İki günlük Pekin zirvesinde milyarlarca dolarlık anlaşmalar öne çıkarken, Şi’nin Tayvan konusunda verdiği sert mesaj dikkat çekti. Trump ise Çin ile ilişkilerin “hiç olmadığı kadar güçlü” olmasını istediğini söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Jinping, iki günlük resmi ziyaretin son gününde bugün yeniden bir araya gelmeye hazırlanıyor. Görüşmelerde ticaret ateşkesi, Boeing anlaşmaları, İran savaşı ve Tayvan gerilimi masada olacak.
Trump’ın 2017’deki ziyaretinin ardından Çin’e gerçekleştirdiği ilk resmi ziyaret, görkemli törenler ve ticari anlaşmalarla öne çıksa da, zirveye Şi Jinping’in Tayvan konusunda yaptığı sert uyarı damga vurdu.
Reuters‘a göre Şi, Tayvan meselesinin yanlış yönetilmesinin iki ülke ilişkilerini “tehlikeli bir şekilde raydan çıkarabileceği” mesajını verdi.
Trump: Çin ile ilişkilerimiz hiç olmadığı kadar güçlü olabilir
Trump, cuma sabahı Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:
“Umarım Çin ile ilişkilerimiz her zamankinden daha güçlü ve daha iyi olur.”
Fox News’te yayınlanan önceden kaydedilmiş röportajında ise Şi Jinping’i “sıcak bir insan ama tamamen iş odaklı” sözleriyle tanımladı.
İki liderin bugün Pekin’de Çin liderlerinin çalışma ofislerinin bulunduğu tarihi Zhongnanhai kompleksinde çay ve öğle yemeğinde buluşması bekleniyor.
Görüşmenin ardından Trump’ın Çin’den ayrılması planlanıyor.
Ticaret ateşkesi masada
Zirvenin ana gündem maddelerinden biri, geçen ekim ayında sağlanan kırılgan ticaret ateşkesinin korunması oldu.
Trump, o dönemde Çin ürünlerine uygulanan üç haneli ek gümrük vergilerini askıya almış; Şi Jinping ise nadir toprak elementlerinin küresel tedarikini kısıtlama tehdidinden geri adım atmıştı.
Şi Jinping, perşembe günkü görüşmelerde ticaret müzakerelerinde “dengeli ve olumlu sonuçlar” elde edildiğini söyledi ancak ayrıntı vermedi.
Trump ile birlikte Çin’e giden ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ise Bloomberg TV’ye yaptığı açıklamada, ticaret ateşkesinin yıl sonrasına uzatılıp uzatılmayacağına henüz karar verilmediğini söyledi.
Tarafların ayrıca yaklaşık 30 milyar dolarlık “hassas olmayan ürün” listesini belirlemeye hazırlandığı ifade edildi.
Boeing anlaşması istenileni vermedi
Trump, Fox News’e yaptığı açıklamada Çin’in 200 adet Boeing yolcu uçağı satın almayı kabul ettiğini söyledi.
Bu anlaşma, Çin’in yaklaşık son 10 yıldaki ilk büyük Amerikan yolcu uçağı siparişi olacak.
Piyasaların beklentisi yaklaşık 500 uçaklık bir anlaşma yönündeydi. Açıklamanın ardından Boeing hisseleri yüzde 4’ten fazla değer kaybetti.
Nvidia ve çip krizi: Çözüm çıkmadı
Trump heyetinde yer alan Nvidia CEO’su Jensen Huang’ın Çin’e gelişine rağmen, gelişmiş yarı iletken çip ihracatı konusunda kayda değer bir ilerleme sağlanamadı.
ABD Ticaret Temsilcisi Greer, Nvidia’nın gelişmiş H200 yapay zekâ çiplerinin Çin’e satışına yönelik ihracat kısıtlamalarının görüşmelerin ana başlığı olmadığını söyledi.
Bu açıklama, Washington ile Pekin arasında teknoloji savaşının devam edeceğine işaret etti.
Orta Doğu’daki savaş ve İran
Trump’ın görüşmelerde Çin’den İran üzerinde baskı kurmasını istediği belirtildi.
ABD Başkanı, Amerikan kamuoyunda giderek daha fazla tepki çeken İran savaşını sona erdirecek bir anlaşma için Pekin’in desteğini arıyor.
Trump’ın eli, ABD mahkemelerinin gümrük tarifeleri üzerindeki yetkilerini sınırlandırması ve İran savaşı nedeniyle yükselen enerji fiyatlarının içeride siyasi baskı yaratması nedeniyle zayıflamış durumda.
Beyaz Saray’ın perşembe günkü görüşmelere ilişkin kısa özetinde, liderlerin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda ortak irade ortaya koyduğu belirtildi.
Normal koşullarda küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatının yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden yapılıyor.
Trump, Fox News’e yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Başkan Şi bir anlaşma yapılmasını görmek istiyor. Bana, ‘Eğer herhangi bir yardımım dokunacaksa yardımcı olmak isterim’ dedi.”
Şi’den Tayvan için kırmızı çizgi
Zirvenin en dikkat çekici başlıklarından biri Tayvan oldu.
Çin’in kendi toprağı olarak gördüğü ve gerekirse güç kullanarak kontrol altına alabileceğini söylediği Tayvan, uzun yıllardır ABD-Çin ilişkilerinin en hassas dosyalarından biri olarak görülüyor.
Çin kıyılarının yalnızca yaklaşık 80 kilometre açığında bulunan ada konusunda Şi Jinping, Trump’a açık mesaj verdi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise NBC News’e yaptığı açıklamada Washington’ın Tayvan politikasının değişmediğini söyledi:
“Çin bu konuyu her zaman gündeme getiriyor. Biz de pozisyonumuzu net şekilde ifade ediyoruz ve devam ediyoruz.”
Tayvan Dışişleri Bakanı Lin Chia-lung ise cuma günü yaptığı açıklamada ABD’ye desteği için teşekkür etti.
Şi Jinping, perşembe akşamı düzenlenen resmi devlet yemeğinde şu ifadeleri kullandı:
“Çin-ABD ilişkisi dünyanın en önemli ilişkisidir. Bu ilişkiyi yürütmek zorundayız ve asla bozup mahvetmemeliyiz.”
