Trump’ın Grönland üzerinde kontrol kurma isteğinin ardından Bezos, Gates, Bloomberg ve Thiel gibi isimler, adada nadir madenler ve enerji projelerine yatırım yaptı. Uzmanlara göre bu girişimler ekonomik olduğu kadar stratejik
ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ın kontrolünün ABD’ye geçmesi fikrini ilk kez dile getirmesinin üzerinden aylar geçmeden, Jeff Bezos, Bill Gates ve Michael Bloomberg gibi dünyanın en zengin isimlerinden bazıları, maden zengini adada stratejik yatırımlar yapmaya başladı.
Danimarka basınına göre Estee Lauder varisi Ronald Lauder, Trump’ın ilk döneminde Grönland’ı “ABD’ye katma” fikrinin mimarlarından biri olarak öne çıktı. Eski Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton, Trump’ın bu öneriyi Lauder’den duyduğunu Forbes’a doğruladı.
Forbes’un haberine göre Lauder, sonrasında Politiken’in aktardığına göre, Grönland’da zarar eden bir içme suyu şişeleme şirketine yatırım yaptı. Şirketin ortakları arasında, Grönland’ın başkenti Nuuk’ta iktidar partisi Siumut’un yerel başkanı Jørgen Wæver Johansen ve Grönland Dışişleri Bakanı Vivian Motzfeldt’in eşi bulunuyor. Bu durum, ABD etkisi üzerinden siyasi müdahale tartışmalarına yol açtı.
Bezos, Gates ve Bloomberg neyin peşinde?
Jeff Bezos, Bill Gates ve Michael Bloomberg’in 2019’dan bu yana Grönland’daki nadir toprak elementlerini yapay zeka destekli araştırmalarla tespit eden Kobold Metals şirketine yatırım yaptığı biliniyor. Bu yatırımlar, Trump’ın Grönland’ı “satın alma” fikrinin kamuoyunda tartışılmasının hemen ardından geldi.
2022’de OpenAI CEO’su Sam Altman de Kobold’a yatırım yaparken, Aralık 2024’te şirketin Seri C turunda 537 milyon dolarlık bir girişle değerini yaklaşık 3 milyar dolara taşıdığı açıklandı.
Son SEC kayıtları, Kobold’un yeni fon arayışında olduğunu gösteriyor. Bu durum, milyarderlerin Grönland hamlelerinin devam edebileceğine işaret ediyor.
Peter Thiel’in ‘Özgürlük Şehri’ projesi
PayPal ve Palantir kurucularından Peter Thiel, 2021’in başında Grönland’da teknolojik ve politik olarak “ileri” bir Özgürlük Şehri kurmayı amaçlayan Praxis girişimine yatırım yaptı. Proje, adanın ekonomik geleceğine dair farklı bir senaryo ortaya koyuyor.
Trump’ın baskını: Grönland’a ihtiyacımız var
Hafta başında Trump, Grönland’ın ABD tarafından kontrol edilmesi tartışmasını yeniden açtı ve meseleyi bir “ulusal güvenlik” konusu olarak tanımladı. Air Force One’da gazetecilere ‘Grönland’a ihtiyacımız var’ dedi.
Beyaz Saray danışmanı Stephen Miller’ın askerî müdahale ihtimalini reddetmekten kaçınması ise Avrupa’da tepki çekti. NATO müttefiklerinin yaptığı ortak açıklamada Grönland halkının egemenliğine destek vurgusu öne çıktı.
Daha sonra Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, askerî seçeneğin masada olmadığını belirterek tansiyonu düşürdü.
Musk destek veriyor
Elon Musk ise Grönland’ın ABD tarafından ilhak edilmesini açıkça destekleyen nadir teknoloji iş insanlarından biri. Musk geçtiğimiz Ocak ayında X üzerinden:
“Eğer Grönland halkı Amerika’nın parçası olmak isterse, ki umarım isterler, memnuniyetle karşılanırlar.”
yazdı.
Uzmanlar ne diyor?
Arktik güvenlik uzmanı Marc Jacobsen, Lauder’in yatırımlarının ekonomik değil stratejik olduğuna dikkat çekiyor:
“Burada önemli olan, Grönland’daki karar vericilere yakınlık. Bu, strateji ve kontrol meselesi.”
Jacobsen, son yıllarda Grönland’da artan Amerikan varlığına da işaret ederekn“Eskisinden daha fazla Amerikalı görüyorum. Turist mi yatırımcı mı anlamak zor.” dedi.
Arka planda devam eden satın alma fikri
Trump, 2019’da Grönland’ı Danimarka’dan satın alma fikri ilk gündeme geldiğinde, bunu “büyük bir gayrimenkul anlaşması” olarak nitelendirmiş ancak “birinci öncelik olmadığını” söylemişti.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen’in fikri “absürt” bulmasının ardından Trump, Kopenhag ziyaretini iptal etmişti. Üçüncü başkanlık kampanyası döneminde Trump sık sık Grönland’ı “kaçırılmış fırsat” olarak tanımladı.
Aralık 2024’te ise ABD’nin Grönland üzerinde “mülkiyet ve kontrol” sağlamasını “kesin bir zorunluluk” olarak nitelendirdi.
