Avrupa’da konut fiyatlarının yerel gelirleri aşmasıyla Lizbon, kıtanın en ulaşılamaz emlak piyasalarından biri oldu. Son 10 yılda ev fiyatlarının %240, maaşların ise sadece %59 arttığı Portekiz’de, ortalama bir ev alabilmek hane halkının hiç harcama yapmadan 19 yıl çalışmasını gerektiriyor
Avrupa genelinde konut fiyatlarının yerel gelirlerin çok üzerine çıkması, Portekiz’in başkenti Lizbon’u kıtanın en pahalı ve ulaşılamaz konut piyasalarından biri haline getirdi.
Euronews‘in haberine göre Lizbon’da ortalama bir ev sahibi olabilmek için bir hanenin yaklaşık 19 yıllık gelirinin tamamını tek bir kuruş bile harcamadan konuta yatırması gerekiyor.
Portekiz, yıllardır kendisini Avrupa’nın en büyük başarı hikayelerinden biri olarak pazarlayan bir ülke. Güneş, güvenlik, patlayan bir turizm sektörü ve gıpta edilecek bir yaşam kalitesi… fakat bu büyüleyici kartpostal görüntüsünün arkasında, kıtanın en büyük barınma krizlerinden biri yatıyor.
Sorunlu eşik ikiye katlandı
Konut ekonomisinde bir evin fiyatının hane halkı yıllık gelirine oranı (price-to-income ratio), barınma erişilebilirliğini ölçmek için en yaygın kullanılan kriterdir. Konut ekonomisi uzmanı Mike Langen’e göre, standart mortgage kuralları gereği bu oranın 10’un üzerine çıkması o piyasanın alıcılar için artık “sorunlu” hale geldiğini gösteriyor.
Bu kritere göre bakıldığında, Lizbon Grandma ve Split 18,7’lik oranla sorunlu esigi neredeyse ikiye katlayarak listenin zirvesinde yer alıyor.
Bu iki şehri sırasıyla şu metropoller takip ediyor:
Prag, Milano ve Tiran: 18,1
Viyana: 17,4
Belgrad: 17,2
Paris: 17,0
Londra: 16,0
Brno: 15,8
Ev fiyatları %240 arttı maaşlar %59 yükseldi
Global Property Guide verileri, Portekiz’deki makasın son 10 yılda nasıl açıldığını gözler önüne seriyor. Son on yılda ülkede ev fiyatları %240 oranında astronomik bir artış gösterdi.
Aynı dönemde ortalama Portekiz maaşı ise aylık 839 eurodan ancak 1.333 euroya yükselebildi, yani sadece %59 arttı. Fiyatlar, gelirlerden tam 4 kat daha hızlı yükseldi.
Başkent Lizbon merkezinde durum daha da vahim. Bugün Lizbon merkezinde bir dairenin metrekare fiyatı yaklaşık 6.763 euro.
Bu da 50 metrekarelik mütevazı bir apartman dairesinin yaklaşık 338.000 euro olduğu anlamına geliyor. Aylık net ortalama maaşın 1.416 euro (yıllık yaklaşık 17.000 euro) olduğu şehirde, bir kişinin tek bir euro bile harcamadan bu evi alabilmesi için tam 19 yıl çalışması gerekiyor.
Krizin nedeni ne?
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) 2026 ekonomik raporunda, yasal engeller, zayıf kiralama piyasası ve talebe yavaş yanıt veren inşaat sektörü nedeniyle Portekiz’i gelişmiş dünyada konuta erişimi en düşük ülkeler arasında gösterdi. Raporda, bu krizden en ağır darbeyi gençlerin aldığı vurgulandı.
Portekiz’de yılda 45.000 ila 50.000 yeni konuta ihtiyaç duyulurken, üretim yıllık 25.000 ila 30.000 seviyesinde kalıyor. Ayrıca ülkede sosyal konutların toplam konut stokuna oranı sadece %2 civarında ve bu oran Avrupa’nın en düşüklerinden biri.
ABN AMRO tarafından yayımlanan Konut Piyasası Monitörü raporuna göre, kriz sadece ev kıtlığından değil, tarihsel olarak gelir artışları ve düşük mortgage faizlerinin fiyatları yukarı doğru tetiklemesinden kaynaklıyor.
Halk sokaklara döküldü
Barınma krizi, Portekiz’de son on yılların en büyük protesto dalgasını başlattı. 2023 yılından bu yana aktif olan “Casa para Viver” (Yaşayacak Bir Ev) hareketi, “Já não dá” (“Artık yürümüyor / Geçinemiyoruz”) sloganıyla on binlerce insanı sokaklara döktü.
Göstericiler sıkı kira denetimleri, uygun fiyatlı sosyal konutlar ve boş binaların kamulaştırılmasını talep ederek barınmanın anayasal bir hak olduğunu savunuyor.
