Nepal ile Tibet sınırındaki buzul çökmesinin yol açtığı selde can kaybı en az 160’a yükseldi, 826 kişiden haber alınamıyor. Kayıpların büyük bölümünü turistler oluştururken yağış, çamur ve yıkılan yollar arama çalışmalarını güçleştiriyor. Uzmanlar ikinci bir sel tehlikesine karşı uyarıyor
Nepal ile Çin’in Tibet Özerk Bölgesi arasındaki sınır hattında meydana gelen buzul çökmesi, yerleşim yerlerini yutan büyük bir sel ve heyelan felaketine yol açtı. Nepal polisinin açıklamasına göre en az 160 kişi hayatını kaybetti. Nepal Ulusal Afet Riskini Azaltma ve Yönetim Kurumu; güvenlik görevlileri, turistler ve bölge sakinleri dahil 826 kişinin kayıp olduğunu bildirdi.
Yetkililer, arama ekiplerinin henüz ulaşılamayan bölgelere girmesiyle can kaybının artmasından endişe ediyor. Kurtarılan 36’dan fazla kişinin başkent Katmandu ve Rasuwa’daki hastanelerde tedavi gördüğü açıklandı.
Nepal Dışişleri Bakanı Shishir Khanal, selleri “ülkeyi yakın dönemde vuran en büyük ve ağır felaketlerden biri” olarak nitelendirdi. Kathmandu Post da olayın Nepal’in son yıllardaki en kötü ve modern tarihindeki en ölümcül felaketlerden biri olabileceğini yazdı.
Yüzlerce turistten haber alınamıyor
Felaketin yaşandığı sınır bölgesi, dağ yürüyüşü yapan turistler ile hacı adaylarının yoğun olarak kullandığı bir güzergâh üzerinde bulunuyor.
Nepal’in afet yönetimi kurumu, kayıp turistlerin sayısının 529’u geçtiğini açıkladı. Kayıplar arasında 100’den fazla Nepal vatandaşının yanı sıra Hindistan, ABD, Avustralya, İngiltere ve çok sayıda başka ülkeden turist bulunuyor.
Kayıp yabancılardan en az 133’ünün Hindistan, 54’ünün ABD, 34’ünün Avustralya ve 33’ünün İngiltere vatandaşı olduğu bildirildi. İtalya, Ukrayna, Kanada, Güney Kore, Rusya, Portekiz ve Belçika da bölgede bulunan bazı vatandaşlarıyla iletişim kurulamadığını açıkladı.
Kayıpların önemli bir bölümünü, Hindular, Budistler, Jainler ve Tibet’in Bon inancına mensup kişiler tarafından kutsal kabul edilen Kailaş Dağı’na giden hacı adayları oluşturuyor.
Çocukların da bulunduğu tur grupları kayıp
Tur şirketlerinden Kailash Journeys, 26 yabancı turist ile beş Nepalli rehberden oluşan grubuyla bağlantının kesildiğini açıkladı.
ABD, İngiltere, Avustralya, Yeni Zelanda, Kanada, Güney Afrika ve Malezya vatandaşlarının bulunduğu grubun son konumu, çarşamba günü saat 07.30’da Rasuwa bölgesindeki Syabrubesi köyü olarak kaydedildi. Grubun Rasuwagadhi sınır kapısına doğru hareket ettiği belirtildi.
Bir başka tur şirketi Himalayan Glacier ise rehberler dahil 47 kişilik grubundan haber alınamadığını duyurdu. Şirket, kayıp grupta 14 yaşında ABD vatandaşı bir kız çocuğu ile 14 ve 12 yaşlarında Avustralyalı iki erkek çocuğun da bulunduğunu açıkladı.
Grubun salı günü Rasuwagadhi bölgesine ulaştığı ve selin başladığı saatlerde kendileriyle son kez iletişim kurulduğu bildirildi.
Isha Foundation tarafından düzenlenen hac programına katılan 77 kişilik başka bir grubun da sel sırasında Tibet’in Gyirong bölgesindeki sınır istasyonunda bulunduğu belirtildi. Grubun üyelerinin durumuna ilişkin henüz resmi bilgi paylaşılmadı.
Polisler, askerler ve enerji çalışanları da kayıp
Kayıplar arasında çok sayıda güvenlik görevlisi ve enerji çalışanı da bulunuyor.
Nepal polisi, en az 28 polis memurundan haber alınamadığını açıkladı. Çok sayıda asker ve elektrik santrali çalışanının da kayıp olduğu bildirildi.
