Japonya’da bir asırdan uzun süredir faaliyet gösteren şirketler, küçülen iç pazar, iş gücü açığı, artan maliyetler ve kuşak geçişi sorunları nedeniyle faaliyetlerini sürdürmekte zorlanıyor
1858 yılında kurulan Japonya merkezli susam yağı üreticisi Kadoya Sesame Mills, nesiller boyunca ülkenin dönüşümüne tanıklık etti; iki dünya savaşını ve varlık fiyatlarındaki hızlı yükseliş dönemini atlattı.
Kadoya Sesame Mills, 2004 yılında Jasdaq Menkul Kıymetler Borsası’nda işlem görmeye başlamasından 20 yılı aşkın süre sonra Japonya’da faaliyet gösteren özel sermaye şirketi Integral’ın desteklediği bir gönüllü pay alım teklifi yoluyla borsadan çıkmaya hazırlanıyor. Şirket bu adımı, artan hammadde maliyetleri ve yükselen jeopolitik risklerle mücadele ettiği bir dönemde atıyor.
Şirketler zorlu bir dönemden geçiyor
CNBC‘ye konuşan uzmanlar Japonya’da şirketlerin küçülen iç pazar, iş gücü açığı ve şirketlerde kuşak geçişi sorunları gibi çeşitli faktörler nedeniyle zorlu bir dönemden geçtiğini söylüyor.
Teikoku Databank verilerine göre, 100 yılı aşkın geçmişe sahip Japon şirketleri arasındaki iflaslar rekor hızda gerçekleşiyor; 2026’nın ilk sekiz ayında bu şirketlerden 112’si iflas etti.
Oxford Economics Japonya ekonomisi başkanı Shigeto Nagai ise Japonya’nın yüzyılı aşkın geçmişe sahip şirketlerinin aile mülkiyetinin sağladığı uzun vadeli bakış açısı, yerel topluluklarla güçlü bağları ve imkanları dahilinde faaliyet göstermeye dayalı iş anlayışı sayesinde kalıcı bir refah elde ettiği görüşünde. Nagai’ye göre uzun geçmişleri ve yıllar içinde biriktirdikleri sermaye, bu şirketlerin sağlam bilançolara ve istikrarlı kâr marjlarına sahip olmasını da sağlıyor.
Ancak Nagai ekliyor: “Bu şirketler, uzun vadede yüksek kârlılığın sürdüğü bir geleceği öngörememekten giderek daha fazla endişe duyuyor ve zamanla gerileme dönemine gireceklerinden korkuyor”.
İş gücü açığı önemli bir sorun
S&P Global Market Intelligence başekonomisti Harumi Taguchi de pandemi sonrası iş ortamında artan maliyetler ve iş gücü açığının Japonya merkezli şirketler için önemli bir sorun haline geldiğini düşünüyor.
Taguchi, özellikle daha zayıf satış tabanına sahip küçük ve iç pazara odaklanan Japon şirketlerinin artan maliyetleri karşılamakta zorlandığını ifade ediyor. Bu nedenle, hangi şirketlerin değişen koşullara uyum sağlayabileceğinin belirlenmesinde fiyatlama gücünün önemli bir faktör olduğunu da sözlerine ekliyor.
Nagai de Japonya’da doğum oranının düşmesi ve nüfusun yaşlanmasıyla birlikte iç pazardaki rekabetin yoğunlaşmasının ve iş gücü açığının bir diğer önemli zorluk olduğu görüşünü paylaşıyor.
Tarihsel olarak istikrarlı bir gelir kaynağı olan iç pazarın küçülmeye devam etmesi nedeniyle yurt dışına açılmak da bir diğer zorluk olarak dikkat çekiyor.
Fakat Nagai “herkese uyan tek bir çözüm” olmadığı kanısında.
Şirketlerde yönetim devri de giderek büyüyen bir sorun. Teikoku Databank verilerine göre halef bulunamamasıyla bağlantılı iflaslar 2026’nın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16,9 artarak 312’ye yükseldi.
