetkililere göre İran, savaşın uzaması durumunda baskı kurabilmek veya savaş sonrasında bölgeyi tehdit edebilmek için füze fırlatma kapasitesini mümkün olduğunca korumak istiyor.
Daha temkinli kullanım ve azalan envantere rağmen İran, İsrail’e yönelik saldırılarını sürdürmeye devam ediyor.
Günlük saldırılar devam ediyor
Mevcut ve eski ABD’li yetkililere göre İran, İsrail’e günde yaklaşık 20 füze fırlatıyor ve bunları genellikle bir veya iki adet şeklinde ateşliyor.
Kıdemli bir Batılı yetkili ise İran’ın günde 15 ila 30 balistik füze ve 50 ila 100 tek yönlü saldırı dronu kullandığını belirtti.
Eski yetkililer, İran hükümeti içindeki ayrışmaların komuta ve kontrol süreçlerini zorlaştırdığını ve bu nedenle büyük çaplı eş zamanlı saldırıların yapılamadığını ifade etti.
Gerçek kapasiteyi ölçmek zor
İran’ın mevcut kapasitesine ilişkin net değerlendirmeler yapmak zor. Bunun nedeni, İran’ın çok sayıda sahte hedef ve aldatıcı sistem kullanması ve ABD’nin vurulan fırlatıcıların ne kadarının gerçek olduğundan emin olamaması.
ABD’nin savaş öncesine ait füze fırlatıcı sayısı tahminleri bulunmasına rağmen bu verilerin kesin olmadığı ifade edildi.
Ayrıca hava saldırılarıyla vurulan sığınak ve mağaralarda kaç fırlatıcının bulunduğunu tespit etmek de zorlaşıyor.
Kazılan fırlatıcılar yeniden kullanılıyor
Yer altındaki sığınaklar, mağaralar ve silolar ilk bakışta hasar görmüş gibi görünse de İran’ın bu alanları hızlı şekilde kazıyarak fırlatıcıları yeniden kullanıma aldığı belirtildi.
CNN daha önce İran’ın füze fırlatıcılarının yaklaşık yarısını koruduğunu bildirmişti. Yetkililer bu oranın istihbarat raporlarıyla uyumlu olduğunu ancak kesin sayı verilmediğini ifade etti.
İsrail merkezli Haaretz gazetesi ise İran’ın yer altı sığınaklarında gömülü ya da “tıkanmış” halde bulunan füze fırlatıcılarını buldozerlerle ortaya çıkardığını yazdı.
