İran yönetimi, ABD ve İsrail’le savaşın ardından sivilleri güvenlik ve askeri faaliyetlere dahil etmek için “Janfada” adlı seferberlik kampanyasını büyütüyor. Tahran’daki ilk büyük yürüyüşte çocuklar, kadınlar ve erkekler silahlarla görüntülendi.
İran yönetimi, ABD ve İsrail’le yaşanan savaşın ardından gönüllü sivilleri silahlandırmayı ve güvenlik faaliyetlerine dahil etmeyi amaçlayan geniş kapsamlı bir seferberlik kampanyası yürütüyor. “Janfada” ya da “İran için fedakârlık” adı verilen kampanya kapsamında binlerce kişi cuma günü Tahran’da düzenlenen askeri geçit törenine katıldı.
Al Jazeera‘nin aktardığına göre kampanyanın temelinde, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) paramiliter gücü Besic bünyesinde görev yapacak gönüllü sivillerin eğitilmesi bulunuyor. Tahran’ın çeşitli noktalarına asılan afişlerde roketatar, keskin nişancı tüfeği, piyade tüfeği ve iletişim ekipmanlarının görüntüleri yer aldı.
Tahran’da binlerce kişi yürüdü
Janfada kampanyası ilk olarak savaşın en yoğun döneminde, mart ayının sonunda başlatıldı. Kampanyaya katılanların ilk büyük kamuya açık askeri tatbikatı 18 Eylül’de Tahran’da düzenlendi. Kadınlar, erkekler ve çocukların da aralarında bulunduğu binlerce kişi kent merkezinde yürüdü. Bazı katılımcılar maske ve güneş gözlüğü takarken, bazıları silah taşıdı.
İran makamları yürüyüşe 313 bin kişinin katılacağını açıklamıştı. Ancak devlet televizyonunda yayımlanan görüntülerin bu sayıyı doğrulamadığı görüldü. Şii İslam geleneğinde 313 sayısı, Mehdi’nin yeniden ortaya çıkışından önceki temel yoldaşlarının sayısı olarak kabul ediliyor.
Tahran’daki DMO komutanı Hasan Hassanzadeh ise cuma günü devlet televizyonu IRIB’e yaptığı açıklamada, kampanyanın aktif seferberlik bölümüne 600 binden fazla kişinin kayıt yaptırdığını söyledi.
Yetkililer toplam kayıt sayısının 1 milyonu aşmasını beklediklerini ve başlangıç olarak “tabur” olarak tanımlanan 1000 birlik oluşturduklarını açıkladı.
Kayıt sayıları tartışmalı
Janfada kampanyası, başlatılmasından yaklaşık bir ay sonra açıklanan kayıt rakamları nedeniyle tartışma konusu olmuştu. İran makamları 31 milyondan fazla kişinin kayıt yaptırdığını açıklamıştı. Bu rakam ülke nüfusunun üçte birinden fazlasına, 12 yaş üzerindeki nüfusun ise yarısından fazlasına karşılık geliyor.
Yurt dışında bulunan İranlı aktivistler kampanyanın internet sitesinin kaynak koduna erişerek kayıt sayısının 4 milyonun altında olduğunu öne sürdü. Siteye kayıt için yalnızca telefon numarası istenmesi ve ulusal kimlik numarası gerekmemesi de rakamların doğruluğu konusunda soru işaretlerine yol açtı.
Kayıt sayısının bir süre artış göstermemesi üzerine DMO Komutanı Hassanzadeh cuma günü toplam kayıt sayısının 33 milyona ulaştığını söyledi. İran yönetimi bu rakamları destekleyen herhangi bir belge yayımlamadı.
Kampanya yalnızca askeri faaliyetlerden oluşmuyor. Organizasyon yetkililerine göre kayıt yaptıranların yüzde 26’sı askeri ve güvenlik alanında görev yapmayı tercih etti. Diğer seçenekler arasında kurtarma, sosyal hizmetler, medya faaliyetleri ve mali destek bulunuyor.
