ABD’de Donald Trump yönetiminin dış yardımları askıya almasının üzerinden bir yıl geçerken, yapılan araştırmalar küresel ölçekteki yardım kesintilerinin milyonlarca insan için hayati riskler doğurabileceğine işaret ediyor.
Araştırmacılar, mevcut kesintilerin sürmesi halinde dünya genelinde 9,4 milyon ek ölüm yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
ABD’deki dış yardım kesintilerini İngiltere, Almanya, Kanada ve diğer bazı gelişmiş ülkelerin benzer kararları izledi. Bu ülkelerin planlanan bütçe kısıntılarının bu yıl ve 2027’de yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Bu kapsamda tıp dergisi The Lancet’te yayımlanan araştırmada dış yardım kesintisi eğiliminin sürmesi halindeki senaryolar ele alındı.
Araştırmada dış yardım kesintisi sebebiyle 2030’a kadar dünya genelinde en az 9,4 milyon daha fazla ölümün görülebileceği tahmin edildi.
Bu can kayıplarının yaklaşık 2,5 milyonunun 5 yaş altı çocuklardan oluşacağı değerlendirilen araştırmada, dış yardımların daha fazla kesilmesi senaryosunda ise 2030’a kadar 22,6 milyon daha fazla ölümün olabileceği sanılıyor.
Araştırmada, 2002-2021 döneminde küresel yardımlar sayesinde 5 yaş altı çocuk ölümlerinin yüzde 39, HIV/AIDS kaynaklı ölümlerin yüzde 70, sıtma kaynaklı ölümlerin ise yüzde 56 düştüğüne ve beslenme yetersizliğine bağlı ölümlerin de yüzde 56 azaldığına işaret edildi.
Çalışmanın koordinatörü ve ISGlobal Araştırma Profesörü Davide Rasella, kalkınma yardımlarının küresel sağlık alanında en etkili müdahalelerden biri olduğunu belirterek, “Son 20 yılda olağanüstü sayıda hayat kurtarıldı ve kırılgan sağlık sistemleri güçlendirildi. Bu desteğin geri çekilmesi, milyonlarca önlenebilir yetişkin ve çocuk ölümüne yol açacaktır.” uyarısında bulundu.
ABD’li üst düzey yetkili araştırmaya tepki verdi
ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan üst düzey yetkili ise çalışmaya ilişkin değerlendirmesinde, bazı araştırmaların “verimsiz ve eski küresel kalkınma anlayışını tek çözüm olarak sunduğunu” savundu.
Yetkili, yeni yaklaşımın “yardım yerine ticaret ve yatırıma öncelik verilmesini” hedeflediğini ifade etti.
“Kesintiler şimdiden insanları öldürüyor”
İnsani yardım kuruluşları ise yardım kesintilerinin etkilerinin şimdiden sahada hissedildiğine işaret ediyor.
Mülteciler Uluslararası Başkanı Jeremy Konyndyk, “Bu kesintiler şimdiden insanları öldürüyor. Sağlık sistemleri çöküyor ve birçok yerde veri dahi toplanamıyor.” uyarısında bulundu.
Küresel Kalkınma Merkezinden Lee Crawfurd da ölüm tahminlerinin değişkenlik gösterebileceğini ancak “genel sonucun doğru olduğunu ve büyük çaplı can kayıplarının yaşanacağını” belirtti.
Küresel Kalkınma Merkezi’nin analizinde yalnızca USAID kesintileri nedeniyle 2025 yılında 500 bin ila 1 milyon ek ölümün görülmüş olabileceği, gelecekte ise her yıl 670 bin ila 1,6 milyon ilave ölüme yol açabileceği tahmin ediliyor.