Telefon ve elektrik bağlantılarının kesilmesi nedeniyle bazı kişilerin yalnızca iletişim kurulamadığı için kayıp listelerine alınmış olabileceği değerlendiriliyor. Ancak yerleşimlerdeki ağır yıkım, can kaybının daha da artabileceği endişesini güçlendiriyor.
Yerleşimler çamura gömüldü
Felaketin en ağır etkilediği bölgelerin başında Rasuwa ve Nuwakot geliyor. Kaya, ağaç ve yoğun çamur taşıyan sel suları, nehir kıyısındaki yerleşimleri kısa sürede yuttu.
Uydu görüntüleri, Rasuwa sınır kapısına yaklaşık 3 kilometre uzaklıktaki Timure kasabasında çok sayıda yapının ağır hasar gördüğünü veya tamamen sürüklendiğini ortaya koydu.
Havadan çekilen görüntülerde binaların üst katlarına kadar çamura gömüldüğü, araçların sürüklendiği, yolların parçalandığı ve köprülerin yıkıldığı görüldü.
Sel sularının sürüklediği cansız bedenlerin afet bölgesinden kilometrelerce uzağa ulaştığı belirlendi. Polis, 64 kişinin cansız bedenine nehrin aşağı kesimindeki Chitwan’da, 26 kişinin cansız bedenine ise Nawalparasi East bölgesinde ulaşıldığını açıkladı.
Orman safarileriyle tanınan turizm merkezi Chitwan’ın da aralarında bulunduğu birçok yerleşim, yükselen su seviyesi nedeniyle yüksek alarma geçirildi.
Beş metrelik çamur kurtarma çalışmalarını durma noktasına getirdi
Dağlık coğrafya, yıkılan yollar, iletişim kesintileri ve devam eden yağışlar arama çalışmalarını güçleştiriyor. Dar dağ yollarının ağır iş makineleri ve büyük kurtarma araçları tarafından kullanılamadığı bildirildi.
Nepal ordusu, afet bölgelerindeki kara ve hava operasyonları için 2 bin asker görevlendirdi. Nepal polisi de 3 binden fazla personelin arama ve kurtarma çalışmalarına katıldığını açıkladı.
Ordu, şu ana kadar selde mahsur kalan 97 kişinin kurtarıldığını bildirdi.
Kurtarılanlar arasında Trishuli A Hidroelektrik Santrali’nin tünelinde mahsur kalan üç işçi de bulunuyor.
Karadan ulaşılamayan bölgelerde mahsur kalanlar helikopterlerle tahliye ediliyor. Kötü hava koşulları ise hava operasyonlarının kesintiye uğramasına neden oluyor.
Tibet’te 558 kişi kayıp
Felaket, sınırın Tibet tarafında da büyük yıkıma yol açtı. Çinli yetkililer, Tibet’in Gyirong bölgesinde üç kişinin hayatını kaybettiğini ve 558 kişinin kayıp olduğunu açıkladı.
Kayıplardan 260’ının yabancı ülke vatandaşı olduğu bildirildi. Ancak Nepal ve Tibet makamlarının listelerinde aynı kişilerin birden fazla kez kaydedilip kaydedilmediği bilinmiyor. Bu nedenle iki taraftan açıklanan kayıp rakamları birleştirilemiyor.
Gyirong, turistler ile ticari araçların Nepal ve Çin arasındaki geçişlerde kullandığı ana sınır kapısı konumunda bulunuyor.
Tibet tarafında çamur tabakasının bazı noktalarda yaklaşık 1,5 metre derinliğe ulaştığı açıklandı. Çamur ve moloz alanının sınır kapısından itibaren yaklaşık 2,5 kilometre boyunca uzandığı belirtildi.
Yağmur, kalın çamur tabakası ve kapanan yolların kurtarma ekiplerinin bölgeye ulaşmasını engellediği bildirildi. Çin ordusu, hasarı belirlemek ve iletişim desteği sağlamak amacıyla bölgeye insansız hava araçları gönderdi.
Çin Kızılhaçı da afetzedeler için 5 bin 500’den fazla koli su ve gıda ile çadır, hijyen paketi, yorgan, yatak ve dış giyim malzemelerinden oluşan 2 bin 500’den fazla yardım seti sevk etti.
İkinci sel uyarısı
Uluslararası Entegre Dağ Kalkınma Merkezi, nehir sistemlerine taşınan molozların ikinci bir ani sele yol açabileceği uyarısında bulundu.
