Nvidia CEO’su Jensen Huang, Nvidia çiplerine bağımlı olmadığını söylemişti. Ancak Çin’e ait altı yıllık kayıtların analizi, Çin ordusunun 2019’dan bu yana Nvidia’nın yapay zeka çiplerini açık şekilde talep ettiğini ortaya koyuyor
Ana Swanson, Tripp Mickle / New York Times
Çinli şirketler hakkında bilgi sağlayan yazılım platformu Wirescreen tarafından incelenen Çin’e ilişkin kayıtlar, Halk Kurtuluş Ordusu’nun (PLA), ABD hükümetinin Çin dahil yabancı rakiplere yarı iletken satışlarını kısıtlamasının ardından bile yapay zeka çipleri edinme çabalarını artırdığını gösterdi.
Kayıtlar, tedarikçilerin bu çipleri ordunun şartları doğrultusunda teslim etmeyi kabul ettiği durumları belgeliyor ancak nihai teslimatların gerçekleştiğini göstermiyor. Buna rağmen raporu hazırlayan Wirescreen analisti John Costello, verilerin ABD teknolojisinin Çin ordusunu donattığını “doğrudan ve tartışmasız biçimde” ortaya koyduğunu söyledi.
Costello, “Şirket, PLA’nın elindeki gelişmiş Nvidia çiplerinin kabul edilebilir sayısının kaç olduğunu düşünüyor?” diye sordu.
Rapor, daha önce incelenenlerden daha geniş bir veri havuzuna dayanıyor ve Çin’in son yıllarda ABD’nin teknoloji kısıtlamalarına nasıl uyum sağladığını ve bunları aşmaya nasıl çalıştığını gösteriyor.
Wirescreen, üst düzey çipler ve yüksek performanslı bilgi işlemle ilgili 3 bin 800 tedarik kaydını inceledi. Şirket, Çin ordusuna bağlı çeşitli birimlerin Nvidia çiplerini isim vererek ya da teknik özellikleriyle talep ettiği 500’den fazla örnek tespit etti.
Söz konusu teknoloji, nükleer patlama simülasyonları üzerinde çalışan, saldırı amaçlı siber operasyonlar yürüten ve savaş oyunları planlayan birimler dahil olmak üzere Çin ordusunun neredeyse tüm kolları tarafından talep edildi.
Rapor, Nvidia’nın Çin’e satışlarının geleceğini tartışan Trump yönetimi ve Kongre ile paylaşıldı. Başkan Donald Trump, Aralık ayında Jensen Huang ile yakın ilişkiler geliştirdikten sonra Nvidia’nın en gelişmiş ikinci çipinin Çin’e satışını onaylamış, ancak elde edilen gelirin bir kısmının hükümete aktarılmasını şart koşmuştu. Buna karşın gelişmiş çiplerin Çin ordusuna fayda sağlayabileceğinden endişe eden Cumhuriyetçi milletvekilleri, yapay zeka çipi ihracatında nihai yetkinin yalnızca Beyaz Saray’da olmasını engelleyecek bir yasa tasarısı sundu.
Huang ise çip kısıtlamalarına karşı çıktı ve yasa yapıcıları Nvidia’nın Çin’e satış yapmasına izin vermeye çağırdı. Huang, dünyanın en büyük yarı iletken pazarı olan Çin’in Nvidia’ya kapatılmasının pazarı artık Nvidia çiplerinin yaptığı işlerin büyük bölümünü gerçekleştirebilen Çinli rakiplere bırakacağını savundu. Ayrıca Çin ordusunun bu çipleri kullanmasına yönelik endişeleri de abartılı olarak nitelendirdi.
Nvidia sözcüsü John Rizzo’ya göre gelişmiş yapay zeka sistemleri genellikle 100 bin veya daha fazla çipten oluşan ağlar üzerinde çalışıyor. Wirescreen analizinde ise Çin ordusunun talep ettiği çip sayıları bunun oldukça altında kaldı. Bu durum, Pekin’in teknolojik bağımsızlık hedefi doğrultusunda en azından kısmen Huawei gibi yerli çip üreticilerine güvendiğini gösteriyor.
Rizzo, tedarik belgelerinin Çin ordusunun özellikle Huawei çiplerini de talep ettiğini gösterdiğini ve Çin teknolojisinin giderek geliştiğini söyledi. Çin ordusunun az sayıdaki Nvidia çipine bağımlı olduğu fikrini ise “saçma” ve “gerçek dışı” olarak tanımladı.
Rizzo yaptığı açıklamada, “Çin’in tüm askeri uygulamaları için fazlasıyla yeterli yerli çipi var, üstelik milyonlarcası da yedekte. Amerikan ordusunun Çin teknolojisini kullanması ne kadar anlamsızsa, Çin ordusunun da Amerikan teknolojisine bağımlı olması o kadar anlamsız” dedi.
Buna rağmen 2019 ile 2025 yılları arasına yayılan kamuya açık ihale belgeleri, Çin ordusunun daha gelişmiş bilgi işlem uygulamaları için Nvidia çiplerini aramaya devam ettiğini gösteriyor. Belgelerde, Nvidia’nın A100, A800, H100 ve H800 modellerinin hem ABD tarafından ihracat kontrolüne tabi tutulmadan önce hem de sonrasında talep edildiği görülüyor.
Yönetim yetkilileri ve Kongre çalışanları geçen hafta raporun bulguları hakkında bilgilendirildi.
