2009’da ilk kez tanımlanan Candida auris, yanlış tanı ve ilaç direnci nedeniyle dünya genelinde giderek büyüyen bir halk sağlığı tehdidine dönüşüyor.
Yeni yayımlanan bir araştırma, ilaçlara dirençli ve ölümcül bir mantar türü olan Candida auris’in dünya genelinde giderek yayıldığını ortaya koydu. İlk kez 2009 yılında tanımlanan bu mantarın yol açtığı riskin, yıllar içinde istikrarlı biçimde arttığı belirtildi.
Bilim insanları, Candida auris üzerine daha önce yayımlanan çalışmaları inceleyerek mantarın küresel yayılımını değerlendirdi. Bulgular, birçok ülkede salgınların ortaya çıktığını gösteriyor.
Araştırmaya göre C. auris ile mücadeledeki en büyük sorunlardan biri, enfeksiyonun sıklıkla başka mikroorganizmalarla karıştırılması. Standart laboratuvar testleri, mantarı çoğu zaman diğer Candida türleriyle yanlış tanımlıyor. Bu durum gecikmiş ya da hatalı tedaviye yol açıyor.
Euronews’in haberine göre C. auris, yaygın kullanılan birçok antifungal ilaca karşı yüksek direnç gösteriyor. Hatta tüm temel antifungal ilaç sınıflarına dirençli vakaların kayda geçtiği belirtiliyor.
Bilim insanlarından çağrı: Yeni ilaçlar ve aşılar gerekli
Araştırmacılar, Microbiology and Molecular Biology Reviews dergisinde yayımlanan makalede, geniş etkili yeni antifungal ilaçların geliştirilmesi, tanı testlerinin iyileştirilmesi ve yüksek riskli hastalar için bağışıklık ve aşı temelli tedavilerin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
Mantar enfeksiyonları genel olarak artıyor
Uzmanlara göre mantar enfeksiyonları, genel olarak da insanlık için büyüyen bir tehdit. Geçen yıl yayımlanan bir çalışmaya göre mantarlar, her yıl yaklaşık 4 milyon ölümde rol oynuyor. Bu sayı, 10 yıl öncesine kıyasla neredeyse iki katına çıkmış durumda.
Ancak Candida auris, bu tehditler arasında en ürkütücü olanlardan biri olarak öne çıkıyor.
Yüksek ölüm oranları endişe yaratıyor
İlk olarak Japonya’da bir hastanın kulağında tespit edilen C. auris, çoğu zaman ciltte belirti vermeden yaşayabiliyor. Ancak özellikle bağışıklık sistemi zayıf kişilerde, kana ve iç organlara yayılarak hayati tehlike oluşturan enfeksiyonlara yol açabiliyor.
Araştırmalar, C. auris nedeniyle hastaneye yatırılan hastaların yaklaşık üçte birinin hayatını kaybettiğini, kan dolaşımı enfeksiyonlarında ise ölüm oranının yüzde 50’ye yaklaştığını gösteriyor.
50’den fazla ülkede tespit edildi
Her ne kadar hâlâ nadir kabul edilse de, araştırmacılar C. auris’in küresel yükünün hızla arttığını vurguluyor. Mantar bugüne kadar 50’den fazla ülkede tespit edildi.
ABD’de ise en az 39 eyalette vakalar bildirildi. Sadece 2023 yılında 4 bin 500’den fazla vaka kayda geçti.
İklim kriziyle bağlantı dikkat çekiyor
Araştırmacılara göre Candida auris, iklim değişikliğiyle doğrudan ilişkili ilk yeni hastalıklardan biri olabilir. Mantarın, daha yüksek sıcaklıklara uyum sağladıktan sonra insanlarda yaygın biçimde hastalık yapmaya başladığına dikkat çekiliyor.
İklim ısındıkça çevre sıcaklığı ile insan vücut sıcaklığı arasındaki fark azalıyor. Uzmanlar, bu durumun mantarların insan vücudunda hayatta kalmasını ve iç organları enfekte etmesini kolaylaştırabileceği uyarısında bulunuyor.
Umut veren gelişmeler de var
Uzmanlar, tabloya rağmen tamamen umutsuz değil. Yeni antifungal ilaçlar üzerinde çalışmalar sürerken, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) 2023’te Rezafungin adlı ilacı onayladı.
Ayrıca, farklı mantar türlerine karşı geniş koruma sağlayabilecek aşılar üzerinde de ilerleme kaydediliyor.
Belirtiler neler?
Candida auris enfeksiyonunda en sık görülen belirtiler arasında ateş ve titreme yer alıyor. Bu şikâyetler çoğu zaman antibiyotik tedavisine yanıt vermiyor.
Enfeksiyon kana karıştığında; halsizlik, tansiyon düşüklüğü, bilinç bulanıklığı, nefes darlığı ve sepsis gelişebiliyor. Bazı vakalarda çoklu organ yetmezliğine kadar ilerleyebiliyor.
Uzmanlar, C. auris’in ciltte uzun süre belirti vermeden taşınabildiğini, bağışıklık zayıfladığında ise hızla ölümcül sistemik enfeksiyona dönüşebildiğini vurguluyor.
