ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth hakkında aralarında anayasayı ihlalin de yer aldığı bir dizi suçlamayla karşı karşıya. Hegseth hakkındaki azil oylaması bu hafta yapılabilir. New York Times suçlamaları ve azil sürecinin detaylarını yazdı
Robert Jimison / The New York Times
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Temsilciler Meclisi’nde bu hafta azil oylamasıyla karşı karşıya kalabilir. Kongre üyeleri, seçmenlerin Trump yönetimine ve Başkan’ın İran savaşını yönetme biçimine ağır bir tepki gösterdiği seçimlerin ardından Washington’a dönüyor.
Girişime Kentucky eyaletinden Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi üyesi Thomas Massie öncülük ediyor. Massie, pazartesi günü Hegseth’i çeşitli konularda federal yasaları ve Anayasa’yı ihlal etmekle, ayrıca yetkilerini kötüye kullanmakla suçlayan bir azil önergesini gündeme getirdi.
Demokratlar girişime geniş destek vereceklerinin sinyalini verirken, bazı Cumhuriyetçiler de Hegseth’ten duydukları rahatsızlığı dile getirdi. Ancak Temsilciler Meclisi’ndeki sandalye dağılımının birbirine yakın olması nedeniyle oylamanın sonucu belirsizliğini koruyor.
İşte Hegseth’e yöneltilen suçlamalar, azil sürecinin nasıl işleyeceği ve bundan sonra yaşanabilecekler.
Hegseth, Anayasa’yı ihlal etmekle suçlanıyor
Mayıs ayında Donald Trump’ın desteklediği rakibine karşı Cumhuriyetçi Parti’nin ön seçimlerini kaybeden Thomas Massie, Savunma Bakanı Pete Hegseth hakkında sekiz maddelik bir azil önergesi sundu. Suçlamalardan üçü, Hegseth’in İran savaşındaki uygulamalarına odaklanıyor.
Önergede Hegseth, Kongre’nin onayı olmadan savaş yürütmekle ve Kongre’nin Başkan’a çatışmayı sona erdirme ya da savaşı sürdürmek için yetki alma çağrısında bulunan kararına rağmen askeri operasyonları devam ettirmekle suçlanıyor. Ayrıca Hegseth’in, Kongre tarafından yetkilendirilmemiş çatışmalarda ABD güçlerinin 60 gün içinde geri çekilmesini zorunlu kılan Savaş Yetkileri Yasası’nı (War Powers Resolution) ihlal ettiği öne sürülüyor. Söz konusu yasa, belirli koşullarda 30 günlük ek süreye izin veriyor.
Diğer beş suçlama ise Hegseth’in uyuşturucu kaçakçısı olduğundan şüphelenilen kişilere yönelik hukuka aykırı askeri saldırılar düzenlemesi, Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu yasa dışı biçimde ele geçirmesi, Yemen’de yetkisiz askeri operasyonlar yürütmesi, sivil kayıpları en aza indirmeyi amaçlayan yasalara uymaması ve anayasal ifade özgürlüğü kapsamında korunan açıklamaları nedeniyle Senatör Mark Kelly’ye misillemede bulunarak yetkisini kötüye kullanması iddialarını kapsıyor.
Temsilciler Meclisi’nin sekiz suçlama maddesini ayrı ayrı mı yoksa tek bir paket halinde mi oylayacağına Meclis Başkanı Mike Johnson karar verecek.
Hegseth ise suçlamaları reddederek azil girişimini siyasi bir düzmece olarak nitelendirdi. Savunma Bakanı’nın salı sabahı düzenleyeceği basın toplantısında suçlamalara yanıt vermesi bekleniyor.
Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, pazartesi günü yaptığı açıklamada, “Bakan Hegseth, siyasi çıkar elde etmeye çalışan ya da herhangi bir usulsüzlüğün bulunmadığı yerde asılsız soruşturmalar başlatmak isteyen siyasetçiler karşısında geri adım atmayacak ve yıldırılmayacak” dedi. Parnell ayrıca Hegseth’in Trump’ın görev süresi sona erene kadar görevde kalmayı planladığını belirtti.
Trump da Savunma Bakanı’na desteğini yineleyerek Hegseth’i görevde tutma niyetinde olduğunu açıkladı.
