ABD ordusu, İran’da Devrim Muhafızları Ordusu hedeflerine saldırı başlattıklarını duyurdu. İran basını Keşm Adası’nın yanı sıra Bender Abbas ve Sirik kenti çevresinde de patlama sesleri duyulduğunu bildirdi
ABD, salı günü İran’daki hedeflere yönelik yeni hava saldırıları başlattı. Bu gelişme, geçen hafta sonu yaşanan karşılıklı saldırıların çatışmaların daha geniş çapta yeniden başlamasına yol açmayabileceği yönündeki umutları boşa çıkardı.
Temmuz ayından bu yana taraflar arasındaki ilk doğrudan karşılıklı saldırıların ardından petrol fiyatları zaten yükselmişti. İran’ın gemi trafiğine fiilen kapattığı ve küresel petrol arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan çıkan iki tankerin vurulduğuna ilişkin haberler de fiyatlar üzerindeki baskıyı artırdı.
Tahran ise meydan okuyan tutumunu sürdürerek Körfez’den petrol ihracatını engelleyeceği uyarısında bulundu. Bu açıklama, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın yeniden başlayan saldırılarına karşılık İran’ı “sert” vuracağı tehdidine ve ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’ın Washington’ın yeni yaptırımlar uygulamaya hazırlandığı yönündeki açıklamasına rağmen geldi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), X’teki paylaşımında, “Bugün ABD kuvvetleri İran’daki İslam Devrim Muhafızları Ordusu’nun bulunduğu (IRGC) hedeflerini vurmaya başladı” açıklamasını yaptı.
CENTCOM, “Saldırılar, Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere ve bölgede konuşlu Amerikan askerlerine yönelik son saldırı girişimlerinin ardından gerçekleştirildi” ifadelerini kullandı.
İran devlet televizyonu, Hürmüz Boğazı’nın kuzey tarafında bulunan İran’a ait Keşm Adası’nda patlamalar olduğuna ilişkin haberler geldiğini bildirdi.
Devlet bağlantılı Nour News haber ajansı ise liman kenti Bandar Abbas ile İran’ın güney kıyısındaki Çabahar Limanı’nda patlamalar olduğuna dair haberler bulunduğunu aktardı.
İran’daki çatışmaların yeniden başlamasının boyutu belirsiz
Altı aydır devam eden çatışma, geçen hafta sonundaki saldırılardan önce ekonomik bir restleşmeye dönüşmüştü. ABD kuvvetleri pazar günü İran’ın Larak Adası’nı vurmuş, İran ise buna Ürdün’deki iki ABD hava üssüne füze fırlatarak karşılık vermişti.
Trump, İran’ın saldırılarına ABD’nin karşılık vereceği uyarısında bulunmasına rağmen pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada, bu saldırıların tam kapsamlı savaşa geri dönüş anlamına gelmediğini söyledi. Üst düzey bir İranlı kaynak da Reuters’a yaşananları “sınırlı ve kontrol altında tutulan bir çatışma” olarak nitelendirdi.
Ancak her iki tarafın da yeni saldırılara karşılık verme taahhüdünde bulunması; giderek yaptırımlar, ablukalar ve ekonomik baskı üzerinden yürütülen çatışmanın ne kadar hızlı biçimde yeniden askeri mücadeleye dönüşebileceğini gözler önüne serdi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan salı günü erken saatlerde yaptığı açıklamada, Washington’ın çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan haziran tarihli Mutabakat Zaptı kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde Tahran’ın da buna derhal karşılık vereceğini söyledi.
Mutabakat Zaptı, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı saldırılardan bu yana İran ve Lübnan’da binlerce kişinin hayatını kaybettiği çatışmaların sona erdiğini ilan etmişti. Ancak anlaşma, en zorlu meselelerin birçoğunun çözümünü ileri bir tarihe bırakırken daha kapsamlı müzakereler için 60 günlük bir süreç öngörmüştü. Bu süre ise herhangi bir yeni anlaşmaya varılamadan sona erdi.
Rusya ve Çin’in de üyesi olduğu Şanghay İşbirliği Örgütü’nün Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’teki zirvesinde konuşan Pezeşkiyan, “Açıkça ifade ediyorum ki ABD, Mutabakat Zaptı kapsamındaki yükümlülüklerine geri dönerse İran İslam Cumhuriyeti de derhal karşılık verecektir” dedi.
Ancak İranlı yetkililer kamuoyu önünde baskıya boyun eğeceklerine ilişkin herhangi bir işaret vermedi.
İran basınının aktardığına göre İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, “Düşman, Basra Körfezi’nden petrol ihraç etmememizi istiyorsa hiç kimse petrol ihraç edemeyecek” dedi. Kalibaf, ABD’nin İran’a yönelik “kuşatmasını” yoğunlaştırması halinde Tahran’ın askeri karşılık vereceğini söyledi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Tahran’da düzenlediği basın toplantısında Washington’ın “aşırı taleplerde bulunmayı alışkanlık haline getirdiğini ve müzakereyi şartları dikte etmekle karıştırdığını” söyledi.
Bekayi, “Bu şekilde hareket ettikleri sürece şimdiye kadar elde ettiklerinden başka hiçbir sonuç alamayacakları kesin” dedi.
Tahran’ın geri adım atmayacağı mesajını veren Bekayi, “İster savaş alanında ister diplomatik mekanizmalarımız aracılığıyla olsun, sahip olduğumuz tüm imkanları kullanacağız” ifadelerini kullandı.