Uzmanlar, selin sürüklediği kaya, toprak ve ağaçların Trishuli Nehri’nin dar kesimlerini geçici olarak kapatmış olabileceğini belirtti. Böyle bir tıkanmanın heyelan setine dönüşmesi durumunda geride biriken suyun seti yıkarak yeni bir sel dalgası oluşturabileceği ifade edildi.
Yetkililer ile bilim insanları, muhtemel tıkanmaların yerini, büyüklüğünü ve dayanıklılığını belirlemeye çalışıyor. Bölge halkından nehir yataklarına yaklaşmaması ve tahliye uyarılarını takip etmesi istendi.
Ticaret yolları da ağır hasar gördü
Sel ve heyelan, Nepal ile Çin arasındaki ticaret için kritik öneme sahip yolları, köprüleri ve sınır tesislerini de kullanılamaz hâle getirdi.
Çin’in resmi haber ajansı Xinhua’ya göre Gyirong Sınır Kapısı, 2024 itibarıyla Nepal ile Çin arasındaki ticaretin yaklaşık üçte birine aracılık ediyordu.
Felaketin sınır geçişlerini uzun süre durdurabileceği ve iki ülke arasındaki ekonomik faaliyetlerde ciddi kayıplara yol açabileceği belirtiliyor.
Bölgede bir önceki yıl yaşanan selde Gyirong ile Rasuwa’yı birbirine bağlayan Dostluk Köprüsü hasar görmüş, yıllık yaklaşık 724 milyon dolarlık ticaretin yapıldığı güzergâh yaklaşık altı ay boyunca kapalı kalmıştı.
Uluslararası yardım seferberliği
Nepal Başbakanı Balendra Shah’ın ofisi, Bhotekoshi Nehri çevresindeki afet bölgelerine yaklaşık sekiz ton yardım malzemesi gönderildiğini açıkladı.
Sekiz askeri kamyonla taşınan malzemeler arasında 500 cibinlik, 500 battaniye, 500 güneş enerjili lamba, 500 güneş paneli ve 220 uyku tulumu bulunuyor.
ABD, acil barınma, temiz su ve hijyen ihtiyaçları için Nepal’e 500 bin dolarlık yardım sağlayacağını duyurdu. Bölgeye bir afet müdahale danışmanının da gönderileceği açıklandı.
Hindistan, Avrupa Birliği, İngiltere ve diğer ülkeler kurtarma ve yardım çalışmalarına destek vermeye hazır olduklarını bildirdi. Avrupa Birliği, etkilenen alanların haritalandırılması ve sahadaki müdahalenin desteklenmesi için Copernicus uydu sistemini devreye aldı.
Birleşmiş Milletler ekipleri ile insani yardım ortaklarının da Nepal hükümetinin yürüttüğü çalışmalara destek vermek üzere personel ve yardım malzemelerini harekete geçirdiği bildirildi.
Arama ve kurtarma çalışmaları devam ederken felaketin kesin bilançosunun ortaya çıkmasının günler sürebileceği belirtiliyor.
Nepal iklim krizine karşı en kırılgan ülkeler arasında
Nepal, küresel sera gazı salımının yüzde 0,1’inden daha azından sorumlu olmasına rağmen iklim krizinden en fazla etkilenen ülkeler arasında gösteriliyor.
Yaklaşık 30 milyon nüfusa sahip ülkenin 2024’te 18,8 milyon ton karbondioksit saldığı belirtiliyor. Dağlık coğrafya, yoğun mevsimsel yağışlar ve aktif fay hatlarının bulunduğu bir bölgede yer alması Nepal’i deprem, heyelan, çığ, kuraklık ve buzul gölü taşkınlarına karşı savunmasız bırakıyor.
Dünya Doğayı Koruma Vakfının verilerine göre Nepal’deki bazı buzullar yılda 15 metreye kadar geri çekiliyor. Buzulların hızla erimesi dağ yamaçlarını istikrarsızlaştırırken taşma riski bulunan yeni su kütlelerinin oluşmasına da neden oluyor.
Bilim insanları, iklim değişikliğinin Himalayalar’daki buzul erimesini hızlandırdığını belirtiyor. Ancak bu felakette iklim değişikliğinin oynadığı rolün kesin olarak belirlenebilmesi için ayrıntılı inceleme yapılması gerektiğini vurguluyor.
