Güney Afrika’daki yabancı karşıtı saldırı endişesiyle 28 Mayıs’tan bu yana 78 binden fazla Zimbabveli ülkelerine döndü
Zimbabve hükümeti, Güney Afrika’daki yabancı karşıtı saldırı endişesi nedeniyle son 6 haftada 78 binden fazla vatandaşının ülkelerine döndüğünü duyurdu. Zimbabve Enformasyon Bakanı Zhemu Soda, yaptığı açıklamada, 28 Mayıs’tan beri Güney Afrika’dan ülkeye dönen Zimbabvelilerin sayısının 78 bin 112’ye çıktığını bildirdi. Soda, bu kişilerden 21 bin 291’inin hükümetin yardımlarıyla, 56 bin 832’sinin ise kendi imkanlarıyla ülkelerine döndüklerini söyledi.
Güney Afrika’da yabancı karşıtı olaylar
Güney Afrika’da son aylarda artan göçmen karşıtı gösteriler ve yabancılara yönelik baskılar, ülkede göç, işsizlik ve güvenlik tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Güney Afrika İstatistik Kurumunun verilerine göre, ülkede çoğunluğu düzensiz göçmen olmak üzere 3 milyondan fazla göçmen yaşıyor. Bu sayı, 63 milyonluk ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 5’ine karşılık gelirken, göçmenlerin büyük bölümünü Mozambik, Zimbabve, Malavi, Nijerya, Gana, Somali, Etiyopya ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC) başta olmak üzere Afrika ülkelerinden gelenler oluşturuyor.
Nisandan bu yana KwaZulu-Natal, Gauteng ve Western Cape eyaletlerinde göçmen karşıtı olaylar yaşanırken Western Cape’teki Mossel Bay bölgesinde Mozambik vatandaşlarının hayatını kaybetmesi ve bazı yabancılara ait barınakların yakılması güvenlik endişelerini artırdı.
‘March and March’ ve ‘Operation Dudula’ gibi düzensiz göçmen karşıtı gruplar, ülkedeki belgesiz yabancılara “30 Haziran’a kadar Güney Afrika’yı
terk etmeleri” çağrısında bulunmuştu.
Güney Afrika’da yabancı karşıtı söylemin temelinde yüksek işsizlik, yoksulluk, suç oranları, konut yetersizliği, kamu hizmetlerine erişimde yaşanan sorunlar ve düzensiz göç tartışmaları yatıyor. Dünyada gelir eşitsizliğinin en yüksek görüldüğü ülkelerden Güney Afrika’da, işsizlik uzun yıllardır yüzde 30’un üzerinde seyrediyor. Resmi verilere göre, 2026’nın ilk çeyreğinde işsizlik oranı yüzde 32’nin üzerinde kaydedilirken, genç işsizlik oranı yüzde 45’in üzerine çıkmış durumda.
Dünya Bankası verilerine göre ise ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 63’ü, ulusal üst orta gelirli ülkeler için belirlenen yoksulluk sınırının altında yaşıyor. Suç oranlarının da yüksek seyrettiği ülkede, 2025’te 26 binden fazla cinayet vakası kaydedildi. Bu rakam, günde ortalama 72 cinayete karşılık geliyor.
Yabancı düşmanlığının kanlı geçmişi
Göçmen karşıtı gruplar, yabancıların Güney Afrikalıların işlerini aldığı, suç oranlarını artırdığı, sağlık ve eğitim hizmetleri üzerinde baskı oluşturduğu ve yoksul mahallelerde konut rekabetini derinleştirdiği iddiasıyla eylemler düzenliyor. Witwatersrand Üniversitesi bünyesindeki Xenowatch platformuna göre, 1994’ten Haziran 2026’ya kadar Güney Afrika’da yabancı düşmanlığı bağlantılı 1313 olay kayda geçti.
Bu olaylarda 697 kişi öldü, 128 binden fazla kişi yerinden edildi ve 5 binden fazla iş yeri yağmalandı. Yabancı karşıtı şiddetin en büyük boyuta ulaştığı 2008’de, Johannesburg’un Alexandra bölgesinde başlayan saldırılar kısa sürede ülke geneline yayıldı. Olaylarda 62 kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı ve on binlerce kişi yerinden edildi.
Durban ve Johannesburg’da 2015’te yeniden yükselen şiddet olaylarında 6 kişi öldü, 5 binden fazla kişi yerinden edildi. Yabancı karşıtı saldırılarda 2019’da ise en az 12 kişi yaşamını yitirirken, binlerce kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı.
