ABD’de Donald Trump yönetimi, üç haftadır süren savaşın ardından İran ile olası barış görüşmeleri için diplomasi trafiğini hızlandırdı. Taraflar dolaylı temaslarını sürdürürken, Washington’un nükleer programdan füze kapasitesine kadar uzanan altı maddelik şart listesi dikkat çekiyor; Tahran ise ateşkes, güvence ve tazminat taleplerinde ısrar ediyor.
Üç haftadır süren savaşın ardından Trump yönetimi, İran ile olası barış görüşmelerinin nasıl şekilleneceğine dair ilk değerlendirmelere başladı. ABD’li yetkililer, çatışmaların en az iki ila üç hafta daha sürmesinin beklendiğini, ancak Başkan Donald Trump’ın cuma günü operasyonu “sonlandırmayı düşündüğünü” söylediğini aktardı. Bu süreçte Trump’ın danışmanları diplomasi zemini hazırlamaya çalışıyor.Özel elçiler Jared Kushner ve Steve Witkoff, bu kapsamda yürütülen temaslarda yer alıyor.
Axios’un konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, odlası bir anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun ele alınmasını ve uzun vadeli bir nükleer program, balistik füze ve bölgedeki vekil gruplara destek konularını kapsaması gerekiyor.
Son günlerde ABD ile İran arasında doğrudan temas kurulmadı. Ancak Mısır, Katar ve Birleşik Krallık taraflar arasında mesaj iletti. İran’ın müzakerelere ilgi duyduğu, ancak çok sert koşullar öne sürdüğü bildirildi. Talepler arasında ateşkes, savaşın yeniden başlamayacağına dair garanti ve tazminat bulunuyor.
ABD’nin barış için İran’dan 6 şartı
ABD tarafı ise İran’dan altı taahhüt talep ediyor: Beş yıl boyunca füze programı olmaması, uranyum zenginleştirmesinin sıfırlanması, Natanz, İsfahan ve Fordow tesislerinin kapatılması, santrifüjlerin dış denetime açılması, bölgesel ülkelerle 1.000’in üzerinde olmayan füze sınırı içeren silah kontrol anlaşmaları ve Hizbullah, Husiler ile Hamas gibi vekillere finansman sağlanmaması.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, Hindistanlı mevkidaşına Hürmüz Boğazı’nın normalleşmesi için ABD ve İsrail’in saldırıları durdurması ve gelecekte yeniden başlatmama taahhüdü vermesi gerektiğini söyledi. Trump ise ateşkes ve tazminat taleplerini reddetti.
ABD tarafında, İran’a dondurulmuş varlıkların iadesi üzerinden uzlaşma zemini aranabileceği belirtiliyor. Washington, müzakereler için en uygun muhatabın kim olacağını ve hangi ülkenin arabulucu rolünü üstleneceğini tartışıyor. Katar’ın perde arkasında yardımcı olmaya istekli olduğu, ancak resmi arabulucu olmak istemediği ifade edildi.
Trump’ın ekibi, görüşmelerin şekillenmesi ihtimaline karşı hazırlıklarını sürdürüyor. Witkoff ve Kushner’in önerilerinin, savaş başlamadan iki gün önce Cenevre’de sundukları şartlara benzer olacağı belirtiliyor.
