ABD’nin İran operasyonu NATO içinde isyana dönüştü. İspanya ve İtalya hava sahasını kapatırken, Polonya hava savunma sistemlerini vermeyi reddetti. Trump, müttefiklerini “kendi savaşınızı kendiniz verin” diyerek tehdit ederken, Washington’ın NATO’dan geri adım atacağı yönünde iddialar güç kazandı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri müdahalesi, Washington ile NATO müttefikleri arasında telafisi güç bir uçurum yaratıyor. ABD’nin üs kullanımı, hava sahası izni ve hava savunma sistemi talepleri Avrupa başkentlerinden birer birer geri dönerken, Trump yönetiminin NATO’nun “karşılıklı savunma” ilkesine yönelik şüphe dolu açıklamaları krizi derinleştiriyor.
İspanya, İran operasyonlarına katılan ABD savaş uçaklarına hava sahasını tamamen kapattı.İtalya’nın Corriere della Sera gazetesine göre Roma, Orta Doğu’ya giden ABD askeri uçaklarının Sicilya’daki üsse iniş yapmasına izin vermedi.
Middle East Eye‘ın haberine göre Soğuk Savaş’tan bu yana ABD’nin en sadık müttefiki olarak bilinen Polonya ise, Trump yönetiminin gayri resmi talebine rağmen Patriot hava savunma sistemlerini Orta Doğu’ya kaydırmayacağını resmen ilan etti.
Trump’ın X mesajı: ABD bunu unutmayacak
Gerilim, Başkan Donald Trump’ın sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımlarla zirveye ulaştı. Fransa’nın askeri mühimmat taşıyan uçaklara izin vermemesini ve İngiltere’nin savaşa dahil olmamasını sert bir dille eleştiren Trump, ‘ABD bunu unutmayacak’ diyerek müttefiklerini açıkça hedef aldı.
NATO’dan kopuş ihtimali
ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth, bir üyenin saldırıya uğraması durumunda tüm üyelerin yardıma gelmesini öngören NATO’nun 5. maddesine olan bağlılıkları sorulduğunda, net bir yanıt vermekten kaçındı.
Hegseth, kararı Trump’a bırakırken, ABD’nin “özgür dünya” adına saldırdığını ancak müttefiklerin buna “ayak bağı” olduğunu iddia etti.
Alman Marshall Fonu Başkan Yardımcısı Ian Lesser’a göre Avrupa, hiçbir rol oynamadığı bir stratejiye onay vermeye zorlanıyor ve bu durum iş birliği zeminini yok ediyor.
Öte yandan İran, saldırılara misilleme olarak Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sıkılaştırdı. Tahran yönetimi, sadece Batı ittifakına dahil olmayan (Pakistan bayraklı veya ödemesini Çin Yuanı ile yapan) gemilere güvenli geçiş hakkı tanımaya başladı.
Küresel enerji arzının %20’sinin geçtiği bu kritik noktada yaşananlar, Trump’ın “Hürmüz’ü kendiniz koruyun, kendi petrolünüzü kendiniz alın” çıkışıyla daha da karmaşık bir hal aldı.
İran’dan stratejik hamle: İspanya’ya yeşil ışık
Tahran, ABD ile köprüleri atan NATO üyelerini ödüllendirme sinyalleri veriyor. İran’ın Madrid Büyükelçiliği, İspanyol gemilerinin boğazdan geçişi konusunda Madrid’den gelecek taleplere olumlu bakacaklarını duyurdu.
Bu hamle, ittifak içindeki birliği bozmaya yönelik sembolik ama etkili bir adım olarak değerlendiriliyor.
