Türkiye’nin Pretorya Büyükelçisi Kezban Nilvana Darama Yıldırımgeç, Hürmüz Boğazı’ndaki istikrarsızlık nedeniyle, Güney Afrika’nın Türkiye için güçlü yatırım fırsatları doğurduğunu belirtti
Küresel ticaret yollarının jeopolitik gerilimler ve lojistik krizlerle yeniden şekillendiği bir dönemde, ülkelerin ekonomik ortak arayışları da değişiyor.
Türkiye açısından Avrupa Birliği (AB) hâlâ en önemli pazar konumunu korurken, “Uzak Ülkeler Stratejisi” kapsamında öne çıkan Güney Afrika, Sahra Altı Afrika’ya açılan stratejik bir kapı olarak değerlendiriliyor. Yaklaşık 630 milyar dolarlık ithalat hacmine sahip bölgeye erişimde kilit rol oynayan Güney Afrika, Güney Afrika Kalkınma Topluluğu ve Gümrük Birliği gibi bölgesel yapılar içindeki konumuyla Türk firmalarına gümrüksüz ve imtiyazlı ticaret fırsatları sunuyor.
Dünya gazetesinden Nurdoğan Ergün’e konuşan Türkiye’nin Pretorya Büyükelçisi Kezban Nilvana Darama Yıldırımgeç, küresel gelişmelerin Güney Afrika’yı da pazar ve ortak çeşitlendirmeye yönelttiğini belirterek Türkiye’nin bu süreçte öne çıkan ülkelerden biri olduğunu söyledi.
Orta Doğu’daki gerilimler ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kriz nedeniyle Ümit Burnu rotasının yeniden önem kazandığını vurgulayan Yıldırımgeç, Güney Afrika’nın tıkanan ticaret yollarına alternatif, güvenli bir merkez olabileceğini ifade etti.
Yıldırımgeç, savaşların yarattığı tedarik zinciri sorunlarının Türkiye için bu pazarı daha cazip hale getirdiğini belirterek, iki ülke arasındaki ticaret hacmi için kısa vadede 5 milyar dolar, orta vadede ise 10 milyar dolar hedeflendiğini söyledi. Mevcut ticaret hacminin yaklaşık 2,5 milyar dolar seviyesinde olduğu ve Türkiye aleyhine işlediği de kaydedildi.
Güney Afrika hükümeti ise yatırımcı profilinde değişime gidiyor. Büyükelçi Yıldırımgeç’e göre, ülke artık kısa vadeli projeler yerine istihdam yaratan, üretim yapan ve yerel ortaklıklar kuran yatırımcıları tercih ediyor. İmalat sanayii, tarımsal mekanizasyon ve yeşil enerji alanlarında teşvikler sunulan özel ekonomik bölgeler öne çıkıyor.
Türk bankalarına çağrı
Elektrik kesintileriyle mücadele kapsamında atılan adımlar ve 2026 sonuna kadar kesintileri bitirme hedefi, enerji ve altyapı alanında Türk firmaları için önemli fırsatlar yaratıyor. Halihazırda ülkede yaklaşık 70 Türk firması faaliyet gösterirken, Arçelik ve Aksa gibi şirketler öne çıkan yatırımlar arasında yer alıyor. Türk gıda markası Mado’nun da yatırım hazırlığında olduğu belirtiliyor.
Buna karşın finansal sistemdeki farklılıklar iş yapmayı zorlaştırabiliyor.
Para transferlerinde yaşanan sorunlara dikkat çeken Yıldırımgeç, bir Türk bankasının bölgede şube açmasının ticareti kolaylaştırabileceğini ifade etti. Ayrıca demiryolları, limanlar, havalimanları ve su altyapısı gibi alanlarda planlanan modernizasyon projeleri, Türk müteahhitlik ve danışmanlık firmaları için yeni fırsatlar sunuyor.
Türkiye ortaklığı, Çin’e bağımlılığı azaltabilir
Bölgede Çin’in güçlü ekonomik varlığına rağmen Güney Afrika’nın alternatif ortak arayışında olduğu da vurgulanıyor.
Yıldırımgeç, ülkenin Çin’e bağımlılığı azaltmak ve ABD ile ilişkilerdeki dalgalanmaları dengelemek amacıyla Türkiye’yi güvenilir bir ortak olarak gördüğünü söyledi.
İş dünyasına yönelik uyarılarda da bulunan Yıldırımgeç, Güney Afrika pazarında hızlı sonuç odaklı yaklaşımın yeterli olmadığını, “stratejik sabır” gerektiğini belirtti. Yerel ortaklık zorunluluğu, yavaş işleyen karar süreçleri ve altyapı sorunlarının dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Yıldırımgeç, güçlü hukuki ve danışmanlık desteğiyle ilerlenmesinin önemine işaret etti.
Yaklaşık 2 trilyon dolarlık ekonomik büyüklüğe sahip Sahra Altı Afrika bölgesi, küresel ticarette yükselen bir pazar olarak öne çıkıyor. 2025 itibarıyla 600-630 milyar dolara ulaşan ithalat hacminin önemli kısmı Güney Afrika, Nijerya, Angola ve Etiyopya gibi ülkelerden kaynaklanıyor.
Bölgenin en gelişmiş ekonomilerinden biri olan Güney Afrika, toplam ithalatın yaklaşık yüzde 20’sini tek başına gerçekleştirerek kıtanın finans ve lojistik merkezi konumunda bulunuyor.
Türkiye’nin Güney Afrika’ya ihracatı 2025 yılında 707,7 milyon dolar seviyesinde kalırken, toplam ihracat içindeki payı yüzde 0,25 düzeyinde bulunuyor. Ticaret müşavirleri ise bölgenin uzun vadede “tek Afrika pazarı” hedefi doğrultusunda daha da entegre olacağını ve bu pazarda yer almanın stratejik önem taşıdığını vurguluyor.
