2018-2019 yıllarında Arjantin’de Andes tipi hantavirüs insandan insana yayıldı. 34 doğrulanmış enfeksiyon ve 11 ölüm kaydedildi. O dönemdeki salgının analizi, mevcut salgının da durdurulabileceğini gösteriyor.
Covid pandemisine dair anılar hâlâ birçok insanın zihninde tazeyken insanların hantavirüsün uluslararası çapta yayılmasından endişe duyması anlaşılır bir durum.
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, 9 Mayıs 2026 tarihinde İspanya’nın Tenerife adasında halka hitaben yaptığı açıklamada “Endişeli olduğunuzu biliyorum” dedi.
Hantavirüsün yayıldığı, üç kişinin hayatını kaybettiği ve başka kişilerin de enfekte olduğu MV Hondius adlı yolcu gemisi Tenerife’deki Granadilla Limanı’na yanaşmak üzereydi. Gemideki yolcu ve mürettebatın toplam 147 kişi olduğu, bunların Almanya, Fransa ve Avustralya dahil kendi ülkelerine geri gönderileceği belirtildi.
Tedros açıklamasında, “Salgın kelimesini duyduğunuzda ve kıyılarınıza doğru bir geminin geldiğini gördüğünüzde, hiçbirimizin tam anlamıyla geride bırakamadığı anılar yeniden canlanıyor, bunu biliyorum” ifadelerini kullandı.
İki virüs arasındaki temel farklar
Ancak Covid ile hantavirüs arasında önemli bir fark bulunuyor.
DW Türkçe‘nin derlediği habere göre SARS-CoV-2 koronavirüsü 2019 yılında ortaya çıkıp Covid salgınına yol açtığında, ne halk sağlığı uzmanları ne de sağlık çalışanları bu virüsün varlığını daha önce öngörmüştü. Kimse bunun ne olduğunu, ne kadar hızlı yayılacağını ya da nasıl durdurulacağını bilmiyordu.
Buna karşılık hantavirüs 1993 yılından beri biliniyor.
Ayrıca Hantavirüs Akciğer Sendromu (HPS) adı verilen bir akciğer enfeksiyonuna yol açtığı da bilindiği için gemide hastalık hızla tespit edildi ve uygun mesafe önlemleri devreye sokuldu.
Kasım 2018’de Arjantin’de yaşanan bir hantavirüs salgınına ilişkin analiz, sosyal mesafe gibi temel kontrol önlemlerinin bile insandan insana bulaşmayı ne kadar etkili biçimde yavaşlattığını ortaya koyuyor.
Covid başladığında ise elimizde böyle bir bilgi yoktu. Hatta bugün bile tam olarak nerede başladığını kesin biçimde bilmiyoruz.
2018-2019 Arjantin hantavirüs salgınının analizi
2020 yılında yayımlanan bir makalede araştırmacılar, MV Hondius gemisindeki virüsleaynı varyant olan Andes virüsünün yayılma hızının, Arjantin’deki 2018-2019 salgını sırasında halk sağlığı yetkililerinin “doğrulanmış vakaları izole etmesi ve olası temaslılara karantina uygulaması” sonrasında yarıya indiğini aktardı.
Kontrol önlemleri, yetkililerin toplu bir etkinlikte 18 kişinin Andes virüsüyle enfekte olduğunu doğrulamasının ardından uygulanmaya başlandı.
Araştırmacılar New England Journal of Medicine dergisinde yayımlanan çalışmalarında, “Bu önlemler büyük olasılıkla daha fazla yayılmayı engelledi” ifadelerini kullandı.
Araştırmada ayrıca “Bir enfekte kişinin bulaştırıcılık süresi boyunca neden olduğu ikincil vaka sayısını ifade eden ortanca üreme katsayısı, kontrol önlemleri uygulanmadan önce 2,12 iken önlemler sonrasında 0,96’ya düştü” denildi.
MV Hondius’ta neler yaşandı?
Bilinen vaka sayısı sekiz doğrulanmış ve iki şüpheli vaka ile daha düşük olsa da kontrol önlemlerinin uygulanması daha uzun sürdü.
Geminin işletmecisi Oceanwide Expeditions şirketinin açıklamasına göre, ilk kişinin 11 Nisan’da hayatını kaybetmesinin ardından ölüm nedeninin hantavirüs olduğunun doğrulanması 4 Mayıs’ı, yani üç haftadan uzun bir süreyi buldu.
Ancak MV Hondius Tenerife’ye yanaştığında enfeksiyonların nedeni konusunda artık hiçbir şüphe yoktu. İspanyol sağlık yetkilileri de “hantavirüsün yayılmasını önlemek için tüm önlemlerin alındığını” açıkladı.
Örneğin yolcular, mürettebat ve sağlık görevlileri yüz maskeleri ile kişisel koruyucu kıyafetler kullandı. Kişisel eşyalar da mühürlü torbalarda taşındı.
İngiltere’deki Pirbright Enstitüsü’nden araştırmacı Giulia Gallo, “Yolcuların ve tahliye ile ülkelerine dönüş sürecinde onlarla temas edebilecek kişilerin FFP2 maskesi kullanması ve olası temasların azaltılması, bu virüs hakkında bildiklerimizle uyumlu” dedi.
Genel olarak hantavirüs enfeksiyonları dünya çapında nispeten nadir görülüyor.
DSÖ verilerine göre 2025 yılında Amerika kıtasında 229 vaka ve 59 ölüm kaydedildi.
