İnsanlığa karşı suçlarla bağlantılı olarak aranan eski bir Suriyeli general Bassam el-Hassan’ın, ABD ve Lübnan makamlarının koruması altında Lübnan’da tutulduğu ve ABD tarafından finanse edildiği ortaya çıktı
Suriye’nin kimyasal silah programını yöneten ve eski Devlet Başkanı Beşar Esad’ın üst düzey danışmanlarından biri olan Bassam el-Hassan’ın, Esad rejiminin 2024’te çökmesinin ardından Lübnan’da koruma altında tutulduğu belirlendi.
BBC ve ABD merkezli NPR tarafından yürütülen soruşturmada, Hassan’ın FBI ile diğer ABD ve Lübnan makamlarının dahil olduğu bir düzenleme kapsamında Lübnan’da kalmasına izin verildiği ortaya çıktı.
Kaynaklara göre bunun nedeni, Hassan’ın 2012 yılında Suriye’de kaçırılan Amerikalı gazeteci Austin Tice’ın kaçırılmasıyla ilgili bilgi vermeye ve bunun yanı sıra başka istihbarat bilgileri sağlamaya istekli olması.
BBC geçen ay, Tice’ın kaçırılmasının planlı bir operasyon olduğunu ve Hassan’ın bu operasyonun emir-komuta zincirinde yer aldığını ortaya çıkarmıştı.
Yeni Suriye yönetimi Hassan’ın yargılanmasını istiyor
Suriye’nin yeni hükümetinin iki farklı biriminden yetkililer BBC’ye yaptıkları açıklamada, Hassan’ın geri getirilerek yargılanmasını istediklerini söyledi.
Yetkililere göre ABD makamları Hassan’ın Lübnan’da tutulmasını istiyor ve Şam yönetiminin bu konuda yapabileceği çok az şey bulunuyor.
Tice ailesinin sözcüsü Phil Elwood, BBC’nin bulgularına ilişkin şunları söyledi:
“Söyledikleriniz doğruysa, vergi paralarımızın Suriyeli sivillere yönelik kimyasal silah kullanımına bağlı ve Austin Tice’ın idam edildiğini öne süren bir kişinin rahat bir hayat sürmesi için kullanılması rahatsız edici. Bu, aranan bir savaş suçlusunun kaçmasına yardım etmekten ve bunu kolaylaştırmaktan başka bir şey değil. Suriyeliler adaleti hak ediyor ve kendisi yargılanmak üzere geri gönderilmeli.”
Hassan’a “ikamet”, “koruma” ve yaşam masrafları desteği
BBC’nin yeni podcast’i Where is Austin Tice? kapsamında yürüttüğü ve I’m Not A Monster Presents serisinin üçüncü sezonunda yer alan yıllara yayılan soruşturmanın bir parçası olarak BBC, Hassan ile FBI ve CIA temsilcileri ile Lübnanlı güvenlik yetkilileri arasında yapılan bir toplantının ayrıntılı kayıtlarını inceledi.
Toplantıda Hassan’a, başta Tice hakkında olmak üzere bilgi vermesi karşılığında “ikamet”, “koruma” ve “yaşam ihtiyaçlarını” karşılamasına yardımcı olunması teklif ediliyor.
Düzenlemeye ilişkin bilgi sahibi kaynaklar, bunun gerçekten gerçekleştiğini doğruladı.
Kaynaklar ayrıca Hassan’ın ABD makamlarından bir aracı üzerinden para aldığını ve bu yöntemin ödemelerin izini sürmeyi zorlaştırdığını anlattı.
Hassan, ABD hükümetinin yaptırım uyguladığı kişiler arasında bulunuyor.
Tice dosyasındaki başka Suriyeliler de ABD’den ödeme aldı
Hassan, Tice dosyasıyla bağlantısı nedeniyle maddi ödeme veya yurtdışında yaşamını sürdürmesine yönelik yardım aldığı görülen tek eski Suriye rejimi yetkilisi değil.
Eski rejim üyelerinden biri, Tice dosyasında işbirliği yapması karşılığında FBI’dan birçok kez para aldığını söyledi.
Söz konusu kişi BBC’ye, “Bütün bilgileri bir anda paylaşmak kendi çıkarına değildi” dedi ve bunun amacının “ABD makamlarından ödeme almaya ne kadar uzun süre devam edebileceğini mümkün olduğunca uzatmak” olduğunu belirtti.
