Geçen yıl dünyanın dört bir yanında sokağa çıkan Z kuşağı, kimi ülkelerde iktidarları sarstı, kimi yerlerde ise sert baskıyla karşılaştı. Nepal’den Bangladeş’e, Fas’tan Peru’ya uzanan bu dalga, gençliğin siyasal etkisini yeniden gösterirken, kalıcı değişimin ne kadar zor olduğunu da ortaya koydu
Hannah Beech / The New York Times
Geçen yıl, Z kuşağı dünyanın dört bir yanında protestolarla sesini yükseltti. Viral mem’leri kullanarak “nepo çocuklara” karşı çıkmak, hasır şapkalı Jolly Roger korsan bayrağını selamlamak gibi…
Endonezya, Fas, Peru, Nepal ve daha birçok ülkede gençler, kendilerine göre yozlaşmış ve halktan kopuk eski düzene karşı sokaklara çıktı.
Gençler çoğu zaman değişimi tetikler (1968’i hatırlayın). Ancak 15 yıl önceki Arap Baharı’nın mirasının da gösterdiği gibi, her zaman istediklerini elde edemezler.
İşte bugün Z Kuşağı’nın durumu:
Nepal
Ne oldu? Eylül ayında Nepalli gençler, yolsuzluk, siyasi dokunulmazlık ve hükümetin sosyal medyayı yasaklamasına karşı sadece iki gün süren protestoların ardından hükümeti devirdi.
Ne değişti? Altı ay sonra gençlerin desteklediği bir parti seçimleri ezici farkla kazandı ve 35 yaşındaki bir rapçi başbakan oldu. (Her ne kadar milenyum kuşağından olsa da gençler arasında son derece popüler.) Bu, Z kuşağının şimdiye kadarki en büyük başarısı.
Madagaskar
Ne oldu? Nepal’deki siyasi çalkantıdan haftalar sonra, Madagaskar’da bir albay Z kuşağı protestocularını destekledi ve bunun sonucunda devlet başkanı ülkeyi terk etti.
Ne değişti? Geçen ay yeni devlet başkanı olan albay, geçici hükümeti görevden alarak yeni bir başbakan atadı. Olası bakanlara yalan makinesi testi uygulayarak yolsuzlukla mücadele edeceğini açıkladı. Seçimlerin gelecek yıla kadar yapılması beklenmiyor.
Peru
Ne oldu? Genç Perulular, artan suç oranlarının ortasında popüler olmayan başkan ve Kongre’ye karşı Eylül ayında protesto düzenledi. Başkan görevden alındı, ardından geçici halefi de Şubat ayında azledildi.
Ne değişti? Son on yılda görev süresi dolmadan altı lider değiştiren bir ülkede, bunu yalnızca Z kuşağının gücü olarak görmek zor. Daha çok kronik siyasi istikrarsızlığın bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Bu ay yapılan seçimlerin ilk tur sonuçlarının uzun süredir sayıldığı ülkede, 83 yaşındaki bir isim Temmuz’a kadar geçici liderlik yapıyor. Haziran ayında ikinci tur bekleniyor.
Endonezya ve Filipinler
Ne oldu? Ağustos ayında Endonezyalı gençler, artan yaşam maliyetleri ve işsizlik ortamında milletvekillerine sağlanan ayrıcalıklara karşı ülke çapında protestolar başlattı. Cumhurbaşkanı bazı ayrıcalıkları geri çekti ancak bu karar sokaklardaki kaosu önleyemedi. Bir sonraki ay Filipinler’de yolsuzluğa karşı gençlerin öncülüğünde protestolar patlak verdi.
Ne değişti? Her iki ülke de geçmişte halk hareketleriyle diktatörlükleri devirmiş olsa da kökleşmiş elitler iktidarda kalmaya devam ediyor. Artan sosyal eşitsizlik ortamında protestolar bu durumu değiştirmedi.
Fas
Ne oldu? Genç işsizliği, çöken eğitim ve sağlık sistemi, dev futbol stadyumları gibi mega projelere yapılan harcamalar… Faslı Z kuşağının geçen sonbaharda protesto etmesine neden olan sorunlar, dünya genelindeki milyonlarca gencin yaşadığı sıkıntılardan farklı değildi.
Ne değişti? Genç nüfusun yoğun olduğu Kenya ve Togo gibi ülkelerde olduğu gibi Fas’ta da protestolar sert polis müdahalesiyle karşılaştı ve sistemde kayda değer bir değişim yaşanmadı.
Bangladeş
Ne oldu? Z kuşağı erken bir başlangıç yaptı. 2024’te Bangladeş’te genç protestocular, kanlı bir müdahalenin ardından bir siyasi hanedanın otoriter temsilcisini iktidardan uzaklaştırdı.
Ne değişti? Nobel Barış Ödülü sahibi bir isim geçici lider olarak atandı. Ancak Şubat ayındaki seçimlerde seçmenler, başka bir siyasi hanedanın temsilcisi olan bir partiyi yeniden iktidara getirdi. Büyük değişim vaat edilse de referandumda güçlü destek alan reformlar hayata geçirilmedi.
