Yeni bir araştırma, haftada sadece birkaç saatini başkalarına yardım ederek geçiren kişilerin yaşla birlikte görülen bilişsel gerilemeyi yavaşlattığını ortaya koydu.
ABD’de 20 yılı aşkın süreyle 30 binden fazla yetişkinin takip edildiği geniş çaplı bir araştırma, ev dışında başkalarına düzenli olarak yardım eden kişilerin yaşla birlikte görülen bilişsel gerilemesinin daha yavaş ilerlediğini ortaya koydu.
Araştırmaya göre, gerek resmi gönüllü faaliyetlere katılanlar gerekse komşu, akraba veya arkadaşlarına destek olanlar arasında zihinsel gerileme oranı yaklaşık %15 ila %20 oranında azaldı. En güçlü ve tutarlı fayda, haftada iki ila dört saatini başkalarına yardım etmeye ayıran kişilerde görüldü.
Social Science & Medicine dergisinde yayımlanan araştırma, ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü’ne bağlı Ulusal Yaşlanma Enstitüsü ile Eunice Kennedy Shriver Ulusal Çocuk Sağlığı ve İnsan Gelişimi Enstitüsü tarafından desteklendi.
Science Daily’nin haberinde; Texas Üniversitesi’nden insan gelişimi ve aile bilimleri doçenti Sae Hwang Han, “Günlük destek eylemleri kalıcı bilişsel etkilere sahip olabilir.
Yardım etmenin bilişsel faydalarının kısa süreli değil, yıllar içinde biriken etkiler oluşturduğunu gördük. Üstelik haftada sadece iki ila dört saatlik orta düzeyde bir katılım, sürekli ve güçlü faydalarla ilişkilendirildi” ifadelerini kullandı.
Yardımlar benzer faydalar sağlıyor
Bu araştırma, resmi gönüllülük ile gayriresmi yardımları yan yana inceleyen ilk çalışmalardan biri oldu. Gayriresmi yardımlar; birini doktora götürmek, çocuk bakmak, bahçe işleri yapmak ya da komşunun vergilerini hazırlamasına yardımcı olmak gibi eylemleri kapsıyor.
Önceki raporlar, Amerikalı yaşlıların yaklaşık üçte birinin düzenli gönüllü faaliyetlere katıldığını gösterirken, yarısından fazlasının tanıdıklarına bu tür gayriresmi yardımlarda bulunduğu biliniyor. Han, “Gayriresmi yardımlar bazen toplumsal takdir görmediği için daha az faydalı olduğu varsayılır. Ama şaşırtıcı biçimde, bilişsel faydalarının resmî gönüllülükle denk olduğunu gördük” dedi.
Uzun dönemli veriler bulguları güçlendiriyor
Araştırmacılar, 1998’den bu yana 51 yaş üzerindeki ABD’lilerin verilerini içeren ulusal Sağlık ve Emeklilik Çalışması verilerini analiz etti. Zenginlik, fiziksel ve zihinsel sağlık ile eğitim düzeyi gibi bilişsel sağlığı ve yardım davranışını etkileyebilecek faktörler de dikkate alındı.
Tüm bu değişkenler kontrol edildiğinde bile, başkalarına yardım etmeye başlayan ve bunu sürdüren kişilerde bilişsel gerilemenin daha yavaş olduğu gözlendi. Ayrıca, yardım etmenin yıllar içinde alışkanlığa dönüşmesinin faydayı artırdığı tespit edildi.
Han, “Tamamen yardımdan çekilmenin ise bilişsel işlevin kötüleşmesiyle bağlantılı olduğunu görüyoruz. Bu da yaşlı bireylerin, uygun destek ve düzenlemelerle mümkün olduğunca uzun süre bir şekilde yardıma dahil edilmesinin önemini gösteriyor” dedi.
Halk sağlığı açısından neden önemli?
Araştırmacılara göre bu bulgular, gönüllülük ve sosyal yardımlaşmanın bir halk sağlığı meselesi olarak görülmesi gerektiğini destekliyor. Özellikle yaşlılık döneminde Alzheimer ve diğer bilişsel gerileme hastalıklarının daha sık görüldüğü göz önüne alındığında, bu tür sosyal etkileşimlerin önemi artıyor.
Aynı araştırmacının yürüttüğü başka bir çalışma da gönüllülüğün, kronik stresin neden olduğu sistemik iltihaplanmanın olumsuz etkilerini azalttığını göstermişti. Bu biyolojik süreç, bilişsel gerileme ve demansla bağlantılı.
Genel olarak bulgular, yardım etmenin beyin sağlığını birden fazla yolla destekleyebileceğini öne sürüyor. Bu eylem hem stresin yarattığı fiziksel yükü hafifletiyor hem de psikolojik, duygusal ve bilişsel açıdan koruyucu sosyal bağları güçlendiriyor.
Han, “Birçok yaşlı yetişkin, sağlık sorunlarına rağmen çevresindekilere değerli katkılarda bulunmaya devam ediyor. Ve aslında yardım etme fırsatı sunulduğunda bundan en çok fayda görebilecek olanlar da yine bu kişiler” ifadelerini kullandı.
