Almanya’da son 25 yılın en yüksek patates hasadı Berlin’de “patates bolluğu” yarattı. Binlerce ton patates ücretsiz dağıtılırken, aşevlerinden hayvanat bahçesine kadar herkes payını aldı. Uzmanlar bunu kontrolden çıkan gıda sisteminin yeni bir işareti olarak görüyor.
Almanlar patatesi sever. Resmi istatistiklere göre kişi başına yılda ortalama 63 kilo patates tüketirler. Ancak son hasatta çiftçilerin ürettiği olağanüstü patates bolluğu, patates tutkunlarının tüketeceği seviyeyi bile aştı.
The Guardian’ın bildirdiğine göre, son 25 yılın en yüksek veriminin ardından “Kartoffel-Flut” (patates seli) adı verilen bu rekor ürün, bir çiftçiyi Berlin’de patatesi dağıtmak için organize olmaya itti. Alman başkentinin dört bir yanına, insanların belirli noktalara gelerek patatesleri ücretsiz alabileceklerine dair çağrılar yapıldı.
Aşevi mutfakları, barınaklar, anaokulları, okullar, kiliseler ve kar amacı gütmeyen kuruluşlar, patateslerden payını alanlar arasında yer aldı. Hatta Berlin Hayvanat Bahçesi bile “kurtarma operasyonuna” katılarak, normalde çöplüğe gidecek ya da biyogaz üretiminde kullanılacak tonlarca patatesi hayvanlarını beslemek için aldı. İki kamyon dolusu patates ise Ukrayna’ya gönderildi.
Gündelik hayatın artan yaşam maliyetleri nedeniyle zorlaştığını hisseden sıradan kent sakinleri, önceden duyurulan patates dağıtım noktalarına akın etti; çuvallardan kovalar ve el arabalarına kadar buldukları her şeyi doldurdular.
Astrid Marz, kısa süre önce Berlin’in doğu ucundaki Kaulsdorf’ta sıraya girerek eski bir sırt çantasını patatesle doldurdu.
Kent genelinde kendiliğinden kurulan 174 dağıtım noktasından biriydi burası. Marz, “150’den sonra saymayı bıraktım. Sanırım yıl sonuna kadar bana ve komşularıma yetecek kadar aldım” dedi.
Aralık ayında, Leipzig yakınlarındaki tek bir patates çiftçisinin, son anda iptal olan bir satışın ardından sunduğu 4 bin tonluk fazla üründen adını alan “4000 Tonnes” adlı operasyon, bir Berlin gazetesi ile Berlin merkezli çevre dostu kar amacı gütmeyen arama motoru Ecosia tarafından organize edildi.
Öğretmen olan Marz, “Sosyal medyada gördüğümde bunun yapay zeka üretimi bir sahte haber olduğunu sandım” dedi.
Berlinlilerin patates için bazen sevgiyle kullandığı “toprak elması” anlamındaki Erdäpfel kelimesini hatırlatarak, “Üzerinde ‘gelip ücretsiz alın’ yazan, devasa patates dağları vardı” diye anlattı.
Bu heyecan, Berlin’i etkisi altına alan arktik soğukların ulaşımı zorlaştırdığı, toplu taşımayı durma noktasına getirdiği ve kaldırımları tehlikeli derecede buzlu hale getirdiği bir dönemde moralleri yükseltti.
Ronald, kısa süre önce ailesi için Tempelhofer Feld’de patates alırken insanların ağır yüklerde birbirine yardım ettiğini ve yemek tarifleri paylaştığını anlatarak, “Gerçekten parti havası vardı” dedi.
Bu ilgi sayesinde patates adeta yeni bir hayat buldu.
Patatesin Almanya’da nasıl yaygınlaştığına dair hikayeler de yeniden gündeme geldi.
Patates, 18. yüzyılda Prusya Kralı Friedrich II’nin, ilk baştaki doku ve şekline yönelik şüphelere rağmen onu temel gıda haline getiren ve “Kartoffelbefehl” (patates emri) olarak bilinen ekim talimatını yayımlamasıyla popüler olmuştu.
Yemek tariflerinde patates trendi başladı
Patatesleri toplayanlar, bu bollukla ne yapacaklarını düşünürken internette sayısız tarif paylaşılmaya başlandı.
Son yıllarda bazı fitness gurularının karbonhidratlardan kaçınılmasını önermesi nedeniyle zaman zaman gözden düşen patatesin, C vitamini ve potasyum gibi besin özellikleri uzmanlar tarafından yeniden vurgulandı.
Rutz restoranının ünlü Berlinli şefi Marco Müller, patatese Michelin yıldızlı bir dokunuş yapmak için şimdi tam zamanı olduğunu söyledi. Müller, kavrulmuş patates kabuklarından zengin bir et suyu hazırlamak için yenilikçi bir teknik kullanıyor.
Dolaşıma giren tariflerden biri de eski Almanya Başbakanı Angela Merkel’in Kartoffelsuppe’si (patates çorbası) oldu. Merkel bu tarifi, 2017 genel seçimleri öncesinde bir dergiye verdiği röportajda seçmenlerle paylaşmıştı.
Sırrı neydi? Gerekli pütürlü dokuyu vermek için, “Patatesleri her zaman mutfak robotu yerine patates eziciyle kendim ezerim” demişti.
Bölgedeki bazı çiftçilerden ise eleştiriler geldi. Berlin pazarının bu devasa ücretsiz dağıtım nedeniyle daha da doygunlaştığını ve ürünlerinin değerinin daha da düştüğünü savundular.
Uzmanlar yaşanan bu bolluğun kısmen kontrolden çıkmış ve çarpık bir gıda endüstrisinden kaynaklandığını söyledi.
Bölgedeki depolarda görüntülenen patates dağlarının, Avrupa Ekonomik Topluluğu’nun fazla ürünleri yüksek fiyatla satın almayı garanti ettiği 1970’lerdeki ünlü tereyağı dağlarını ve süt göllerini hatırlattığını belirttiler.
Bu yıl sıra patatesteyken, geçen yıl şerbetçi otu fazlası vardı; gelecek yılın ise süt yılı olacağı öngörülüyor.
Müdahalenin son bir hamlesinin önümüzdeki günlerde yapılması bekleniyor. Patates partisine katılmak isteyenlere, bir sonraki dağıtımlar için organizatörlerin internet sitesini yakından takip etmeleri öneriliyor.
Teoride hala dağıtılabilecek yaklaşık 3 bin 200 ton patates bulunuyor.