Tice dosyasıyla bağlantılı bir başka eski rejim üyesi ise ABD makamlarının “himayesi” altında Lübnan’da yaşadığını öne sürdü.
Bu kişi, Tice hakkında BBC ile konuşamamasının nedeninin de bu olduğunu söyledi.
Eski yetkili, Lübnan istihbaratının Amerikalılarla çeşitli düzenlemelere sahip olduğunu doğruladı. Bu tür ödemelerin, iki kurumun dosyalar üzerinde ortak çalışma yürüttüğü durumlarda geçmişte yapıldığını ve halen de yapıldığını söyledi.
Söz konusu yetkili, Tice dosyasıyla bağlantılı ödemeler hakkında herhangi bir bilgisi olmadığını belirtti.
Hassan’ın İran’dan Lübnan’a geçirilmesi için görüşmeler yapıldı
Esad rejiminin Aralık 2024’ün başlarında devrilmesinin ardından Hassan’ın ilk olarak İran’a kaçtığı belirtildi.
Eski rejimle ve Lübnan makamlarıyla güçlü bağlantıları bulunan Suriyeli bir iş insanı BBC’ye yaptığı açıklamada, daha sonra Hassan’ın Lübnan’a getirilmesi için ABD, Lübnan ve İran’ın dahil olduğu görüşmeler yapıldığını söyledi.
İsminin açıklanmamasını isteyen iş insanına göre Hassan yalnızca Tice hakkında bildikleri nedeniyle değil, Suriye’nin kimyasal silah programı ve İran ile askeri ilişkileri hakkındaki bilgileri nedeniyle de değerliydi.
ABD istihbaratının bu sırlarla ilgilendiği öne sürüldü.
Hassan’ın idam hakkında verdiği bilgiler
Hassan geçen yıl ABD’li soruşturmacılara, Tice’ın eski Devlet Başkanı Esad’ın emriyle idam edildiğini söyledi.
Soruşturma hakkında bilgi sahibi birçok kişi Hassan’ın anlattıklarının ayrıntılarını sorguladı.
Hassan, Tice’ın kalıntılarının bulunabileceği düşünülen bir yer de gösterdi fakat kazıyla ilgili birden fazla kaynağa göre bölgede yapılan aramada herhangi bir şey bulunamadı.
Bu durum, Hassan’ın verdiği bazı bilgilerin doğruluğu konusunda şüphe yarattı.
Bununla birlikte söz konusu alanın ne kadar kapsamlı biçimde arandığı konusunda da soru işaretleri bulunuyor.
Operasyon hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olduğunu söyleyen iki kaynak BBC’ye, ABD makamlarının arama tamamlanmadan kazı çalışmalarını durdurduğunu söyledi.
Kaynaklar, bunun güvenlik endişeleri nedeniyle gerçekleşmiş olabileceğini belirtti.
BBC geçen yıl Hassan’a telefonla ulaşarak röportaj talebinde bulunduğunda Hassan, konuşabilmesi için Beyrut’taki ABD Büyükelçiliği üzerinden FBI ve CIA’dan izin alınması gerektiğini söyledi.
Tice dosyasıyla bağlantılı diğer rejim yetkilileri de yurtdışında
BBC’nin soruşturması, Tice dosyasıyla bağlantılı diğer Suriyeli yetkililerin de görünüşe göre yurtdışında sığınacak yer bulduğunu ortaya koydu.
Bunlardan biri, Suriye’de Hassan’a bağlı olarak çalışan ve Tice’ın tutulmasıyla bağlantısı bulunan Mohammad Makhlouf.
Makhlouf’un şu anda Lübnan’da yaşadığı düşünülüyor. Bir diğer isim ise Hassan’ın yeğeni Sakr Rustom.
Tice’ın kaçırılmasına dahil olduğu belirtilen Rustom’un şu anda Birleşik Arap Emirlikleri ile Lübnan arasında gidip geldiği düşünülüyor.
BBC, Tice dosyası hakkında Rustom ile konuşmaya çalıştığında Rustom, “geleceğin meselelerine odaklanmayı tercih ettiğini” söyledi.
Suriye Cumhuriyet Muhafızları’nın eski generallerinden Ghassan Nassour’un ise Ulusal Savunma Güçleri’nin eski üyeleri tarafından Tice’ın tutulduğu hapishanenin başında bulunduğu belirtiliyor.
Nassour’un ailesiyle birlikte Birleşik Arap Emirlikleri’nde yaşadığı düşünülüyor.