Ekonomik kriz de kampanyanın gündeminde
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, cuma günkü yürüyüş sırasında gönüllülerden hükümetine somut destek vermelerini istedi. Pezeşkiyan, ülkedeki enerji dengesizliği ve ekonomik sorunlar nedeniyle vatandaşlardan yakıt, elektrik ve diğer kaynakların tüketimini azaltmalarını istedi.
İran hükümeti bu ayın başında bütçe açığı ve savaşın yakıt üretiminde yarattığı sorunlarla mücadele etmek amacıyla akaryakıt fiyatlarını artırmış ve kişisel araçlara verilen benzin kotalarını sınırlandırmıştı.
Ülke genelinde yaz boyunca elektrik kesintileri yaşanırken, kış aylarında doğal gaz sıkıntısının da artması bekleniyor.
Çocuklar da kampanyaya dahil ediliyor
Son gösterilerde çocukların ve gençlerin öne çıkarılması dikkat çekti. Bazı gençler askeri tatbikat sırasında piyade tüfekleri taşırken, diğerleri yürüyüşe katıldı. Son aylarda Tahran ve diğer kentlerdeki kontrol noktaları ve barikatlarda silahlı gençlerin görüldüğü bildirildi.
Janfada kampanyasının sözcüsü Sasan Zare, 15 yaşından büyük erkek çocukların kampanyaya kayıt yaptırmasına izin verildiğini söyledi. Zare, 15 yaşından küçük çocukların da ilerleyen dönemde kampanyaya dahil edilmesine yönelik planların bulunduğunu açıkladı.
Zare, çocuklara yönelik çalışmanın amacının “fedakârlık ve direniş kültürünü” tanıtmak olduğunu belirtti. Ona göre çocukların küçük yaşta vatanseverlik ve özveri gibi kavramlarla tanıştırılması, gelecekteki etkilerini artırabilir.
Kadınlar da cuma günkü gösterinin önemli bölümünü oluşturdu. Çarşaflı gönüllülerin silah taşıdığı, bazılarının ise motosiklet kullandığı görüldü. İran’da kadınların sivil yaşamda motosiklet kullanması resmi olarak yasak.
Besic’in imajı yeniden oluşturulmak mı isteniyor?
Seferberlik kampanyasının amacı konusunda İran yönetimi ayrıntılı bir açıklama yapmadı. Ancak kampanya, ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı’nın geleceği ve savaşın sonuçları konusunda gerilimin sürdüğü bir dönemde yürütülüyor.
İran Güvenlik Konseyi yetkilisi Muhsin Rızai, Al Jazeera’ye yaptığı açıklamada Washington’a arabulucular üzerinden müzakereler için yedi koşul iletildiğini, ancak komutanların savaşa yeniden başlamaya da hazır olduğunu söyledi.
Arab Gulf States Institute uzmanı Ali Alfoneh, Janfada kampanyasının Devrim Muhafızları bünyesindeki Besic gücünün kamuoyundaki imajını yeniden şekillendirme amacı taşıdığını değerlendirdi. Alfoneh’e göre Besic, 1980-1988 İran-Irak Savaşı sırasında dini ve vatanseverlik motivasyonuyla gönüllülerin cepheye katıldığı bir yapı olarak ortaya çıktı; savaş sonrasında ise protestoların bastırılmasında kullanılması nedeniyle kamuoyundaki algısı değişti.
Alfoneh, yeni kampanyanın Besic’i yeniden “vatansever” bir yapı olarak konumlandırma çabası olabileceğini belirtti. Bu çabanın, olası bir ABD kara harekâtının yanı sıra İran’ın çevre bölgelerinde çıkabilecek çatışmalar veya ekonomik baskının tetikleyebileceği yeni kitlesel protestolara karşı hazırlık amacı taşıyabileceğini savundu.
