Nobel Komitesi, 2026 Nobel Barış Ödülü’nü barışın ve uluslararası hukukun geliştirilmesine yönelik çabaları nedeniyle Birleşmiş Milletler’in (BM) eski İnsan Hakları Yüksek Komiseri ve Uluslararası Adalet Divanı yargıcı Navi Pillay’a verdi
Birleşmiş Milletler’in (BM) eski İnsan Hakları Yüksek Komiseri ve Uluslararası Adalet Divanı yargıcı Navanethem “Navi” Pillay, Nobel Barış Ödülü’nün bu yılki sahibi oldu.
Norveç Nobel Komitesi Başkanı Jørgen Watne Frydnes, Güney Afrika doğumlu 85 yaşındaki Pillay’ın barışın ve uluslararası hukukun geliştirilmesine yönelik çabaları nedeniyle ödüle layık görüldüğünü açıkladı.
“Biraz daha alkışlarsanız ödülü Trump’la paylaşırım”
Güney Afrika Yüksek Mahkemesi, Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde yargıç olarak görev yapan Pillay, daha sonra Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği görevini üstlendi. Pillay, yakın zamana kadar Birleşmiş Milletler İşgal Altındaki Filistin Toprakları Hakkında Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu’na başkanlık etti. Halen Uluslararası Adalet Divanı’nda Myanmar’a yönelik soykırım davasında ad hoc (davaya özel olarak atanmış) yargıç olarak görev yapıyor.
Pillay, Nobel Barış Ödülü’nü kazandığını öğrendiğinde Almanya’daki Nürnberg Mahkemesi’ndeydi. Meslektaşlarının kendisini alkışlaması üzerine, “Biraz daha alkışlarsanız belki bu ödülü Trump’la paylaşırım” diye espri yaptı. Pillay bu sözleriyle, bu yılın başlarında kendi Nobel ödülünü ABD Başkanı Donald Trump’a takdim eden bir önceki yılın ödül sahibi María Corina Machado’ya gönderme yaptı.
Pillay, “Son yaptığım iş, Gazze’de yaşananları soykırım olarak nitelendirdiğimiz raporu sunmaktı. Bu rapora verilen başlıca tepkilerden biri, cesaretim nedeniyle bana övgüler yağdırılması oldu” dedi. Ardından sözlerini şöyle sürdürdü: “Gerçeği söylemek için neden cesarete ihtiyaç duyulsun ki? Hukuku yorumlarsınız, bütün olguları incelersiniz.”
“Bana sürekli ‘Ne zaman duracaksın? Ne zaman bırakacaksın?’ diye soruyorlar. Daha geçen ay 85 yaşıma girdim” diyen Pillay, konuşmasını “Umarım bu bir şaka değildir” sözleriyle tamamladı.
Pillay, 1967 yılında Güney Afrika’nın Natal eyaletinde avukatlık bürosu açan ilk kadın oldu. Böylece hem ceza hem de hukuk davalarında görev alacağı, onlarca yıla yayılan hukuk kariyerine adım attı.
Apartheid (ırk ayrımcılığı) karşıtı mücadelede aktif rol üstlenen Pillay, Nelson Mandela ve Afrika Ulusal Kongresi’ndeki (ANC) müttefiklerinin savunmasını da üstlenmişti.
Son 10 yılın Nobel Barış Ödülü kazananları
Son 10 yılda insan hakları savunucuları, gazeteciler, siyasetçiler ve uluslararası kuruluşlar ödüle layık görülmüştü.
2025 – María Corina Machado (Venezuela): Venezuelalı muhalefet lideri, demokratik hakların savunulması ve ülkesinde barışçıl bir demokratik geçiş sağlanmasına yönelik mücadelesi nedeniyle ödüle layık görüldü.
2024 – Nihon Hidankyo (Japonya): Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombalarından sağ kurtulanların oluşturduğu kuruluş, nükleer silahlardan arındırılmış bir dünya için yürüttüğü çalışmalar nedeniyle ödüllendirildi.
2023 – Nergis Muhammedi (İran): İranlı kadın hakları savunucusu, kadınlara yönelik baskılara karşı mücadelesi ve insan hakları ile özgürlüklerin geliştirilmesine yaptığı katkılardan dolayı ödülü kazandı.
2022 – Ales Bialiatski, Memorial ve Sivil Özgürlükler Merkezi (Belarus, Rusya ve Ukrayna): İnsan hakları ihlallerini, savaş suçlarını ve iktidarların hukuk dışı uygulamalarını belgeleme çalışmaları nedeniyle ödüle layık görüldüler.
2021 – Maria Ressa ve Dmitri Muratov (Filipinler ve Rusya): İki gazeteci, demokrasinin ve kalıcı barışın temel koşullarından biri olan ifade özgürlüğünü savunma çabaları nedeniyle ödüllendirildi.
2020 – Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP): Açlıkla mücadele, çatışmalardan etkilenen bölgelerde gıda güvenliğinin sağlanması ve açlığın savaşlarda bir silah olarak kullanılmasının önlenmesine yönelik çalışmaları nedeniyle ödülü aldı.
2019 – Abiy Ahmed Ali (Etiyopya): Etiyopya Başbakanı, komşu Eritre ile yaklaşık 20 yıl süren çatışma ve düşmanlık dönemini sona erdirmeye yönelik barış girişimleri nedeniyle ödüle layık görüldü.
2018 – Denis Mukwege ve Nadia Murad (Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Irak): Kongolu doktor Mukwege ile Ezidi insan hakları savunucusu Murad, savaşlarda cinsel şiddetin silah olarak kullanılmasına karşı mücadeleleri nedeniyle ödüllendirildi.
2017 – Nükleer Silahların Tamamen Ortadan Kaldırılması İçin Uluslararası Kampanya (ICAN): Uluslararası sivil toplum ağı, nükleer silahların insani sonuçlarına dikkat çekmesi ve bu silahların uluslararası anlaşmalarla yasaklanması yönündeki çalışmaları nedeniyle ödüle layık görüldü.