Hegseth’in azledilmesi için çoğunluk gerekiyor
ABD Anayasası, başkanların, yargıçların ve bakanlar dahil diğer üst düzey federal yetkililerin Kongre tarafından azledilmesine ve görevden alınmasına ilişkin süreci düzenliyor.
Sürecin ilk aşaması Temsilciler Meclisi’nde başlıyor. Meclis, vatana ihanet, rüşvet veya diğer ağır suç ve kabahatleri içeren azil maddelerini değerlendiriyor. Herhangi bir maddenin kabul edilmesi için salt çoğunluk yeterli. Azil kararı, Kongre’nin ilgili yetkili hakkında resmen suçlamada bulunması anlamına geliyor. Ardından dosya, yetkilinin suçlu bulunup görevden alınıp alınmayacağına karar verecek olan Senato’ya gönderiliyor.
Temsilciler Meclisi kuralları, herhangi bir üyenin azil önergesi sunmasına izin veriyor ve bu tür önergelerin iki yasama günü içinde ele alınmasını gerektiriyor. Meclis yönetiminin, yani mevcut durumda Cumhuriyetçilerin, oylamayı doğrudan engelleme yetkisi bulunmuyor. Ancak suçlamaları bir komisyona havale ederek nihai kararı geciktirmeye veya önergeyi gündemden düşürerek girişimi fiilen sona erdirmeye çalışabilirler.
Temsilciler Meclisi’nin Hegseth hakkında azil kararı alması durumunda ise görevden alınabilmesi için Senato’da oylamaya katılan üyelerin üçte ikisinin desteği gerekecek.
Azil oylamasının sonucu belirsiz
Demokratların Hegseth’in azline büyük ölçüde destek vermesi bekleniyor. Temsilciler Meclisi’ndeki Demokrat azınlığın lideri Hakeem Jeffries de pazar günü yaptığı açıklamada azil önergesine kesinlikle destek vereceğini söyledi. Cumhuriyetçilerin Meclis’te çok az farkla çoğunluğu elinde bulundurması nedeniyle, üç Cumhuriyetçinin karşı safa geçmesi veya birkaç üyenin oylamaya katılmaması bile önergenin kabul edilmesi için yeterli olabilir.
Massie dışında bazı Cumhuriyetçiler de Hegseth’e yönelik rahatsızlıklarını dile getirse de azil girişimine destek vereceklerini açıklamadı. Arkansas’ın Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi üyesi French Hill, pazar günü yaptığı açıklamada suçlamaları dinlemek istediğini belirtti ancak kötü performansın tek başına azil gerekçesi sayılamayacağı uyarısında bulundu.
Massie ise pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada, “Yeterli oya sahip olup olmadığımızı bilmiyorum. Bunu doğru olanın bu olduğuna inandığım için yapıyorum” dedi.
Siyasi hesapların ötesinde, birçok Kongre üyesi, başkanın talimatıyla alınan siyasi ve idari kararların azil gerekçesi oluşturup oluşturmayacağını da değerlendiriyor.
Cumhuriyetçiler, Joe Biden döneminde İç Güvenlik Bakanı olarak görev yapan Alejandro Mayorkas’ı göç politikalarını uygulama biçimi nedeniyle azletmişti. Demokratlar ise siyasi tercihlerin azil gerekçesi oluşturamayacağını savunarak suçlamalara karşı çıkmıştı.
Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olduğu Temsilciler Meclisi Mayorkas hakkında azil kararı almış, ancak Senato suçlamaları reddetmişti.
Azil süreci için belirlenmiş bir takvim yok
Temsilciler Meclisi’nin Hegseth hakkında azil kararı alması halinde, Savunma Bakanı suçlamalar Senato’da sonuçlandırılana kadar görevini sürdürecek. Dosyanın yargılama için Senato’ya ne zaman gönderileceğine ise Temsilciler Meclisi yönetimi karar verecek.
Ancak yasa tasarılarından farklı olarak azil önergeleri, Kongre’nin görev süresinin sona ermesiyle geçerliliğini yitirmiyor. Dolayısıyla 3 Ocak’tan itibaren hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da çoğunluğu ele geçirecek olan Demokratlar, göreve başladıklarında Hegseth hakkındaki azil sürecini yeniden gündeme alabilecek.