Temsilciler Meclisi Çin Komünist Partisi Özel Komitesi Başkanı Cumhuriyetçi John Moolenaar, raporun Çin’in “Amerikan teknolojisini askeri amaçlarla kaçırmaya ve çalmaya çalıştığını” gösterdiğini söyledi.
Yakın zamanda Çin’in Amerikan teknolojisine erişimini kısıtlayacak bir yasa tasarısı sunan Moolenaar, ABD’nin “yapay zeka yarışındaki avantajını korumak ve Çin’i silahlandırmadığından emin olmak” için ihracat kontrollerine ihtiyaç duyduğunu belirtti.
Kongre, gelişmiş teknolojilerin yurt dışına satışını sınırlandıracak çeşitli düzenlemeleri değerlendiriyor. Geçen yıl sunulan yapay zeka yasası, Ticaret Bakanlığı’nın yapay zeka çiplerinin rakip ülkelerin ordularına yardımcı olmak için kullanılmayacağını sertifikalandırmasını zorunlu kılıyor ve Kongre’ye çip ihracatını engelleme yetkisi veriyor.
Ocak ayında Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi tasarıyı 42’ye karşı 2 oyla ileri taşıdı. Ancak tasarının yasalaşabilmesi için hem Temsilciler Meclisi hem de Senato’dan geçmesi gerekiyor. Başkanın tasarıyı imzalayıp imzalamayacağı ise belirsizliğini koruyor.
Sektör uzmanları ve hükümet yetkilileri, ABD’nin teknoloji kontrollerinin Çin’in teknolojik ilerlemesini yavaşlatıp yavaşlatmadığını ya da tersine Çin’i yerli alternatifler geliştirmeye teşvik ederek geri teptiğini tartışıyor.
Trump yönetimi, Biden döneminin son günlerinde getirilen küresel çaptaki Nvidia çipi satış kısıtlamalarını geri çekmiş ve bu kuralların ABD teknoloji şirketlerini baskıladığını savunmuştu.
Ancak eski Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Chris McGuire’a göre bu adım, Çin dışında faaliyet gösteren Çinli şirket iştiraklerinin Nvidia’nın en gelişmiş çiplerini yasal olarak satın alabilmesine olanak sağladı.
Trump yönetimi pazar günü kurallara ilişkin bir açıklama yayımlayarak, dünyanın herhangi bir yerindeki Çinli şirketlere kontrollü çip satmak isteyen firmaların ABD hükümetinden lisans alması gerektiğini duyurdu.
Çin ise yerli teknolojisini geliştirmeyi sürdürüyor. Huawei geçen hafta çip geliştirme çalışmalarında bir atılım gerçekleştirdiğini ve bunun beş yıl içinde en ileri düzey çipleri üretmesini sağlayacağını açıkladı. Yarı iletken araştırma şirketi SemiAnalysis’e göre Huawei’nin bu yıl milyonlarca çip üretmesi bekleniyor.
Çin’in düzenlemeleri, ordunun yerli teknoloji ürünlerini kullanmasını teşvik ediyor. Tedarik kayıtları, Çin ordusunun Huawei’nin yapay zeka çiplerini kullanan yerli şirketlere sözleşmeler verdiğini gösteriyor. Çin odaklı politika kuruluşu Jamestown Foundation’ın analizine göre Huawei çipleri bu sözleşmelerde önemli bir satış avantajı olarak öne çıkıyor.
Tedarik kayıtları ayrıca Nvidia teknolojisinin nasıl kullanıldığına dair bazı ipuçları da sunuyor. Ocak 2024’te Pekin merkezli bir askeri siber güvenlik birimi, Nvidia A100 çipleriyle donatılmış dört yapay zeka sunucusu talep etti.
Belgede, sistemlerin parola kırma işlemlerinde kullanılan Hashcat adlı aracı desteklemesi gerektiği belirtildi.
Costello’ya göre bir askeri birimin Hashcat yazılımını çalıştırmak için yapay zeka sunucuları kullanması, büyük olasılıkla parola korumalı hesaplara sızmayı kolaylaştırmak ve hatta yapay zekayı saldırı amaçlı kullanmak için eğitim vermek anlamına geliyor.
Bazı askeri kurumların Nvidia çiplerini parçalarına ayırarak zayıf noktalarını incelemek ya da teknolojiyi kopyalamak amacıyla edinmiş olabileceği de ihtimaller arasında yer alıyor.
Raporda ayrıca Çin ordusuyla bağlantılı araştırma enstitülerinin, ticari veri merkezlerinden kiralama yoluyla çiplere uzaktan erişim sağlamaya giderek daha fazla yöneldiği belirtiliyor.
Wirescreen’in araştırması, Çin ordusunun yapay zeka alanındaki ilerleyişini desteklemek amacıyla Amerikan çipleri satın aldığını ortaya koyan önceki analizlerin devamı niteliğinde.
Söz konusu yapay zeka yasasını destekleyen Cumhuriyetçi Senatör Jim Banks ise Çin ordusunun ABD çiplerine erişimini “ulusal güvenlik krizi” olarak nitelendirdi.
Banks, “Çin, yapay zekayı ABD ordusuna karşı silaha dönüştürmek için elinden gelen her şeyi yapıyor. Amerika’nın en iyi yapay zeka çiplerine erişim sağlamak, bu çabalarını sadece hızlandıracaktır” dedi.
